II SA/Bk 798/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 marca 2019 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Komendanta Powiatowego Policji w G. z dnia [...] września 2018 roku numer [...]; 2. umarza postępowanie dyscyplinarne w sprawie; 3. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. na rzecz skarżącego M. C. kwotę 257,00 (słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] września 2018 r. Komendant Powiatowy Policji w G. zarzucił mł. asp. M. Ch. popełnienie 27 przewinień dyscyplinarnych w okresach od dnia [...].11.2017 r. do dnia [...].02.2018 r. Przewinienia polegały na nieterminowym i nieprawidłowym wypełnianiu czynności w prowadzonych 27 –miu postępowaniach sprawdzających i przygotowawczych, co kwalifikowało popełnienie przez funkcjonariusza czynów z art. 132 ust 3 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w związku z § 15 pkt 1 Zarządzenia nr 30 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie funkcjonowania organizacji hierarchicznej w Policji. Funkcjonariusz M. Ch. został uznany za winnego zarzucanych mu przewinień dyscyplinarnych i za to, na mocy art. 134 pkt 4 ustawy o Policji wymierzono mu karę ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku (tj. asystenta Zespołu Dochodzeniowo – Śledczego Wydziału Kryminalnego Komendy Powiatowej Policji w G.). W odwołaniu od decyzji (orzeczenia) organu I instancji obwiniony zakwestionował m.in. przyjętą datę końcową popełnienia czynów tj. 14.02.2018 r., jako nieprawidłową, ponieważ w tym dniu przebywał na zwolnieniu lekarskim. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania: art. 132 a, 132 ust. 3 pkt 2, art. 135 j ust. 2 pkt 6, art. 135 g ust. 1 ustawy o Policji poprzez niezapewnienie obwinionemu możliwości odniesienia się do przeprowadzonych przez niego postępowań (brak wglądu do akt), niesporządzenie protokołów włączenia do akt postępowania dyscyplinarnego "kart nadzoru", przyjęcie wszystkich okoliczności na niekorzyść odwołującego przy wymierzaniu kary dyscyplinarnej, nie uwzględnienie stanu zdrowia funkcjonariusza w okresie objętym zarzutami dyscyplinarnymi. Orzeczeniem Nr [...] z dnia [...] października 2018 r. Komendant Wojewódzki Policji w B., w pierwszej kolejności uznał, że czynów określonych w zarzutach 2 – 7 oraz 9 – 27 Policjant dopuścił się w okresie do dnia 13 lutego 2018 r., a następnie: zaskarżone orzeczenie utrzymał w mocy, w tym zakresie wymienionej kary dyscyplinarnej "ostrzeżenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku". W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy uznał za trafny zarzut dotyczący nieprawidłowego określenia daty końcowej popełnienia zarzucanych czynów. Stwierdził, że funkcjonariusz nie mógł wykonywać obowiązków służbowych w dniu 14 lutego 2018 r., ponieważ od tego dnia przebywał na zwolnieniu lekarskim. Dlatego też organ uznał, iż należy skorygować zarzut nr 2 – 7 i 9 – 27 poprzez poprawienie daty końcowej na 13 lutego 2018 r. zamiast 14 lutego 2018 r. W ocenie organu taka korekta nie stanowi zmiany zarzutów i nie powoduje konieczności uchylenia zaskarżonego orzeczenia organu I instancji oraz jest korzystna dla obwinionego. W wielostronicowym uzasadnieniu, organ II instancji przeanalizował wszystkie zarzuty stawiane obwinionemu, zawarł własne stanowisko w zakresie zawinienia i wymierzonej kary oraz ustosunkował się do zarzutów odwołania. W skardze, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, pełnomocnik M. Ch. (skarżącego) zarzucił decyzji organu II instancji: 1) naruszenie art. 135 j ust 3 w zw. z art. 135 i ust 7 ustawy o Policji poprzez ich nie zastosowanie, gdyż w sprawie nie wyjaśniono okoliczności związanych ze zmianą okresu popełnionych przewinień na dzień 13 lutego w zamian 14 lutego 2018 r.; 2) naruszenie § 4 ust 1 pkt 2 