II SA/Bk 806/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis,, asesor WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] czerwca 2005 r. Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddala skargę. Pani B. B. w dniu 9 czerwca 2004 roku złożyła w Biurze Powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004. W wyniku przeprowadzonej kontroli wykryto nieścisłości dotyczące przekroczenia powierzchni uprawnionej do dopłat na działkach rolnych położonych na działce ewidencyjnej nr [...], położonej w woj. p., powiat b., gmina B. P., obręb P. Na działki rolne położone na działce ewidencyjnej nr [...] wniosek złożyło więcej producentów rolnych. W związku, z powyższym Kierownik Biura Powiatowego w dniu 22-07-2004 r. wystosował wezwanie do złożenia wyjaśnień do Wnioskodawców spornych działek rolnych. Skarżąca B. B. stawiła się na wezwanie i przedstawiła umowę dzierżawy. Natomiast w dniu 2 sierpnia 2004 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęło pismo podpisane przez Panią W. Ł., Panią M. P., Pana M. N., Pana A. D., Panią A. Z.-S. i Pana S. T., z którego wynikało, iż skarżąca jest dzierżawcą natomiast nie jest użytkownikiem spornych działek rolnych. Wobec powyższego w dniu 13 sierpnia 2004 r. przeprowadzono dowód z oględzin na działce ewidencyjnej nr [...] w trakcie, których pracownicy Biura Kontroli na miejscu dokonali pomiaru działek rolnych zadeklarowanych do dopłat. Z dokonanych pomiarów wynikało, że zadeklarowana przez skarżącą uprawa oraz jej powierzchnia jest niezgodna ze stanem faktycznym. Zadeklarowano pszenżyto o powierzchni 6,44 ha, natomiast stwierdzono uprawę żyta o powierzchni 5,30ha, owsa o powierzchni 2,39ha pszenicy o powierzchni 0,43ha i jęczmień o powierzchni l,06ha. Ustalono, że zadeklarowana przez skarżącą uprawa o powierzchni 6,44 ha nie występuje na działce o numerze ewidencyjnym nr [...] o całkowitej powierzchni 10,74ha, położonej w obrębie P. Kierownik Biura Powiatowego w B. po uzupełnieniu postępowania administracyjnego w dniu [...] kwietnia 2005r. wydał decyzję nr [...] o przyznaniu płatności bezpośrednich w pomniejszonej wysokości. W uzasadnieniu decyzji Kierownik Biura Powiatowego w B. wskazał, że skarżąca nie użytkowała zadeklarowanych we wniosku działek rolnych położonych na działce ewidencyjnej nr [...], położonej w woj. p., powiat b., gmina B. P., obręb P. Z uwagi na powyższe zdaniem organu pierwszej instancji doszło do zadeklarowania przez skarżącą wyższej powierzchni w stosunku do powierzchni uprawnionej do uzyskania płatności. Na powyższą decyzję skarżąca złożyła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie: art. 3 ust. l oraz art. 4 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40, ze zm.) z dnia 18 grudnia 2003 r.; § 2 ust. l i 2 Rozporządzenia Ministra i Rozwoju Wsi z dnia 07-04-2004r, w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej oraz przepisów art. 336kc, 337kc, 340kc, 341kc, 342kc, poprzez uznanie bezprawności działania Pani W. Ł. za zgodne z prawem i tolerowanie przez organ pierwszej instancji działań niezgodnych z prawem i w majestacie prawa popierających bezprawie. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. decyzją z dnia [...] czerwca 2005r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40, ze zm.) warunkiem przyznania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1ha oraz utrzymywanie posiadanych gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej - prowadzenie upraw. Podkreślono, że posiadaczem gospodarstwa rolnego jest osoba, która jest właścicielem, dzierżawcą, użytkownikiem, najemcą, zarządcą lub w inny sposób wykorzystuje grunty rolne. Uznano za bezsporny fakt zawarcia umowy dzierżawy skarżącej z Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa na przedmiotową działkę, jednakże w ocenie organu od 2002 roku do 2004 roku skarżąca faktycznie nie władała spornym gruntem a władztwo nad nim wykonywała Pani W. Ł. i Pani E. P., które od wielu lat uprawiały sporną działkę. Za nieuzasadnione uznano także twierdzenie skarżącej, iż przerwanie posiadania przedmiotowego gruntu rolnego było jedynie przeszkodą przemijającą z uwagi na to, iż okres od zawarcia umowy dzierżawy tj. od dnia 10 lipca 2002r. do zakończenia zbiorów 2004r. trudno uznać za przemijającą przeszkodę, która według organu spowodowała utratę posiadania tych gruntów a nieprzemijającą przeszkodę w wykonywaniu władztwa, która nie przerywa posiadania. Dodatkowo wskazano, że w złożonym wniosku przy spornych działkach rolnych skarżąca wnioskowała o jednolitą płatność obszarową i uzupełniającą płatność obszarową wskazując uprawę pszenżyta, natomiast w złożonym odwołaniu oświadczyła, że przedmiotową działkę przeznaczyła na ugorowanie przez okres trzech lat. Ponadto skarżąca zadeklarowała we wniosku pszenżyto ubiegając się o jednolitą płatność obszarową oraz uzupełniającą płatność obszarową nie deklarowała zaś ugoru, do którego przysługuje tylko jednolita płatność obszarowa. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. uznał, że nie został spełniony przez skarżącą podstawowy warunek przyznania dopłat bezpośrednich tj. warunek posiadania działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej o numerze [...], z uwagi na fakt utraty posiadania spornych gruntów (pozbawienie władztwa nad gruntem) oraz warunek dotyczący utrzymywania w dobrej kulturze rolnej posiadanych gruntów rolnych (art.2 cytowanej ustawy i § 2 ust. l Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej -Dz. U. z 2004 r. Nr 65 poz. 600 ze zm.). Mając powyższe na uwadze uznano, że skarżąca próbowała otrzymać nienależne płatności. W skardze na powyższą decyzję wniesiono o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez jej uchylenie w całości i przyznanie skarżącej w całości płatności bezpośrednich do gruntów ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania. Skarżąca zarzuciła decyzji naruszenie: art. 7 Kpa w zbiegu z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004r., Nr 6, poz. 40 ze zm.) poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy mając na względzie ochronę praworządności; art. 4 ust. 1 wspomnianej ustawy o dopłatach bezpośrednich w zbiegu z art. 336Kc, art. 337Kc, art. 34Kc, art. 341Kc oraz art.342Kc poprzez wadliwe ustalenie posiadacza działki o pow. 6,44 ha oznaczonej numerem geodezyjnym [...], a także naruszenie art. 2 o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych oraz §2 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U Nr 65, poz. 600) poprzez nieuwzględnienie, że grunt miał być ugorowany. Odpowiadając na skargę Dyrektor P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniósł o jej oddalenie. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 7 Kpa, ponieważ organy prowadzące postępowanie podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu strony w szczególności: przeprowadzono oględziny, przesłuchano świadków, zebrano oświadczenia oraz dokumenty. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 4 ust. l ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich podniesiono, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała sytuacja opisana w art. 4 ust. l ustawy o płatnościach. Wskazano, że powyższy artykuł miałby zastosowanie wtedy, gdyby skarżąca po złożeniu wniosku, a przed wydaniem decyzji administracyjnej w sprawie przyznania płatności przeniosłaby posiadanie gospodarstwa na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy. W takiej sytuacji producentowi rolnemu, który nabyłby takie gospodarstwo przed wydaniem decyzji w sprawie przysługiwałaby płatność jeżeli spełniałby warunki art. 2 tj. byłby posiadaczem gruntów rolnych utrzymanych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska i w terminie 14 dni od przeniesienia złożyłby wniosek do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek. W kwestii zarzutu naruszenia art. 336 Kc, 367 Kc, 340 Kc, 341 Kc i 342 Kc Dyrektor Agencji podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Natomiast odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 2 ustawy o płatnościach oraz § 2 ust. l i 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej wyjaśniono, że w sytuacji, gdy dwóch lub więcej wnioskodawców złożyło wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok na tą samą działkę organ zobowiązany jest ustalić, kto faktycznie posiada i utrzymuje w dobrej kulturze rolnej sporną działkę. Na podstawie protokołu oględzin z dnia 13 sierpnia 2004r. i szkicu pomiaru działek rolnych sporządzonego w dniu 16 sierpnia 2004r., wyjaśnień stron uczestniczących w oględzinach stwierdzono, iż skarżąca błędnie określiła rodzaj upraw (we wniosku wskazała pszenżyto natomiast w trakcie oględzin stwierdzono inne zasiewy na spornej działce) i jej powierzchnię. Nie potrafiła na miejscu wskazać powierzchni działki ani zasianych upraw. W skardze do sądu sama Wnioskodawczyni wskazywała, iż grunt miał być ugorowany, a był pozostawiony odłogiem jesienią w 2003r. podkreślono, że zgodnie z § l Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie minimalnych wymagań utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej do odłogu nie przysługuje płatność. Ponadto skarżąca zadeklarowała we wniosku pszenżyto ubiegając się o jednolitą płatność obszarową oraz uzupełniającą płatność obszarową nie deklarowała zaś ugoru, do którego przysługuje tylko jednolita płatność obszarowa. Powyższe, w ocenie Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR wskazuje, iż skarżąca nie prowadziła w 2004r. upraw na spornej działce, więc nie spełniła warunku wskazanego w art. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych, do przyznania płatności bezpośrednich do powyższej działki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawowym celem i efektem kontroli sądowej jest eliminowanie z obrotu aktów i czynności organów administracji publicznych niezgodnych z prawem i przywrócenie stanu zgodnego z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych -Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Mając powyższe na uwadze należy podkreślić, że sądy administracyjne nie mają uprawnień do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, mają wyłącznie uprawnienia kasatoryjne. Orzeczenie sądu administracyjnego stanowi dopiero podstawę uzyskania merytorycznego, zgodnego z prawem, rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej. W myśl art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004r., Nr 6, poz. 40 ze zm.) osobie fizycznej będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego (producentowi rolnemu) przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (grunty rolne). Warunki utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej określa § 1 i § 2 rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej (Dz. U. Nr 65, poz. 600). Zgodnie z postanowieniami tego rozporządzenia w przypadku gruntów rolnych chodzi o uprawę roślin lub ich ugorowanie rozumiane, jako poddawanie gruntu i co najmniej raz w roku w terminie do 15 lipca koszeniu lub innym zabiegom uprawowym zapewniającym występowaniu i rozprzestrzenianiu się chwastów. Ponadto warunkiem uzyskania dopłaty jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Istota sporu między skarżącą a organami sprowadza się do uznania czy skarżąca spełnia przesłanki wymienione w art. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów warunkujące przyznanie płatności na grunty rolne tj. czy jest faktycznym posiadaczem gospodarstwa rolnego utrzymującym grunty rolne w dobrej kulturze rolnej. Posiłkując się definicją ustawową posiadania zawartą w treści przepisu art. 336 Kc wskazać należy, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada, jak właściciel tzw. posiadacz samoistny, jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą tzw. posiadacz zależny. Zatem posiadanie przedstawia się jako stan faktycznego określonego władztwa nad rzeczą. Według panującego poglądu doktryny posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą (dostrzegalny fakt fizycznego władztwa nad rzeczą, jej "używania") oraz psychicznego elementu rozumianego, jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Bezspornie w sprawie ustalono, że faktycznym użytkownikiem działki rolnej o pow. 6,44 ha na działce o nr ewidencyjny [...] w 2004r. nie była skarżąca legitymująca się umowa dzierżawy nr [...] m.in. gruntów ornych o pow. 6,44 ha położonych na spornej działce, lecz W. Ł. i E. P. (protokół oględzin z dnia 13 sierpnia 2004r., szkic pomiaru działek rolnych sporządzonego w dniu 16 sierpnia 2004r., wyjaśnienia stron uczestniczących w oględzinach oraz pisemne wyjaśnienia z dnia 30 lipa 2004r. złożone m.in. przez W. Ł., E. P., M. N. A. D. zam. w P. - faktycznych użytkowników działek oddanych w dzierżawę przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa, oświadczenie skarżącej złożone w odwołaniu, w którym wskazuje, iż informację dotyczącą dokonanych zasiewów przez Panią Ł. na spornych działkach uzyskała dopiero po złożeniu wniosku), które są przez nie użytkowane. Tym samym należy uznać, że nie został spełniony przez skarżącą podstawowy warunek przyznania dopłat bezpośrednich tj. warunek posiadania działki rolnej (zabrakło fizycznego władztwa nad rzeczą, używania gruntów rolnych) położonej na działce ewidencyjnej o numerze [...], z uwagi na fakt pozbawienie władztwa nad gruntem przez inne osoby, korzystające z niego bezumownie, a także nie został spełniony drugi z podstawowych warunków tj. warunek dotyczący utrzymywania w dobrej kulturze rolnej posiadanych gruntów rolnych w związku z tym, że skarżąca nie prowadziła żadnych czynności agrotechnicznych na spornej działce rolnej i nie uprawiała roślin (art. 2 cytowanej ustawy oraz § 1 i § 2 ust. l Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów w dobrej kulturze rolnej). Sąd nie dopatrzył się również podnoszonego w skardze naruszenia art. 4 ust. l ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich, który nie był podstawą orzekania w przedmiotowej sprawie oraz nie miał zastosowania do ustalonego przez organy stanu faktycznego. Mając powyższe na uwadze należy uznać, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i nie narusza prawa materialnego, które mogłoby być podstawą jej uchylenia przez Sąd w trybie art. 145 §1 lit. a) cyt. na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd nie dopatrzył się także podnoszonego w skardze naruszenia zasady prawdy obiektywnej (zasady ogólnej postępowania), wyrażonej w art. 7 Kpa zgodnie, z którą organy administracji w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego powinny w sposób wyczerpujący zebrać cały materiał dowodowy, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Biorąc pod uwagę powyższe, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd orzekł o jej oddaleniu na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).