II SA/Bk 82/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 08 maja 2008 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2007r. nr Wojewoda P. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] października 2007r. nr [...] o wymeldowaniu B. B. z pobytu stałego w lokalu nr [...] położonego B. przy ul. M. C.- S [...]. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: Najemcami przedmiotowego lokalu byli N. i J. B. – rodzice B. B. - decyzja o przydziale lokalu z dnia [...] stycznia 1965r. nr [...] wydana przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w B. N. B. zmarł w dniu [...] kwietnia 1986r., a J. B. wymeldowała się z tego lokalu w dniu [...] grudnia 1986r., dziesięć lat później zmarła. W lokalu pozostały dwie córki wyżej wymienionych – B. B. i J. P. W przedmiotowym lokalu zameldowany był też mąż J. P. – J. P. (od dnia 9 lutego 1979r. do dnia 15 maja 2007r.), a w dniu 30 grudnia 1993r. zameldował się również syn J. P. – H. B. W związku z zaległościami w uiszczaniu opłat czynszowych, Sąd Rejonowy w B. wyrokiem z dnia [...] sierpnia 1997r. sygn. akt [...] nakazał B. B., aby wraz z osobami prawa jej reprezentującymi opróżniła i wydała Zarządowi Mienia Komunalnego w B. przedmiotowy lokal. W tym zakresie Sąd Wojewódzki w B. uznał w/w wyrok za zasadny - wyrok z dnia [...] stycznia 1998r., sygn. akt [...]. Następnie wyrokiem zaocznym z dnia [...] grudnia 2004r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w B. ustalił, że B. B. przysługuje uprawnienie do lokalu socjalnego i nakazał wstrzymanie wykonania opróżnienia lokalu do czasu złożenia przez Gminę B. oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Wnioskiem z dnia [...] maja 2007r. Zarząd Mienia Komunalnego w B. wystąpił do Urzędu Miejskiego w B. o wymeldowanie z pobytu stałego B. B. Wniosek uzasadniono m.in. tym, że nie mieszka ona w przedmiotowym lokalu o czym świadczy wskazany przez nią ostatnio adres do korespondencji - ul. P. [...] m. [...] B. B. B. wyjaśniła, że nie przebywa w lokalu pod adresem stałego zameldowania czasowo a jej nieobecność wynika ze strachu. W przedmiotowym lokalu zamieszkuje syn siostry – H. B. z żoną i córką. Wskazała, że w marcu 2004r. była okradziona i pobita przez siostrzeńca. Powyższy fakt zgłosiła na Komisariacie I Policji w B. W czerwcu 2004r. opuściła lokal przy ul. M.C.- S. [...] m. [...] w B. Zabrała ze sobą wszystkie swoje rzeczy osobiste i zamieszkała w wynajmowanym mieszkaniu. Nie próbowała ponownie zamieszkać w przedmiotowym lokalu z obawy o swoje życie i zdrowie. Nie przyjęła wskazanego przez ZMK w B. lokalu socjalnego przy ul. J., gdyż uwzględniono w nim jej siostrę J. P. i jej syna H. B. z żoną i córką. Zainteresowana wnioskowała do ZMK w B. o przyznanie jej odrębnego lokalu socjalnego, ale za każdym razem dostawała odpowiedź odmowną. Podała, że nie chce mieszkać razem z siostrą i jej rodziną. Pismem z dnia 3 września 2007r. B. B. rozszerzyła swoje wcześniejsze wyjaśnienia o opis sytuacji jaka istniała w przedmiotowym lokalu, kiedy jeszcze w nim mieszkała. Podała m.in. iż była kilkakrotnie bita i okradana przez syna oraz konkubenta siostry, tj. przez H. B. i Z. D. Wycofała się z ich oskarżenia z powodu pogróżek jakie słyszała. Podniosła, że wyrok sądu tylko ją uprawnia do otrzymania lokalu socjalnego, a ZMK nie bierze tego pod uwagę. B. B. dołączyła przy tym do akt sprawy postanowienie Prokuratury Rejonowej B.- Południe z dnia [...] marca 2004r. o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie gróźb pobicia kierowanych do niej przez Z. D. z powodu braku wniosku o ściganie pochodzącego od osoby uprawnionej oraz postanowienie Prokuratury Rejonowej B. – Południe z dnia [...] czerwca 2003r. o umorzeniu dochodzenia w sprawie uszkodzenia ciała i kradzieży mienia na szkodę B. B. przez H. B. z powodu braku interesu w objęciu ściganiem z urzędu czynu ściganego z oskarżenia prywatnego i braku wniosku osoby uprawnionej o ściganie karne. Z innych pism dołączonych do akt sprawy wynika, że B. B. występowała do ZMK w B. o wynajęcie jej odrębnego lokalu socjalnego bez siostry i siostrzeńca i za każdym razem uzyskiwała odpowiedź odmowną. Pełnomocnik Zarządu Mienia Komunalnego w B. podał, że B. B. nie mieszka w miejscu zameldowania od 3 lat. Po uzyskaniu uprawnień do lokalu socjalnego, odrzuciła przedstawiane przez ZMK w B. propozycje najmu lokalu socjalnego – najpierw przy