II SA/BK 812/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II po rozpoznaniu sprawy ze skargi Haliny I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 3 listopada 2004 r. (...) w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego - oddala skargę. Zaskarżoną decyzją wydaną w dniu 3 listopada 2004 r., (...) na podstawie art. 3 pkt 18, art. 6 ust. 1 pkt 2, art. 4, art. 12 ust. 1, art. 14 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w związku z par. 5 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 27 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne oraz art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 17 pkt 1 Kpa - po rozpatrzeniu odwołania Haliny I., od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta B. przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. z dnia 15.09.2004 r. (...) w sprawie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego wnioskowanego na Agnieszkę I. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez Agnieszkę I.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., zaskarżoną decyzję organu I instancji utrzymało w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił następujący stan sprawy: Pismem z dnia 1.09.2004 r. Halina I. wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. o "przedłużenie" wypłacania zasiłku rodzinnego na cały okres zasiłkowy oraz ustalenia prawa do dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez córkę Agnieszkę I. Okoliczność rozpoczęcia roku szkolnego przez córkę została udokumentowana zaświadczeniem z dnia 25.08.2004 r. (...) Wojewódzkiego Ośrodka Animacji Kultury w B. Decyzją z dnia 15 września 2004 r., (...) organ I instancji odmówił przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przez córkę ubiegającej się o wyżej wskazane świadczenia. Od decyzji odmownej odwołanie złożyła Halina I., która kwestionuje zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie, zarzucając błędną ocenę prawną dotycząca kwestii związanych z nauką córki w szkole. W uzasadnieniu podnosi, iż kształcenie córki na 2-letnim instruktorskim kursie kwalifikacyjnym z dziedziny tańca jest nauką w związku z czym spełnia przewidziane prawem wymogi do przyznania wnioskowanych świadczeń. W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. zważyło, co następuje: Kryteria nabywania prawa do świadczeń rodzinnych wraz z należnymi dodatkami, zasady ich ustalania, przyznawania oraz wypłacania tych świadczeń zostały uregulowane w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. nr 228 poz. 2255 ze zm./ - zwanej dalej "ustawą". Stosownie do regulacji zawartej w art. 14 ust. 1 ustawy dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, a także osobie uczącej się na częściowe pokrycie wydatków związanych z rozpoczęciem w szkole nowego roku szkolnego. W myśl art. 6 ust. 1 ustawy o świadczeniach zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, do ukończenia przez dziecko: 1. 18 roku życia lub 2. nauki w szkole, jednak nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia, albo 3. 24 roku życia, jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub w szkole wyższej i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności. Zasiłek rodzinny przysługuje osobie uczącej się w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie dłużej niż do ukończenia 24 roku życia /art. 6 ust. 1a ustawy/. Dzieciom w wieku do ukończenia 18 roku życia nie stawia się żadnych dodatkowych warunków /jak np. nauka lub stan zdrowia/. Natomiast dzieciom w wieku powyżej 18 roku życia warunek dotyczący wieku dziecka jest powiązany z innymi okolicznościami. W zależności od ich występowania przedłużany jest okres, przez który przysługuje zasiłek rodzinny na dane dziecko. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania kluczowe znaczenie będzie miała okoliczność nauki w szkole. Na użytek niniejszej ustawy pojęcie "szkoły" zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 18. Według tego przepisu - szkołę - należy rozumieć jako szkołę podstawową, gimnazjum, szkołę ponadpodstawową i ponadgimnazjalną, a także specjalny ośrodek szkolno - wychowawczy dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania oraz ośrodek umożliwiający dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo w stopniu głębokim realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki. Osoba ubiegająca się o ustalenie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego, z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, zgodnie z par. 5 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne /Dz.U. 2004 nr 213 poz. 2162/, do wniosku o zasiłek rodzinny dołącza zaświadczenie szkoły w przypadku nauki dziecka w szkole ponadgimnazjalnej. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania Agnieszka I. dnia 19.04.2004 r. ukończyła 19 lat. Do czerwca 2004 r. była uczennicą IV Liceum Ogólnokształcącego Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Technicznych w B., ul. A.