II SA/Bk 809/13

II SA/Bk 809/13 P O S T A N O W I E N I E Dnia 1 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska – Bytys (spr.) po rozpoznaniu w dniu 1 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym skargi K. T. D. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia [...] stycznia 2013 r. znak [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia uprawnień do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy p o s t a n a w i a odrzucić skargę II SA/Bk 809/13 U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia [...] stycznia 2013 r., wydanym na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), powoływanej dalej jako k.p.a., zawieszono postępowanie w sprawie ustalenia K. T. D. prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy, który miał miejsce dnia 24 sierpnia 2007 r. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że postępowanie zawieszono do czasu zakończenia sprawy toczącej się przed Sądem Rejonowym w B. Na powyższe postanowienie skargę do sądu administracyjnego złożył K. T. D. zarzucając rażące naruszenie prawa przy jego wydawaniu, w szczególności poprzez wskazanie nieprawdziwego stanu faktycznego oraz zastosowanie fikcyjnej podstawy prawnej z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wniósł o stwierdzenie jego nieważności. Wskazał, że w jego ocenie zagadnieniem wstępnym, ze względu na które można zawieszać postępowanie administracyjne na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., mogą być wyłącznie kwestie prawne. Wynika to również z orzecznictwa sądów administracyjnych. Okolicznością uzasadniającą zawieszenie postępowania nie może być wyłącznie twierdzenie, że wynik innego postępowania będzie miał wpływ - ze względów celowościowych lub ekonomicznych - na postępowanie zawieszane. Zdaniem skarżącego działania ZUS w jego sprawie były fikcyjne i tamowały jej bieg. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie. Wskazał, że zaskarżone postanowienie jest niezaskarżalne, jak też nie stanowi rozstrzygnięcia wymienionego w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a, którego kontrola legalności jest objęta właściwością sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Przedmiotem skargi jest postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zawieszeniu, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., prowadzonego przez ten organ postępowania w sprawie ustalenia prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy. Zostało ono wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia 28 listopada 2012 r. Jak wynika z akt, jest to drugie postępowanie o ustalenie skarżącemu prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy, bowiem pierwsze jest na etapie kasacyjnym (w niższych instancjach zapadły wyroki niekorzystne dla skarżącego). Zdaniem sądu kwestionowane orzeczenie o zawieszeniu postępowania nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Bezsporne jest, że postępowanie o ustalenie prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy, wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia 28 listopada 2012 r., toczy się w przedmiocie świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.), powoływanej dalej jako u.s.u.s., ubezpieczenia społeczne obejmują bowiem ubezpieczenia z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych zostały zaliczone formalnie do spraw, przy których rozpoznawaniu stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Właściwość sądu powszechnego, a nie sądu administracyjnego, do rozpoznawania środków odwoławczych od decyzji ZUS w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych potwierdzają również regulacje u.s.u.s., zgodnie z którymi: ustalenie uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych następuje w drodze decyzji wydawanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych (art. 83 ust. 1 pkt 4), od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 83 ust. 2), odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia (art. 83 ust. 3). Wyjątek stanowią sprawy przyznania świadczenia z ubezpieczenia społecznego w drodze wyjątku oraz sprawy o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie, w których właściwość sądu administracyjnego wynika z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Do tej kategorii spraw sprawa niniejsza się jednak nie zalicza. Odmienne regulacje dotyczą spraw o przyznanie świadczenia z ubezpieczenia społecznego w drodze wyjątku oraz spraw o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie, w których właściwość sądu administracyjnego wynika z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Do tych kategorii sprawa niniejsza się jednak nie zalicza. Wymienione przepisy (za wyjątkiem art. 83 ust. 4 u.s.u.s.) uprawniają zatem do wniosku, że punktem wyjścia do oceny dopuszczalności kognicji sądu administracyjnego w sprawie ze skargi na postanowienie o zawieszeniu postępowania o przyznanie jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy jest ustalenie, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie występuje co do zasady kognicja sądu administracyjnego (por. uchwała NSA z dnia 11 czerwca 2013 r., I OPS 1/13 oraz uchwała SN z dnia 23 marca 2011 r., I UZP 3/10, OSNP 2011/17-18/233). Powyższy wniosek znajduje potwierdzenie w argumentacji szczegółowej, uwzględniającej treść przepisu art. 3 § 2 p.p.s.a. Wskazany przepis ustanawia zasadę, zgodnie z którą dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego tylko na takie prawne formy działania organów administracji publicznej, o których mowa w punktach 1-7 tej normy oraz w sytuacjach przewidzianych przez ustawy szczególne, z zastrzeżeniem wynikającym z art. 5 p.p.s.a. Oznacza to, że skarga na inne formy działania jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 lub 6 p.p.s.a. W sprawie zaskarżone zostało postanowienie wpadkowe o zawieszeniu postępowania wydane na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgodnie z art. 101 § 3 k.p.a. na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania albo odmowy podjęcia zawieszonego postępowania służy stronie zażalenie. Stosownie zaś do treści art. 83 "b" ust. 2 u.s.u.s. od wydanych w trakcie postępowania (w przedmiocie świadczeń z ubezpieczenia społecznego) innych postanowień Zakładu (niż kończące postępowanie, o których mowa w ust. 1 tego przepisu) zażalenie nie przysługuje (ust. 2). Zauważyć w tym miejscu należy następujące regulacje: stosownie do treści art. 180 § 1 k.p.a. w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach; stosownie zaś do treści art. 123 u.s.u.s. w sprawach uregulowanych ustawą stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Powyższe oznacza, że pierwszeństwo przy rozpoznawaniu spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych mają regulacje u.s.u.s., a nie normy k.p.a. W konsekwencji postanowienie o zawieszeniu postępowania wydane przez ZUS i zaskarżone do sądu nie podlega kwestionowaniu zażaleniem na podstawie art. 101 § 3 k.p.a., co wynika wprost z art. 83 "b" ust. 2 u.s.u.s. Jako postanowienie wpadkowe nie jest również kończącym postępowanie w sprawie ani rozstrzygającym sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Nie zostało również wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.). W rezultacie nie podlega ono zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Trafnie zatem organ sformułował w odpowiedzi na skargę wniosek o jej odrzucenie, wskazując na brak właściwości sądu administracyjnego do kontroli legalności postanowienia o zawieszeniu postępowania wydanego w sprawie o przyznanie świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Skargę na to postanowienie należy bowiem odrzucić. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.