rozporządzeni Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 13 lutego 2014 r. w sprawie szczegółowego trybu wykonywania czynności związanych z postępowaniem dyscyplinarnym w stosunku do policjantów w zw. z art. 139 i art. 135 e ust 2 ustawy o Policji poprzez brak sporządzenia protokołów włączenia do akt prowadzonego postępowania dyscyplinarnego "kart nadzoru", a ograniczenie się do wskazania tych dokumentów jako załączników do protokołu oględzin poszczególnych postępowań; 3) naruszenie art. 135 g ust 1 ustawy o Policji przez uwzględnienie jedynie okoliczności przemawiających na niekorzyść obwinionego poprzez przyjęcie jako dowodu orzeczenia lekarskiego z dnia 4.07.2018 r. (poza okresem zarzucanych przewinień), a nie wzięcie pod uwagę stanu zdrowia skarżącego w okresie od listopada 2017 r. do połowy lutego 2018 r.; 4) naruszenie art. 135 n ust 4 pkt 2 ustawy o Policji poprzez jego niewłaściwe zastosowanie jako podstawy prawnej zmiany opisu zarzucanych czynów w punktach 2 – 27 z wyłączeniem zarzutu nr 8 uznając, że czynów tych obwiniony dopuścił się nie w okresie do 14 lutego lecz do 13 lutego 2018 r., co stanowi naruszenie prawa do obrony skarżącego; 5) naruszenie art. 132 a ustawy o Policji poprzez nie wskazanie obwinionemu, z którą chwilą nastąpiło z jego strony zawinienie stanowiące podstawę odpowiedzialności, a wskazanie tylko dat granicznych okresów, w których obwiniony prowadził postępowania; 6) wydanie orzeczenia nieznanego ustawie o Policji. W uzasadnieniu skargi, skarżący podniósł, że organ pominął zarzut z punktu 8, gdzie również końcowa data przypadła na dzień 14 lutego 2018 r. Nadto organ odwoławczy nie miał uprawnień do dokonywania zmian opisu czynów i ich korekty w świetle art. 135 n ust 4 ustawy o Policji. Decyzja w zakresie zmiany opisu czynu przez organ II instancji nie ma podstawy prawnej w ustawie o Policji. Skarżący zaznaczył też, że nie miał wglądu do akt postępowań, które prowadził (a z których to rzecznik dyscyplinarny sporządził protokoły oględzin) co uniemożliwiało mu podjęcie skutecznej obrony w postępowaniu dyscyplinarnym. Nieprecyzyjność zarzucanych czynów w postaci zaniechania wykonywania poleceń służbowych skarżący upatruje w tym, że organy nie ustaliły w jakich terminach skarżący miał wykonywać wydane polecenia i kiedy ich wykonanie nie nastąpiło a także z jakich powodów, bowiem skarżący oprócz prowadzonych postępowań, wykonywał w tym samym czasie inne rozkazy i polecenia przełożonych. Skarżący wniósł o uchylenie orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, dlaczego Sąd potraktował skrótowo część historyczną niniejszego uzasadnienia, ograniczając je do wyeksponowania tych elementów, które miały wpływ na treść zapadłego orzeczenia. Rozpatrywana sprawa dotyczyła orzeczenia dyscyplinarnego, zakończonego uznaniem za winnego i wymierzeniem funkcjonariuszowi M. Ch., kary dyscyplinarnej "orzeczenia o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku" za popełnienie dwudziesty siedmiu przewinień dyscyplinarnych. W zakresie obowiązków skarżącego było m.in. prowadzenie postępowań sprawdzających i przygotowawczych. Organ I instancji zarzucił skarżącemu, w 27 – miu prowadzonych postępowaniach, przewlekłość, nieterminowość wykonywanych czynności, nierealizowanie wskazówek przełożonych, w okresie od 6.11.2017 r. do 14.02.2018 r. (taki okres został objęty kontrolą). W wyniku odwołania, organ II instancji przeformułował orzeczenie organu I instancji poprzez zmianę daty końcowej popełnienia zarzucanych czynów, opisanych w punktach 2 – 7 i 9 – 27, co w ocenie Sądu było niedopuszczalne w świetle art. 135 n ust 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2067). Przepis ten stanowi, że wyższy przełożony dyscyplinarny może zaskarżone orzeczenie: 1. utrzymać w mocy; 2. uchylić w całości albo w części i w tym zakresie uniewinnić