II SA/Bk 799/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 maja 2009 r. sprawy ze skargi E.N. i F.N. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty B. z dnia [...] lipca 2008 roku numer [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżących E.N. i F.N. solidarnie kwotę 200,00 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych; 4. przyznaje adwokatowi A.C. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 326,80 (trzysta dwadzieścia sześć złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżących wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Przedmiotem skargi wniesionej przez E. N. i F. N. jest decyzja Wojewody P. z dnia [...] września 2008 r. (Nr [...]) w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Starosty B. z dnia [...] lipca 2008 r. (Nr [...]) odmawiającej wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Starosty B. z dnia [...] lipca 2007 r., znak [...], w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia Zakładowi Energetycznemu B. D. sp. z o.o. pozwolenia na budowę i przebudowę linii energetycznej niskiego napięcia wraz z przyłączami na terenie gruntów wsi B. gm. B., na nieruchomościach oznaczonych nr geodezyjnym [...] (kategoria obiektu XXVI). Skarżona decyzja została na tle następujących okoliczności Decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., znak [...], Starosta B., w sprawie z wniosku Zakładu Energetycznego B. D. sp. z o.o., zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę i przebudowę linii energetycznej niskiego napięcia wraz z przyłączami na terenie gruntów wsi B. gm. B., na nieruchomościach oznaczonych nr geodezyjnym [...] (kategoria obiektu XXVI). Decyzja stała się ostateczna 14 sierpnia 2007 r. Pismem z dnia 7 kwietnia 2008 r. E. i F. małżonkowie N. zamieszkali w B. pod numerem porządkowym [...], wystąpili do Wojewody P. z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Starosty B. Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Wojewoda P. odmówił stwierdzenia jej nieważności. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał na brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji. Jednocześnie stwierdził iż w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę linii energetycznej E. i F. małżonkowie N. nie byli traktowani jako strona postępowania (nie zostali ujęci jako strona w wykazie stron postępowania) zaś "ewentualne uznanie za stronę postępowania w tej sprawie może nastąpić jedynie przez Starostę B. po wznowieniu postępowania". Pismem z dnia 4 czerwca 2008 r. E. i F. małżonkowie N. wnieśli o wznowienie postępowania zakończonego opisaną na wstępie decyzją Starosty B. z uwagi na niezapełnienie im udziału w postępowaniu. Decyzją z dnia [...] lipca czerwca 2008 r. Starosta B. odmówił w oparciu o art. 149 par. 3 kpa żądanego wznowienia postępowania. W uzasadnieniu tej decyzji organ powołał się na treść art. 28 ust. 2 prawa budowlanego i stwierdził, iż szczegółowe określenie, kto poza inwestorem może występować jako strona w postępowaniu o pozwolenie na budowę, możliwe jest wyłącznie na podstawie przepisów odrębnych np. przeciwpożarowych, z zakresu ochrony środowiska, czy techniczno-budowlanych tj. Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie określających odległości usytuowania obiektów i urządzeń od innych obiektów i granic nieruchomości. Następnie Starosta podał, że w spornym projekcie budowlanym, elektroenergetyczna linia kablowa średniego napięcia usytuowana została w drodze gminnej o numerze 62 w odległości 100 cm od granicy pasa drogowego, zaś projektowany słup został zlokalizowany 50 cm od granicy działki o numerze [...] stanowiącej własność skarżących. Powyższe zgodne jest z Polską Normą z 7.06.1976 r. PN-76/E-05125 Elektroenergetyczne i sygnalizacyjne linie kablowe: projektowanie i budowa. W ocenie organu zaprojektowany słup linii nn w drodze o numerze geodezyjnym 62 naprzeciw wybudowanej przez skarżących bramy na działce [...] (w oparciu o zgłoszenie dokonane już po wydaniu spornego pozwolenia na budowę linii energetycznej), nie stanowi sprzeczności, ponieważ z przedłożonego projektu wynika, że w miejscu gdzie zaprojektowano nowy słup, nie ma zjazdu na działkę [...] z drogi oznaczonej numerem 62. W związku z tym, że inwestor zachował odległości przewidziane w przepisach szczególnych, nie może być mowy o oddziaływaniu obiektu budowlanego na nieruchomość skarżących oznaczoną numerem [...], a zatem właścicielom tej nieruchomości nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na kwestionowaną budowę i nie zaszły przesłanki do wznowienia postępowania w tym przedmiocie. E. i F. N. złożyli odwołanie od powyższej decyzji. Podnieśli w nim, że status strony przysługuje im z tej racji, że są właścicielami gruntów przyległych bezpośrednio do inwestycji energetycznej