ul. J. [...] m [...] w B., a potem przy ul. Św. P. E. [...] m [...] – ponieważ nie chce mieszkać razem z siostrą i jej synem. Fakt niezamieszkiwania B. B. w miejscu jej stałego zameldowania potwierdził również H. B. i podał, że ciotka opuściła mieszkanie dobrowolnie zabierając wszystkie swoje rzeczy osobiste i meble. Przeprowadziła się do mieszkania konkubenta. Od tego czasu nie przychodziła do przedmiotowego lokalu, nie próbowała ponownie w nim zamieszkać. Aktualnie w przedmiotowym lokalu mieszka on z żoną i z dzieckiem oraz z matką. Powyższe koresponduje z tym co podała E. B. – żona H. B., która zeznała, że kiedy przed dwoma laty wprowadzała się do przedmiotowego lokalu, to B. B. już w nim nie mieszkała. Nie próbowała w nim mieszkać i nie interesowała się nim. W oparciu o powyższy materiał dowodowy organ I instancji, decyzją z dnia [...] października 2007r. nr [...] orzekł o wymeldowaniu B. B. z pobytu stałego w lokalu przy ul. M.C. – S. [...] m [...] w B. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła B. B. W odwołaniu podniosła, iż z lokalu z którego została wymeldowana nie wyprowadziła się dobrowolnie, lecz została do tego zmuszona okolicznościami faktycznymi – pobiciami, kradzieżami i szykanami ze strony współmieszkańców. W lokalu tym nie przebywa ze względu na własne bezpieczeństwo. Nadto zdaniem odwołującej się – decyzja organu I instancji narusza zasady współżycia społecznego, gdyż jej wymeldowanie skutkuje utratą uprawnienia do lokalu socjalnego. Organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i zważył co następuje: Do wydania decyzji o wymeldowaniu osoby, niezbędne jest ustalenie czy spełniona została przesłanka opuszczenia lokalu. Przy czym opuszczenie to, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, powinno być trwałe i dobrowolne. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest fakt, że B. B. od około 3 lat nie przebywa w lokalu przy ul. M.C.- S. [...] m. [...] w B. Powyższy fakt potwierdziła sama zainteresowana podając, że przedmiotowy lokal opuściła w czerwcu 2004r. Kwestią podlegająca wyjaśnieniu było natomiast ustalenie czy opuszczenie lokalu przez B. B. było dobrowolne. Zainteresowana podała bowiem, że do opuszczenia lokalu zmusiło ją zachowanie współlokatorów. Organ podniósł jednak, że oprócz relacji B. B. w sprawie nie ma żadnych niepodważalnych dowodów świadczących o tym, że została ona zmuszona do opuszczenia lokalu. B. B. nie przejawiała bowiem inicjatywy w ściganiu popełnionych przeciw niej przestępstw, w rezultacie czego organy wymiaru sprawiedliwości musiały przerwać bądź zakończyć toczące się z jej zawiadomień dochodzenia. Na powyższe decyzje procesowe zainteresowana nie wnosiła zażaleń, nie próbowała ich podważyć. Wobec powyższego organ uznał, że została w sprawie spełniona przesłana dobrowolnego opuszczenia lokalu. Powyższą decyzję zaskarżyła do sądu administracyjnego B. B. i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca podała, że skargę swoją motywuje tym, że otrzymała wyrok sądu cywilnego przyznający jej lokal socjalny bez lokatorów. W uzasadnieniu skargi podniosła, że głównym motywem zaskarżonej decyzji był to, że odstąpiła ona od dalszych postępowań karnych względem siostrzeńca i konkubenta siostry. Oczywistym jest natomiast to, że pomimo szkód moralnych i materialnych nie chciała doprowadzić by pozbawić dziecko ojca i zniszczyć relacje w całej rodzinie. Podniosła, że w 1997r. uregulowała pełne zadłużenie na lokalu z odsetkami. Pozostali lokatorzy nie poczuwali się do zwrotu części wpłaconej kwoty, a ponadto nie byli zainteresowani dalszym opłaceniem czynszu za przedmiotowy lokal. Konkludując uzasadnienie skargi skarżąca podała, że pomimo oceny sprawy zawartej z zaskarżonej decyzji, na podstawie której została pozbawiona meldunku i prawa do samodzielnego lokalu socjalnego, uznaje wyrok sądu cywilnego za prawomocny i uprawniający ją do otrzymania oddzielnego lokalu socjalnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i generalnie podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ podniósł, że działania podjęte przez skarżącą miały na celu uzyskanie lokalu socjalnego a nie umożliwienie jej korzystnie z przedmiotowego lokalu, czy tez umożliwienie jej powrót do lokalu. Powyższe świadczy o tym, że istotą działań skarżącej było uzyskanie samodzielnego lokalu socjalnego, kwestie zaś związane z przyznawaniem