II SA/Bk 82/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych sprawy ze skargi I. M. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] grudnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. I. M. T. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając we wniosku, iż z uwagi na wiek i stan zdrowia nie może ponosić kosztów sądowych. Podkreśliła także, że opiekę nad nią sprawuje syn, który również zajmuje się chorą psychicznie siostrą, wymagającą również stałej opieki. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, iż uzyskuje dochody z emerytury w wysokości 1.167 zł, jej siostra również uzyskuje dochód z emerytury w kwocie 970 zł, natomiast syn prowadzi gospodarstwo rolne przekazane darowizną i uzyskuje z tego tytułu dochód w kwocie około 7.000 zł. Rodzina wnioskodawczyni posiada dom o powierzchni [...] m2 (wartości ok. 50.000 zł) oraz nieruchomości rolne przekazane na syna darowizną. Miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem przedstawiają się następująco: rata kredytu syna – 3.800 zł (wierzytelność 150.000 zł), rata kredytu skarżącej – 218 zł, gaz – 40 zł, energia elektryczna – 190 zł, woda – 100 zł, telefon – 40 zł, badania kontrolne – 70 zł, lekarstwa – 200 zł (k. 11-12). Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 j.t.) – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi bowiem w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W złożonym oświadczeniu skarżąca I. M. T. wykazała, iż prowadzi gospodarstwo domowe z chorą siostrą i synem. Skarżąca jest osobą starszą i schorowaną. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny skarżącej stanowi dochód w łącznej kwocie 9.137 zł (emerytury oraz dochód z gospodarstwa rolnego k. 12). Rodzina skarżącej posiada dom o powierzchni [...] m2 oraz gospodarstwo rolne syna, o nieznanej powierzchni. Na miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem rodziny skarżącej przeznaczana jest kwota około 4.700 zł, bez kosztów zakupu żywności (w tym raty kredytów). Na podstawie danych zawartych we wniosku należy stwierdzić, iż posiadanie przez rodzinę skarżącej stałych źródeł dochodów w wysokości ponad 9.000 zł, przy ponoszonych wydatkach na bieżące utrzymanie w kwocie około 5.000 zł pozwala na uznanie, iż I. M. T. jest w stanie pokryć pełne koszty sądowe w sprawie niniejszej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do uiszczenia wpisu w kwocie 100 zł (k. 7). Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody, w wysokości znacznie przewyższającej kwotę ewentualnych kosztów sądowych. Niewątpliwie koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część posiadanych dochodów powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawczyni natomiast nie udowodniła zaistnienia takiej okoliczności. W tym stanie rzeczy pokrycie przez skarżącą kosztów sądowych w niniejszej sprawie nie doprowadzi do powstania niedostatku w jej utrzymaniu, przeciwnie mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawczyni. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.