-F. 1. Nauka w Liceum Ogólnokształcącym uprawniała do świadczeń rodzinnych, co potwierdza decyzja Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. z dnia 10.06.2004 r. (...) przyznająca zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem z tytułu samotnego wychowywania dziecka na okres od 01.05.2004 r. do 31.08.2004 r. Przedłożone do dalszego ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami do tego zasiłku, zaświadczenie z dnia 25.08.2004 r. wydane przez Wojewódzki Ośrodek Animacji Kultury w B., nie potwierdza, iż została spełniona przesłanka nauki w szkole o jakiej mowa w art. 3 pkt 18 ustawy oraz par. 5 wyżej powołanego rozporządzenia. Wojewódzki Ośrodek Animacji Kultury w B. nie jest szkołą ponadgimnazjalną w związku z czym i przygotowanie do zawodu instruktora tańca w tym Ośrodku odbywa się w ramach innej - niż szkolna - formie działalności. W skardze na powyższą decyzję, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku - Halina I. wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podkreśla, że Wojewódzki Ośrodek Animacji Kultury jako organ założycielski prowadzi kształcenie w formie szkoły równorzędnej ze szkołą średnią specjalistyczną, a więc ponadgimnazjalną. Kształcenie powyższe odbywa się w ramach przepisów ustawy z 1991 roku o systemie oświaty, o czym świadczy zdaniem skarżącej przedłożone do akt sprawy zaświadczenie. W ocenie skarżącej enigmatyczne stwierdzenie organu orzekającego, że jest to "inna forma działalności" nie zostało niczym potwierdzone. Zdaniem Haliny I. nie wzięto pod uwagę, że cykl kształcenia podzielony jest zgodnie z zasadami obowiązującymi w szkołach na lata i semestry, a ukończenie potwierdzone jest świadectwem o uzyskaniu min. wykształcenia równorzędnego ze średnim. Wobec tego skarżąca twierdzi, że niezależnie od przyjętej nazwy "kurs kwalifikacyjny" za uzasadnione przyjąć należało, że nauka ta jest równorzędna z nauką w szkole ponadgimnazjalnej. Skarżąca podnosi, że literalna i zawężająca interpretacja art. 3 pkt 18 ustawy o świadczeniach rodzinnych prowadziłaby do krzywdzącej jej rodzinę sytuacji pozbawienia świadczeń rodzinnych na córkę, która nie przekroczyła 21 roku życia i jej zdaniem kształci się na poziomie ponadgimnazjalnym. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosi o jej oddalenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ponownie wyjaśnia, co może być uznane za szkołę w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jeszcze raz organ odwołuje się do pojęcia "szkoły" zdefiniowanego w art. 3 pkt 18 ww. aktu prawnego. Wskazuje, iż córka skarżącej w czerwcu 2004 r. ukończyła IV Liceum Ogólnokształcące Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Technicznych w B. W okresie od 1 maja 2004 r. do dnia 31 sierpnia 2004 r. Halina I. była objęta świadczeniami rodzinnymi, co potwierdza decyzja Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia 10.06.2004 r., (...). Zdaniem SKO okoliczność, że Wojewódzki Ośrodek Animacji Kultury w B. nie jest szkołą ponadgimnazjalną w rozumieniu przepisów ustawy, w związku z czym i przygotowanie do zawodu instruktora tańca w tym Ośrodku odbywa się w ramach innej -niż szkolna - formie działalności - znajduje potwierdzenie w art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty określającym typy szkół ponadgimnazjalnych. Podjęta przez córkę skarżącej forma uzyskania kwalifikacji, zdaniem SKO nie mieści się w katalogu szkół ponadgimnazjalnych wymienionych w tym przepisie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Zarzuty i argumenty skargi nie podważają legalności zaskarżonej decyzji, dlatego też skarga podlega oddaleniu. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, właściwie zinterpretowały obowiązujące przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. nr 228 poz. 2255 ze zm./ w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie, spór zasadniczo toczył się wokół interpretacji pojęcia "szkoła" w rozumieniu ww. ustawy. Organy administracyjne, bardzo słusznie podniosły, iż za szkołę i za naukę w szkole /na potrzeby oczywiście ustawy o świadczeniach rodzinnych/ nie może być uznany postulowany przez skarżącą 2 letni instruktorski kurs kwalifikacyjny z dziedziny tańca prowadzony przez Wojewódzki Ośrodek Animacji Kultury w B., w którym to uczestniczy Agnieszka I. Należy bowiem zauważyć, iż ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w art. 3 pkt 18, zawiera definicję legalną pojęcia "szkoły". Zgodnie z tym przepisem przez szkołę - należy rozumieć - szkołę podstawową, gimnazjum, szkołę ponadpodstawową i ponadgimnazjalną, a także specjalny ośrodek szkolno -wychowawczy dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki, metod pracy i wychowania oraz ośrodek umożliwiający dzieciom i młodzieży upośledzonym umysłowo w stopniu głębokim realizację obowiązku szkolnego i obowiązku nauki. Definicję szkoły ponadgimnazjalnej zawiera natomiast art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty /t.j. Dz.U. 1996 nr 67 poz. 329 ze zm./. Zgodnie z jego treścią, za szkoły ponadgimnazjalne mogą być uznane: a/ zasadnicze szkoły zawodowe o okresie nauczania nie krótszym niż 2 lata i nie dłuższym niż 3 lata, których ukończenie umożliwia uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu, b/ trzyletnie licea ogólnokształcące, których ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego, c/trzyletnie licea profilowane kształcące w profilach kształcenia ogólnozawodowego, których ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego, d/ czteroletnie technika, których ukończenie umożliwia uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu, a także umożliwiające uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego, e/ dwuletnie uzupełniające licea ogólnokształcące dla absolwentów szkół wymienionych w lit. "a", których ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego, f/ trzyletnie technika uzupełniające dla absolwentów szkół wymienionych w lit. "a", których ukończenie umożliwia uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu, a także umożliwiające uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego, g/ szkoły policealne o okresie nauczania nie dłuższym niż 2,5 roku, których ukończenie umożliwia osobom posiadającym wykształcenie średnie uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu, h/ trzyletnie szkoły specjalne przysposabiające do pracy dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, których ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa potwierdzającego przysposobienie do pracy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, analiza ww. przepisów prawa, prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż za pobieranie nauki w szkole ponadgimnazjalnej nie może być uznane uczęszczanie na 2 letni instruktorski kurs kwalifikacyjny z dziedziny tańca prowadzony przez Wojewódzki Ośrodek Animacji Kultury. Nie można przy tym zgodzić się z zarzutem skarżącej, iż wadliwa jest literalna i zawężająca interpretacja art. 3 pkt 18 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zastosowana przez organy obu instancji. Należy bowiem zauważyć, iż wykładnia językowa, jest podstawowym rodzajem wykładni prawa, co wyraża się w tym, że odstąpienie od jej wyników musi być uzasadnione istotnymi przyczynami /prawnymi bądź pozaprawnymi/. W realiach niniejszej sprawy takich przyczyn po prostu braki Pojęcie "szkoły", w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty zostało zdefiniowane w sposób jasny w formie zamkniętego katalogu. Co więcej ustawodawca stworzył definicję legalną pojęcia "szkoła". W tym stanie rzeczy, wbrew odmiennemu twierdzeniu skarżącej, należy wskazać na oczywistą prawidłowość, w myśl której: jeżeli prawodawca w sposób wiążący ustalił znaczenie określonych zwrotów zawartych w normach prawnych /definicje legalne/, zwrotów tych należy używać w tym właśnie znaczeniu /tak: Wielka Encyklopedia Prawa pod red. E. Smoktunowicza; Wydawnictwo Prawo i Praktyka Gospodarcza, Białystok-Warszawa 2000 r., str. 316-317, str. 1175/. Wojewódzki Ośrodek Animacji Kultury w B. jest zaś typową formą organizacyjną działalności kulturalnej w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 25 października 1991 roku - o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Natomiast instruktorski kurs kwalifikacyjny z dziedziny tańca prowadzony przez Wojewódzki Ośrodek Animacji Kultury w B. to wprawdzie rodzaj kształcenia, dokształcania i doskonalenia, lecz tylko i jedynie w formie pozaszkolnej. Za takim wnioskowaniem przemawia również brzmienie par. 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej oraz Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 października 1993 r. w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych /Dz.U. nr 103 poz. 472 ze zm./. Zgodnie z jego treścią - podstawowymi formami kształcenia, dokształcania, a także doskonalenia w formach pozaszkolnych są: 1/ studia podyplomowe, 2/ kursy, 3/ seminaria. W kontekście wyżej przedstawionych regulacji i prawideł wykładni prawa, w odniesieniu do rozpatrywanej sprawy, należy wyciągnąć jednoznaczny wniosek, iż pojęcie "szkoła" nie obejmuje wszelkiego rodzaju kursów, egzaminów eksternistycznych odbywających się w systemie nauki i kształcenia pozaszkolnego /tak też: W. Kardasz, R. Krajewski: Komentarz do ustawy o świadczeniach rodzinnych, Wydawnictwo Prawnicze "Leges" 2005, str. 201/. Godzi się też podnieść, iż instruktorski kurs kwalifikacyjny z dziedziny tańca prowadzony przez Wojewódzki Ośrodek Animacji Kultury w B., nie kwalifikuje się również jako rodzaj szkoły artystycznej w rozumieniu rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 lutego 1999 r. w sprawie określenia typów szkół artystycznych publicznych i niepublicznych oraz zasad ich działania, a także sposobu i terminu wprowadzenia nowych typów szkół artystycznych oraz przekształcenia dotychczasowych szkół w szkoły nowego typu i ich funkcjonowania w systemie oświaty /Dz.U. nr 14 poz. 125/. Wobec stwierdzenia bezzasadności zarzutów skargi, podlegała ona oddaleniu -stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.