lokali komunalnych wykraczają poza przedmioty zakres spraw o wymeldowanie i przez to nie mogą mieć wpływu na rozstrzygnięcia w tych sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. nr 153, poz. 1270). W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zarzuty i argumenty skargi nie podważają jej legalności, dlatego też skarga podlegała oddaleniu. Materialnoprawną podstawę rozpoznania niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz.U. nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 w/w ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu tego przepisu jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne ( vide: wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001r. V S.A. 3169/00, LEX nr 50123). W świetle powyższego przedmiotem postępowania administracyjnego było ustalenie czy w niniejszej sprawie zaszły przesłanki uzasadniające wymeldowanie z pobytu stałego w lokalu nr [...] położonego B. przy ul. M. C. – S. [...] B. B. W ocenie Sądu Administracyjnego zarówno ustalenia faktyczne jak i rozważania prawne organów administracyjnych w tej mierze są słuszne i zasługują na aprobatę. Bezspornym w sprawie pozostawał, nie kwestionowany przez samą zainteresowaną, fakt że przedmiotowy lokal opuściła w czerwcu 2004r. Kwestią sporną było natomiast ustalenie, czy opuszczenie mieszkania miało charakter dobrowolny. W toku wszystkich etapów postępowania administracyjnego B. B. twierdziła, że nie opuściła lokalu dobrowolnie, a została do tego zmuszona na skutek nagannego zachowania współlokatorów. Organy administracyjne stwierdziły, że oprócz relacji zainteresowanej nie ma żadnych niepodważalnych dowodów świadczących o tym, że została ona zmuszona do opuszczenia lokalu i uznały że w sprawie została spełniona przesłanka dobrowolnego opuszczenia przez nią miejsca stałego zameldowania. Ustalenia te, mające w sprawie zasadnicze znaczenie dla możliwości zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jako podstawy prawnej wymeldowania, zostały - w ocenie Sądu Administracyjnego - należycie udowodnione i ocenione w toku postępowania administracyjnego. W tym miejscu wskazać należy, że istotnie nie może być uznane za dobrowolne opuszczenie lokalu, takie opuszczenie do którego strona została zmuszona ale pod warunkiem, że strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym (tak też: wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001r. sygn. akt V S.A. 3078/00, LEX nr 78937). B. B. nie wykazała skutecznie, że została zmuszona przez współlokatorów do opuszczenia lokalu. Wniosku takiego nie da się wyprowadzić z postępowań toczących się w Prokuraturze Rejonowej B. - Południe w B., albowiem postanowieniem z dnia [...] czerwca 2003r. - sygn. akt. [...] umorzono dochodzenie w sprawie uszkodzenia ciała B. B. i kradzieży mienia na jej szkodę wobec stwierdzenia, iż brak jest interesu w objęciu ściganiem z urzędu czynu ściganego z oskarżenia prywatnego oraz wobec braku wniosku B. B. o ściganie. Kolejnym postanowieniem z dnia [...] marca 2004r. odmówiono wszczęcia dochodzenia w sprawie gróźb karanych również z uwagi na brak wniosku B. B. o ściganie. Na powyższe decyzje procesowe zainteresowana nie wnosiła zażaleń, nie próbowała ich podważyć. Z powyższego wynika, że B. B. nie przejawiała inicjatywy w ściganiu popełnionych przeciwko niej przestępstw. B. B. nie skorzystała także z przysługujących jej środków prawnych przewidzianych w postępowaniu cywilnym a mianowicie z ochrony posesoryjnej tzn. przywrócenia utraconego posiadania. Z akt sprawy wynika, że skarżąca wyprowadzając się z przedmiotowego mieszkania zabrała ze sobą wszystkie swoje rzeczy osobiste oraz meble i zamieszkała w wynajmowanym mieszkaniu. Od momentu wyprowadzenia się z lokalu nie próbowała ponownie w nim zamieszka, nie przychodziła do niego i nie interesowała się nim. Powyższe świadczy o tym, że B. B. nie miała zamiaru powrotu do lokalu nr [...] położonego B. przy ul. M. C. – S. [...]. Z analizy wyjaśnień skarżącej wynika, iż właściwie jedynym powodem, dla którego nie zgadza się ona na jej wymeldowanie, są kwestie związane z uzyskaniem przez nią lokalu socjalnego. Sprawy dotyczące przyznawania lokali socjalnych wykraczają poza przedmiotowy zakres spraw o wymeldowanie, które to sprawy służą wyłącznie celom ewidencyjnym Z tych też względów Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr. 153, poz. 1270 ze zm.).