objętej zatwierdzonym projektem., jak też z tej przyczyny, że znoszą na swoich gruntach istnienie urządzeń energetycznych, utrudniających życie i pracę. Podkreślili, że mają legalnie ogrodzoną działkę od strony drogi z wykonaną bramą wjazdową na wprost której został zaprojektowany słup energetyczny, mający stanąć w odległości 0,5 m od tej bramy. O planach ustawienia słupa skarżący powzięli informację dopiero w marcu, gdyż wcześniej nie mieli dostępu do projektu, a o słupie celowo nie wspominano. Odwołujący się sprawę odbierają jako świadome dążenie inwestora do zamknięcia im możliwości korzystania z wjazdu na działkę istniejącego od pokoleń. Wojewoda P. po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] września 2008r. utrzymał w całości w mocy decyzję Starosty B. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż przedmiotem wniosku inwestora było pozwolenie na budowę i przebudowę linii energetycznej niskiego napięcia wraz z przyłączami na terenie gruntów wsi B. gm. B., na nieruchomościach oznaczonych nr geodezyjnym [...]. Wniosek nie dotyczył pozwolenia na roboty w obrębie należących do skarżących działek o numerach [...], gdyż nie dotyczył demontażu linii na odcinku od słupa 12 do słupa nr 16, ani też przyłącza do budynku skarżących o nr 11 od słupa nr 13. Z dołączonych do wniosku dokumentów, między innymi projektu budowlanego wynikało, iż na powyższych działkach nie będą prowadzone żadne prace. W ocenie organu odwoławczego analiza projektu budowlanego pozwala ustalić, iż wykonanie planowanej linii energetycznej zgodnie z pozwoleniem na budowę nie ograniczy zagospodarowania terenu skarżących. W skardze na powyższą decyzję złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku E. i F. małżonkowie N. zarzucili organom obu instancji: 1. brak rozstrzygnięcia sprawy przypisanego Wojewodzie P. jako organowi odwoławczemu, 2. wzajemne popieranie się dwóch urzędów, 3. wymigiwanie się w przyznaniu skarżącym należnego im statusu strony. Skarżący w uzasadnieniu skargi podnieśli, iż są właścicielami gruntów przyległych do drogi gminnej, przy której (w tym naprzeciw bramy wjazdowej na działkę [...] stanowiącą ich własność) wznoszone będą pozostające w kolizji z korzystaniem z gruntów, słupy średniego napięcia i niskiego napięcia. Wojewoda P. wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę przytoczył argumentację stanowiącą uzasadnienie zaskarżonej decyzji, w końcowej części stwierdzając, iż realizacja w pełni i bez odstępstw wydanego pozwolenia na budowę nie jest całkowitym uporządkowaniem spraw przebudowy linii energetycznej niskiego napięcia wraz z przyłączami, bowiem w wyniku realizacji tegoż pozwolenia przebudowana zostanie tylko część linii napowietrznej i tylko część przyłączy a część pozostanie nadal fizycznie w terenie w dotychczasowym stanie. Jednakże ocena zakresu przebudowy nie leży w kompetencji organu architektoniczno-budowlanego, który jest związany wnioskiem inwestora. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Skardze nie można było odmówić słuszności. Dokonując kontroli zgodności z prawem skarżonej decyzji sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powoływaną przez skarżącego podstawą prawną. Stanowi o tym art. 134 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższy przepis pozwala sądowi oprzeć wyrok przy wykorzystaniu argumentów niepodniesionych przez stronę skarżącą. W tej sprawie sąd z urzędu dostrzegł naruszenie przez organy obu instancji przepisu art. 149 par. 3 kpa, wskazanego jako podstawa prawna odmowy wznowienia postępowania administracyjnego. Wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania administracyjnego jest możliwe tylko w razie, gdy wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych, a także gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 par. 1 i par. 2 kpa, a nie ma podstaw do przywrócenia tego terminu. W sprawie niniejszej odmówiono wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych tj., braku przymiotu strony skarżących do uczestnictwa w postępowaniu o udzielenie kwestionowanego pozwolenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolity jest pogląd co do tego, że odmowa wznowienia postępowania administracyjnego z tego powodu, że żądający wznowienia nie jest stroną postępowania, może nastąpić tylko wówczas, gdy okoliczność ta jest oczywista. Zawsze natomiast gdy istnieją wątpliwości co do tego, czy wnioskujący o wznowienie jest stroną, badanie przymiotu strony nastąpić winno po wznowieniu postępowania (patrz między innymi: wyrok WSA w Warszawie z 9.11.2005r. sygn. VIISA/Wa 402/05, Lex Nr 198867, wyrok WSA w Warszawie z 25.04.2007r. sygn. IVSA/Wa 295/07, Lex Nr 339449, wyrok NSA z dnia 30.01.2008r. sygn. IIOSK 1949/06, Lex Nr 437529)). Podstawy dla tak prezentowanego stanowiska upatrywać należy