II SA/Bk 810/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata sprawy ze skargi M. K. i A. K. o wznowienie postępowania w sprawie II SA/Bk 13/16 na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] listopada 2015 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy nałożenia czynności faktycznych związanych z wykonanymi pracami remontowo-budowlanymi wraz z przebudową p o s t a n a w i a odmówić przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Małżonkowie M. i A. K. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów i ustanowienie adwokata podając, iż pozostają razem we wspólnym gospodarstwie domowym. Źródłem miesięcznego utrzymania rodziny są emerytury wnioskodawców w łącznej wysokości 3.237,32 zł, w tym: emerytura M. K. wynosi 1.268,95 zł, a A. K. otrzymuje świadczenie w wysokości 1.968,37 zł. W skład majątku skarżących wchodzi mieszkanie o powierzchni [...] m² oraz samochód C., rok produkcji [...]. Małżonkowie K. nie posiadają innych przedmiotów wartościowych (k. 19-20). Pismem z dnia 10 stycznia 2017 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wezwał skarżących do złożenia w terminie 7 dni dodatkowych oświadczeń m.in. w zakresie ponoszonych miesięcznych wydatków, a także przedłożenia dokumentów potwierdzających podnoszone okoliczności, w szczególności w zakresie ponoszonych wydatków i uzyskiwanych dochodów (k. 21-22). W zakreślonym terminie skarżący nie udzielili żadnej odpowiedzi (k. 23-24). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 j.t.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie natomiast z art. 252 § 1 powołanej ustawy, wniosek o przyznanie prawa pomocy winien zawierać oświadczenie strony obejmujące, między innymi, dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Wykładnia przytoczonych przepisów prawa wskazuje, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Wniosek ten powinien również obejmować dane, umożliwiające rzetelną ocenę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i dochodów, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów (art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wnioskodawcy jednakże nie zadośćuczynili powyższemu wezwaniu i nie przedłożyli żądanych dokumentów i informacji, w szczególności w przedmiocie posiadanych wydatków. Ponadto nie przedłożono żadnych dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki i uzyskiwane dochody. Fakt ten uniemożliwia dokonanie pełnej i wszechstronnej oceny sytuacji majątkowej strony, w kontekście podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie sytuacja materialna M. i A. K. uzasadnia tezę, iż mimo wnioskowanego całkowitego zwolnienia do kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, są oni w stanie ponieść koszty sądowe oraz koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W złożonym oświadczeniu wnioskodawcy wykazali, iż miesięczny dochód rodziny wynosi łącznie 3.237,32 zł netto, w tym emerytura M. K. to 1.268,95 zł netto, zaś A. K. otrzymuje świadczenie w kwocie 1.968,37 zł netto (k. 20). Nieznane są wydatki skarżących. Majątek skarżących stanowi mieszkanie o powierzchni [...] m2 oraz samochód C., rok produkcji [...]. Na podstawie danych zawartych we wniosku należy stwierdzić, iż posiadanie przez skarżących stałych źródeł dochodów w kwocie 3.227,32 zł (emerytury) w połączeniu z posiadanym majątkiem (mieszkaniem i samochodem) pozwalają na uznanie, iż M. K. i A. K. są w stanie pokryć pełne koszty sądowe w sprawie niniejszej, w tym koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, tym bardziej, iż nie wykazali ponoszonych wydatków. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają majątek. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawcy natomiast nie udowodnili zaistnienia takiej okoliczności. Przedstawione powyżej dane w zestawieniu z nienadesłaniem żądanych dokumentów i informacji skutkują brakiem możliwości potwierdzenia oświadczenia strony w zakresie osiąganych dochodów i ponoszonych wydatków, które nie zostały przedstawione, a w konsekwencji uniemożliwiają pełną ocenę sytuacji majątkowej strony skarżącej i pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.