II SA/Bk 819/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.),, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2011 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy o zasiłek celowy oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 kpa oraz art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 175, poz. 1362 ze zm.), uchyliło w całości decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza S. przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] w sprawie przyznania A. K. zasiłku celowego i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. Wnioskiem z dnia 16 sierpnia 2011 r. A. K. wystąpiła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zakup książek i opłacenie posiłków dla dzieci: M. K., B. K. i J. K. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] organ I instancji przyznał pomoc w formie opłacenia posiłków dla M. K. w okresie od 1 września 2011 r. do 29 lutego 2012 r. oraz dla B. K. i J. K. w okresie od 12 września 2012 r. do 29 lutego 2012 r. Natomiast decyzją kwestionowaną w sprawie niniejszej organ I instancji przyznał stronie świadczenie pieniężne z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w wysokości 300 zł z przeznaczeniem na zakup podręczników w miesiącu wrześniu 2011 r. Od decyzji tej A. K. wniosła odwołanie i zarzuciła niesprawiedliwe udzielanie pomocy finansowej i jednocześnie ponowiła prośbę o przyznanie pomocy finansowej w wyższej wysokości ze względu na niski dochód. Podała, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Opisując trudną sytuację finansową rodziny wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i podał, że wyznacznikami ustalania wysokości zasiłku celowego są - z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej oraz ilość osób oczekujących na zabezpieczenie swoich potrzeb. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest fakt, że odwołująca spełnia przesłanki do korzystania ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej na zasadach ogólnych. Z ustaleń organu I instancji, w tym z wywiadu środowiskowego wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i czworgiem dzieci, a jego dochód w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku o przyznanie pomocy wynosił 1.953,11 zł i nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego, wynoszącego dla rodziny - zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 - 2.106 zł. W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest wysokość przyznanego świadczenia pieniężnego. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji nie dokonał analizy faktycznej sytuacji wnioskodawczyni, ani oceny zgłoszonej potrzeby i własnej sytuacji materialnej. Przyznając pomoc nie przedstawił żadnych konkretnych i indywidualnych powodów uzasadniających przyznanie pomocy w takiej właśnie a nie innej wysokości. Ze względu na fakt, że strona kwestionuje wysokość przyznanego świadczenia, organ II instancji nie ma żadnych możliwości odniesienia się do argumentów podniesionych w odwołaniu, ze względu na niewystarczające uzasadnienie decyzji w części określającej wysokość zasiłku. Z uzasadnienia decyzji nie wynika bowiem jakie są możliwości finansowe Ośrodka, ile osób będących w podobnej sytuacji oczekuje na przyznanie pomocy i dlaczego pomoc przyznano w wysokości 300 zł. W świetle powyższego organ odwoławczy stwierdził, że decyzja I –instancyjna została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 kpa (niezgromadzono pełnego materiału dowodowego i niedokonano wnikliwej oceny sytuacji wnioskodawczyni), dlatego też nie można było w sprawie wydać ostatecznego rozstrzygnięcia. Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego złożyła A. K. Zarzuciła naruszenie prawa, podała że udzieliła wyczerpującej informacji na temat sytuacji materialnej oraz przedstawiła potrzebne dokumenty. W skardze raz jeszcze opisała sytuację materialną rodziny i wniosła o pozytywne i rychłe rozpatrzenie sprawy. Podniosła, że zbliża się zima i potrzebuje opału, ciepłego obuwia, remontu dachu i nie wie do kogo ma teraz napisać o pomoc, a sama jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli i oceny Sądu w niniejszym postępowaniu jest decyzja kasacyjna organu odwoławczego, uchylająca w całości decyzję organu I instancji i przekazująca sprawę przyznania świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w wysokości 300 zł do ponownego rozpatrzenia, wydana w oparciu o art. 138 § 2 kpa. Zgodnie z treścią tego przepisu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zdaniem Sądu regulacja ta w sprawie niniejszej nie została naruszona. Zasady udzielania świadczeń z publicznych środków pomocy społecznej regulują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 175, poz. 1362 ze zm.), zaś tryb rozpatrywania tych spraw reguluje Kodeks postępowania administracyjnego, z pewnymi modyfikacjami wynikającymi z przepisów ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy zarówno w zakresie przyznania świadczenia, jak też w części odnoszącej się do jego wysokości. Wyznacznikami ustalenia wysokości są – z jednej strony – rozmiar potrzeb wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony – możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Okoliczności te powinny być wykazane w uzasadnieniu decyzji. W przedmiotowej sprawie organ I instancji przyznając skarżącej zasiłek celowy w wysokości 300 zł nie uzasadnił w żaden sposób swojego stanowiska w tym zakresie, co czyniło niemożliwym dokonanie oceny czy mieści się ono w granicach uznania administracyjnego. W uzasadnieniu powinny znaleźć się dane uzasadniające wysokość indywidualnie przyznawanych świadczeń. W okolicznościach niniejszej sprawy zaistniała ewidentna potrzeba ponownego przeprowadzenia postępowania i to w całości z uwagi na naruszenie przez organ I instancji podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Stąd też stwierdzić należy, że uzupełnienie postępowania dowodowego we własnym zakresie przez organ odwoławczy w trybie art. 136 kpa bez naruszenia zasady dwuinstancyjności, w przedmiotowej sprawie, było niemożliwe. W postępowaniu pierwszoinstancyjnym, jak słusznie wskazał organ odwoławczy naruszono przepisy dotyczące przeprowadzenia postępowania dowodowego (art. 7, art. 77 kpa), albowiem nie ustalono możliwości finansowych Ośrodka a także przepis art. 107 § 3 kpa, albowiem nie uzasadniono wnikliwie sytuacji materialnej wnioskodawczyni. W świetle powyższego stwierdzić należy, że słusznie organ odwoławczy uchylił decyzję pierwszoinstancyjnej wydaną w postępowaniu przeprowadzonym wadliwie. Rozstrzygniecie to usunie skutki błędów proceduralnych popełnionych przez organ I instancji. Postępowanie przed organem I instancji powinno zakończyć się decyzją w prawidłowy sposób uzasadniającą wysokość przyznanego zasiłku celowego. Kwestionowana decyzja jest rozstrzygnięciem korzystnym dla skarżącej, czego jak się wydaje skarżąca nie do końca rozumiała. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego oznacza dla skarżącej tylko i wyłącznie to, że organ I instancji musi w prawidłowy sposób uzasadnić swoje stanowisko w zakresie przyznanej wysokości zasiłku celowego. Prawidłowe uzasadnienie w tym zakresie jest istotne z punktu widzenia skarżącej, która w odwołaniu kwestionowała wysokość przyznanej pomocy. Na skutek tej decyzji skarżąca nie została pozbawiona prawa do tego świadczenia pieniężnego, dlatego też nie musi szukać innego źródła pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł zatem podstaw do uwzględnienia skargi i dlatego jako bezzasadną ją oddalił (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U.nr153, poz. 1270 ze zm.).