w tym, że ustalenie istnienia podmiotowej przesłanki dopuszczalności wznowienia postępowania łączy się ściśle z ustaleniem rzeczywistego zaistnienia podstawy wznowienia postępowania, a ta kwestia – co wynika z art. 149 par. 2 kpa – zawsze podlega badaniu dopiero po wznowieniu postępowania, w drugiej fazie postępowania wznowieniowego. Postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Organy obu instancji odmawiając skarżącym statusu strony postępowania nawiązały do rozwiązań projektu budowlanego, zatwierdzonego kwestionowanym pozwoleniem na budowę. Badanie legitymacji skarżących na gruncie materiału z akt administracyjnych pierwotnego postępowania dowodzi niedopuszczalnego dokonania merytorycznej oceny statusu skarżących już we wstępnej fazie postępowania wznowieniowego tj. jeszcze przed jego wznowieniem. Analizując przy tym projekt organy obu instancji stwierdziły, że skoro nie przewiduje on przebudowy napowietrznej linii niskiego napięcia na odcinku obejmującym grunty skarżących ani przebudowy przyłącza napowietrznego biegnącego od słupa Nr 13 do budynku skarżących położonego we wsi B. pod numerem porządkowym [...], to skarżący nie mają interesu prawnego do bycia stroną postępowania. Pozostawiając poza przedmiotem oceny przyczynę (jej słuszność) pominięcia przez inwestora planowaną przebudową fragmentu sieci na odcinku obejmującym grunty skarżących, zauważyć należy, że mają oni interes prawny w tym, by sprawdzić rozwiązania projektu pod kątem prawidłowości zabezpieczenia dalszego zasilania swoich budynków, czy gwarancji niezawodności funkcjonowania systemu elektroenergetycznego, którego część jedynie będzie przebudowywana. Obszar oddziaływania linii elektroenergetycznej z pewnością obejmuje tereny, na których są zlokalizowane urządzenia elektroenergetyczne umożliwiające przesył energii. Nie ulega wątpliwości, że objęta kwestionowanym pozwoleniem na przebudowę linia elektroenergetyczna niskiego napięcia biegnie przez nieruchomości skarżących i zasila ich budynek (położony w B. pod numerem porządkowym [...]). Na nieruchomościach skarżących usytuowana jest też część słupów linii niskiego napięcia częściowo przebudowywanej w oparciu o pozwolenie na budowę wydane w postępowaniu, w którym skarżący formalnie nie uczestniczyli. Już z tej właśnie przyczyny, że przedmiotem postępowania w sprawie pozwolenia na budowę była przebudowa linii, która na pewnym odcinku biegnie przez nieruchomości skarżących, nie można było odmówić żądanego przez nich wznowienia postępowania. We wznowionym postępowaniu dopiero należałoby ocenić czy w rzeczywistości szczegółowe rozwiązania projektu budowlanego naruszają interes prawny skarżących w rozumieniu prawa budowlanego. Przepisami odrębnymi, w oparciu o które organy winny badać obszar oddziaływania inwestycji objętej zatwierdzonym projektem, będą przede wszystkim przepisy ustawy z dnia 10.04.1997r.Prawo energetyczne (Dz. U. z 2006r. Nr 89, poz. 625 ) oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone decyzje organów obu instancji zapadły z naruszeniem art. 149 ust. 3 kpa, a naruszenie to miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. W konsekwencji powyższego uznania Sąd uchylił decyzje obu organów (art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Uchylenie decyzji oznacza, że organ rozpatrujący wniosek skarżących winien go poddać ocenie formalnej pod kątem zachowania terminu do złożenia żądania wznowienia postępowania administracyjnego i – o ile uzna, że termin został zachowany i nie występują inne przeszkody formalne do wznowienia postępowania - wznowić je i dopiero we wznowionym postępowaniu wszechstronnie zbadać, czy w rzeczywistości doszło do pozbawienia uczestnictwa w sprawie osobom mającym interes prawny do bycia stroną postępowania administracyjnego w sprawie zatwierdzenia kwestionowanego projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Uwzględnienie skargi uzasadniało orzeczenie o zwrocie przez organ na rzecz skarżących poniesionych przez nich kosztów postępowania (art. 200 w związku z art. 210 par. 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Jednocześnie z uwagi na reprezentowanie skarżących przed sądem przez ustanowionego z urzędu adwokata, Sąd na jego wniosek orzekł o przyznaniu mu ze Skarbu Państwa wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżących wykonane na zasadzie prawa pomocy (art. 205 par. 2 w związku z art. 210 par.1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Kwota przyznanego wynagrodzenia została określona według stawki wynikającej z Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1348 ze zmianami), powiększonej o podatek od towarów i usług. Koszty zastępstwa procesowego podwyższone zostały o dwie opłaty skarbowe w kwocie po 17 złotych od dokumentu pełnomocnictwa i dokumentu substytucji.