obwinionego, odstąpić od ukarania, względnie wymierzyć inną karę, bądź uchylając to orzeczenie – umorzyć postępowanie dyscyplinarne w pierwszej instancji; 3. uchylić w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego dyscyplinarnego, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia czynności dowodowych w całości lub w znacznej części. Powyższy przepis nie daje organowi odwoławczemu uprawnień do wydania decyzji reformatoryjnej (w przeciwieństwie do przypadku art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego). Trafnie zarzucono więc w skardze, że wydanie przez Komendanta Wojewódzkiego Policji zaskarżonego orzeczenia jest nieznane ustawie, co dyskwalifikuje to orzeczenie. Skoro organ odwoławczy dostrzegł wady w opisie czynów, co do okresu ich popełnienia, to nie był uprawniony do dokonania zmiany we własnym zakresie i jednocześnie utrzymania w mocy orzeczenia pierwszoinstancyjnego. Sąd nie podziela stanowiska organu, że były to tylko niewielkie korekty, nie wymagające żadnych czynności procesowych. Zwrócić, bowiem, należy uwagę że czasookres popełnienia zarzucanych 27 – miu przewinień dyscyplinarnych wiązał się z przekroczeniem, przez skarżącego, m.in. terminów zakreślonych do wykonania poszczególnych czynności w prowadzonych przez niego postępowaniach wyjaśniających czy przygotowawczych. Bez powtórnej analizy przebiegu tych postępowań nie sposób stwierdzić, czy do dnia 13 lutego 2018 r. (a nie do dnia 14 lutego 2018 r., jak było poprzednio) skarżącemu można nadal przypisać popełnienie, opisanych przez organy, wszystkich przewinień dyscyplinarnych. Równocześnie, budzi uzasadnione wątpliwości okoliczność nie dokonania przez organ II instancji "korekty" w końcowej dacie zarzucanego czynu opisanego w punkcie 8. Organ odwoławczy pominął ocenę w/w zarzutu (w zakresie daty) chociaż skarżącemu nie można było przypisać popełnienia w całości również tego zarzutu "do 14 lutego 2018 r.", skoro w tym dniu przebywał na zwolnieniu lekarskim. Przepis art. 135 n ust 4 ustawy o Policji ma charakter procesowy, co oznacza że w przypadku jego naruszenia przez organ, uwzględnienie skargi na tej podstawie możliwe jest w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 zwanej: p.p.s.a) – vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.07.2018 r. sygn. akt IOSK 1457/16. Sąd uchylając zaskarżoną decyzję organu II instancji (w pkt 1 wyroku) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w związku z art. 135 n ust 4 ustawy o Policji miał na względzie okoliczność, że popełnione uchybienie procesowe mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy właśnie dlatego, że "korekty" dokonane przez organ odwoławczy wymagały przeprowadzenia dodatkowych czynności procesowych. W takiej sytuacji, organ II instancji powinien uchylić orzeczenie organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia celem przeprowadzenia dodatkowych czynności dowodowych (art. 135 n ust 4 pkt 3 ustawy o Policji). Z kolei Sąd zważył treść art. 135 ust 4 ustawy o Policji, który stanowi, że: "Kary dyscyplinarnej nie można wymierzyć po upływie roku od dnia popełnienia przewinienia dyscyplinarnego". Biorąc pod uwagę końcową datę naruszeń dyscyplinarnych przypisanych skarżącemu tj. 13 lutego 2018 r., termin przedawnienia do wymierzenia skarżącemu kary dyscyplinarnej upłynął z dniem 13 lutego 2019 r. Zatem, niecelowym byłoby ponowne przeprowadzenie postępowania dyscyplinarnego przez Komendanta Powiatowego Policji w Grajewie. Dlatego też Sąd uchylił również decyzję pierwszoinstancyjną i na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie dyscyplinarne wobec M. Ch. (pkt 2 wyroku). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Stwierdzone uchybienia procesowe spowodowały, że Sąd odstąpił od badania zasadności, podniesionych w skardze, zarzutów merytorycznych.