II SA/Bk 811/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marek Leszczyński, po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. J. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem WSA w Białymstoku z dnia 8 kwietnia 2014 r. w sprawie sygn. akt II SA/Bk 1116/13 oddalającym skargę M. J. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu czasowego p o s t a n a w i a: odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego , Prawomocnym wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 1117/13 tutejszy sąd oddalił skargę M. J. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania z pobytu czasowego. Wnioskiem z dnia pełnomocnik skarżącego (ustanowiony z urzędu) zwrócił się z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia ww. orzeczenia i doręczenie na adres kancelarii. Wyrok wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 19 maja 2014 r. W dniu 13 czerwca 2014 r. Skarżący zwrócił się z odrębnym wnioskiem o doręczenie mu odpisu wyroku z 8 kwietnia 2014 r. wraz z uzasadnieniem. Przedmiotowe orzeczenie zostało doręczone skarżącemu w dniu 20 czerwca 2014 r. z jednoczesną adnotacją, że doręczenie to nie otwiera terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W dniu 17 czerwca 2014 r. pełnomocnik skarżącego złożył do akt sądowych opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 8 kwietnia 2014 r. z informacją, iż odpis opinii został przesłany skarżącemu w dniu 9 czerwca 2014 r. W dniu 18 lipca 2014 r. skarżący wniósł własnoręcznie sporządzoną skargę kasacyjną od ww. wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2014 r. odrzucił tą skargę kasacyjną. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 18 sierpnia 2014 r. Pismem z dnia 26 października 2016 r. skarżący zwrócił się do sądu z wnioskiem o udzielenie informacji, co do sposobu załatwienia sporządzonej przez niego skargi kasacyjnej od wyroku z 8 kwietnia 2014 r. Po uzyskaniu odpisu postanowienia z dnia 12 sierpnia 2014 r. skarżący w piśmie z dnia 6 grudnia 2016 r. oświadczył, że doręczenie ww. postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej wyłączenie ustanowionemu na jego rzecz – pełnomocnikowi spowodowało, że de facto został pozbawiony możliwości zaskarżenia tego orzeczenia, co w jego ocenie powinno być zakwalifikowane jako podstawa wznowienia postępowania na mocy art. 271 ust. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zarządzeniem Sędziego z dnia 19 grudnia 2016 r. pismo skarżącego z dnia 6 grudnia 2016 r. zostało zakwalifikowane jako skarga o wznowienie postępowania sądowego w sprawie II SA/Bk 1117/13. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 15 grudnia 2016 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności stwierdzających zachowanie terminu i dopuszczalność wznowienia postępowania, pod rygorem odrzucenia skargi. W piśmie z dnia 30 grudnia 2016 r. skarżący oświadczył, że nie był zadowolony z działania (zaniechania) wyznaczonego mu pełnomocnika z urzędu, a okolicznością uzasadniającą wznowienie postępowania był pozbawienie go możliwości działania, w szczególności zaskarżenia postanowienia Sądu z dnia 12 sierpnia 2014 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Dodatkowo skarżący poinformował, że o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia dowiedział się z chwilą otrzymania pisma Sądu z dnia 22 listopada 2016 r. Wojewoda P. w odpowiedzi na skargę o wznowienie wniósł o jej odrzucenie, a w przypadku uznania jej za dopuszczalną o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego podlegała odrzuceniu. Stosownie do art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Przy czym należy zaznaczyć, że wznowienie postępowania sądowego jest wyjątkową instytucją. Nadzwyczajny charakter tego środka prawnego, skierowanego przeciwko prawomocnemu orzeczeniu, powoduje, że przywrócenie stanu sprzed wydania orzeczenia kończącego postępowanie sądowe może nastąpić wyłącznie z przyczyn, które zostały wyczerpująco wymienione w art. 271 do art. 273 p.p.s.a. W szczególności jak stanowi art. 271 pkt 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Postępowanie wszczęte wskutek skargi o wznowienie ma charakter wieloetapowy. W pierwszej kolejności, stosownie do art. 280 § 1 p.p.s.a., sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Dopiero zatem spełnienie obu tych warunków zobowiązuje sąd do skierowania sprawy na rozprawę, celem jej merytorycznego rozpatrzenia w ramach drugiego etapu postępowania. Odnosząc się do oceny zachowania terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania podkreślić wypada, iż stosownie do art. 277 p.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. W tym miejscu należy też zwrócić uwagę na utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, który Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, że samo sformułowanie podstawy w sposób odpowiadający przepisom art. 271-274 p.p.s.a., tj. powołanie się na konkretny przepisy, nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 7 października 2011 r. sygn. akt I OSK 1722/11. oraz z dnia 21 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 45/06, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z treści złożonej w przedmiotowej sprawie skargi o wznowienie wynika, że skarżący upatruje podstawę wznowieniową w naruszeniu przepisów prawa pozbawiających go możności działania i nienależytej reprezentacji w postępowaniu ze strony ustanowionego z urzędu pełnomocnika, który nie przekazał skarżącemu postanowienia Sądu z dnia 12 sierpnia 2014 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej, co skutkowało brakiem możliwości zaskarżenia tego postanowienia przez skarżącego. Analizując sprawę w kontekście tak sformułowanej podstawy wznowienia Sąd doszedł do wniosku, iż okoliczności wymienione w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. – wbrew uzasadnieniu skargi o wznowienie postepowania – w prowadzonym postępowaniu nie zaistniały. W pierwszej kolejności należy jednak wyjaśnić, że brak możliwości działania, o którym mowa w ww. przepisie dotyczy wyłącznie postępowania sądowoadministracyjnego (por. np. wyrok NSA z dnia 9 października 2014 roku, I OSK 1463/14). Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego uzasadniają zatem tylko te przesłanki, które są następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu sądowym do momentu jego prawomocnego zakończenia. Przepis art. 271 pkt 2 p.p.s.a., mówiąc "o naruszeniu przepisów prawa", jako przyczynie, której skutkiem było pozbawienie strony "możności działania" odnosi się bowiem do naruszenia prawa procesowego przez sąd w postępowaniu zakończonym orzeczeniem, którego dotyczy skarga o wznowienie (por. R. Hauser. M. Wierzbowski (red.). Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wydanie 3. Warszawa 2015 r. str. 1098). W konsekwencji należy dojść do wniosku, że niedopuszczalne jest wznowienie postępowania w oparciu o przesłankę z art. 271 pkt 2 p.p.s.a., tj. brak należytej reprezentacji lub pozbawienie możliwości działania, zaistniałą po zakończeniu postępowania sądowego. W przedmiotowej sprawie wskazana w skardze o wznowienie postępowania okoliczność zaniechania przekazania skarżącemu przez pełnomocnika postanowienia Sądu z dnia 12 sierpnia 2014 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej zaistniała już po wydaniu wyroku z dnia 8 kwietnia 2014 r. Tym samym nie może stanowić podstawy do wznowienia postepowania sądowego zakończonego ww. wyrokiem. Zdaniem Sądu, w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2014 r. nie można też mówić o niewłaściwym lub nieudolnym reprezentowaniu interesów skarżącego przez jego pełnomocnika. Zgodnie z treścią art. 34 p.p.s.a. strony i ich organy lub przedstawiciele mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocnika. W rozpatrywanej sprawie skarżącemu zgodnie z jego wnioskiem postanowieniem z dnia 18 grudnia 2013 r. przyznano prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów i ustanowienie radcy prawego. Pełnomocnik ten o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 8 kwietnia 2014 r. został prawidłowo zawiadomiony i był na rozprawie obecny. Podkreślić tez należy, że wyznaczony pełnomocnik przed rozprawą aż czterokrotnie zapoznawał się z aktami spawy. Po wydaniu zaś przez Sąd wyroku wystąpił z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenie. Po zapoznaniu się zaś z uzasadnieniem wyroku złożył do akt sądowych opinię o braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej wraz z dowodem doręczenia odpisu tejże opinii skarżącemu. W postępowaniu zakończonym wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2014 r. r. w pełni zostały też zachowane wymogi dotyczące doręczeń, należy bowiem pamiętać, że w myśl art. 67 § 5 p.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym doręczeń należy dokonać tym osobom. Natomiast o pozbawieniu możności działania można mówić jedynie wówczas, gdy z powodu naruszenia przez Sąd lub stronę przeciwną określonych kardynalnych przepisów lub zasad procedury, strona nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub istotnej jego części i nie miała możliwości usunięcia skutków tych uchybień na następnych rozprawach poprzedzających wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji (por. motywy do wyroków NSA: z dnia 24 sierpnia 2010 r., II OSK 131/10, Lex nr 746461; z dnia 21 lutego 2006 r., II GSK 378/05, Lex nr 193342, z dnia 17 lipca 2007 r., II OSK 1017/06, Lex nr 354265; z dnia 18 kwietnia 2012 r., II OSK 49/12, Lex nr 1252089; a także wyroki SN: z 10 maja 1974 r., II CR 155/74, Lex nr 4895; z 13 lutego 2004 r., IV CK 61/03, Lex nr 151638; oraz T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2011, s. 1024). Okoliczność zatem, że reprezentujący skarżącego w postępowaniu sądowym profesjonalny pełnomocnik nie przekazał skarżącemu odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej z dnia 12 sierpnia 2014 r. nie może być podstawą do twierdzenia, że skarżący był w przedmiotowym postępowaniu nienależycie reprezentowany. W doktrynie i orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym nienależyte reprezentowanie nie dotyczy sytuacji, gdy za stronę działa prawidłowo ustanowiony pełnomocnik, nawet w sytuacji gdy swoje obowiązki wykonuje on w sposób, który prowadzi do negatywnych dla reprezentowanej strony skutków. Niewłaściwe reprezentowanie interesów strony przez jej pełnomocnika procesowego nie jest tożsame z brakiem należytej reprezentacji strony w postępowaniu w rozumieniu art. 271 pkt 2 p.p.s.a. (por. R. Hauser i M. Wierzbowski: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H.BECK, Warszawa 2015, str. 1097, pkt 10 oraz powołane tam orzecznictwo). Brak zatem właściwej komunikacji pomiędzy skarżącym, a ustanowionym przez niego pełnomocnikiem, czy też nieudzielenie stronie przez pełnomocnika właściwych informacji i wskazówek odnośnie podjęcia stosownych czynności procesowych w określonym, ustawowym terminie, nie stanowi przesłanki wznowienia postępowania. Odnosząc powyższe rozważania na grunt zaistniały w przedmiotowej sprawie uznać należy, iż okoliczność nieprzekazania skarżącemu przez ustanowionego na jego rzecz pełnomocnika postanowienia Sądu o odrzuceniu skargi kasacyjnej, a tym samym brak możliwości zaskarżenia tego orzeczenia, nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania sądowego. W przypadku jednak, gdyby skarżącemu chodziło o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu jego skargi kasacyjnej, to zasygnalizować należy, że taka instytucja istnieje i sąd, po złożeniu takiego wniosku, objąłby go odrębnym procedowaniem. Stwierdzenie braku podnoszonej przez skarżącego przesłanki wznowienia obligowało Sąd do odrzucenia jego skargi o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 1117/13. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie 280 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.