II SA/Bk 82/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia NSA Mieczysław Markowski,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 maja 2017 r. sprawy ze skargi I. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności: W dniu 26.08.2016 roku (data prezentaty) Pan L.A. K. wywiódł wniosek o rozgraniczenie nieruchomości oznaczonych numerami geodezyjnymi [...] oraz [...] położonych we wsi C. D., gmina K. K., stanowiących własność wnioskodawcy – z nieruchomościami oznaczonymi numerami geodezyjnymi [...] i [...], położonymi we wsi C. D., gmina K. K., stanowiącymi własność Pani I. M. T. Z uwagi na powyższy wniosek Wójt Gminy K. K. wszczął postępowanie administracyjne w dniu 8.09.2016 roku, które zakończyło się wydaniem decyzji w dniu [...].12.2016 roku o umorzeniu postępowania w przedmiotowej sprawie i przekazaniem akt Sądowi Rejonowemu w Z. ponieważ strony nie doszły do porozumienia w sprawie przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami stanowiącymi ich własność. Postanowieniem z dnia [...] .12.2016 roku, nr[...] , Wójt Gminy K. K. ustalił koszty powyższego postępowania na kwotę 2.460,00 złotych i zobowiązał Pana L. A, K. oraz Panią I. M. T. do uiszczenia kwot po 1230,00 złotych od każdego z nich, uznając, iż postępowanie rozgraniczeniowe zostało prowadzone w interesie obojga stron, więc winny one ponieść koszty po połowie. Na skutek odwołania Pani I. MT. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowieniem z dnia [...].12.2016 roku, nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Organ odwoławczy uznał, że zaskarżone rozstrzygniecie jest zgodne z prawem, bowiem nie narusza art. 152 Kodeksu cywilnego, art. 264 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również treści Uchwały 7 sędziów NSA z 11.12.2006 roku w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiodła Pani I. M. T., reprezentowana przez syna Pana M. T., zarzucając, iż organ winien obciążyć kosztami w całości Pana L. A.K., ponieważ to on był inicjatorem przedmiotowego postępowania. Ponadto skarżąca wskazywała, że ma na utrzymaniu niepełnosprawną siostrę, która jest osobą leżącą i dlatego "musi się liczyć z każdym groszem". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Natomiast stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie, z punktu widzenia kryterium legalności, jest zaskarżone postanowienie SKO w Ł. z dnia [...].12.2016 roku, nr [...] Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo dawałoby podstawę do wznowienia postępowania. Organ administracji II instancji ustalił istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zastosował prawidłową podstawę prawną, a także uzasadnił swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Wywód merytoryczny należy rozpocząć od przedstawienia ogólnych zasad dotyczących ponoszenia kosztów rozgraniczenia nieruchomości. Przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 520 ze zm.), nie określają zasad ponoszenia tych kosztów. W związku z tym przy ustalaniu wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego zastosowanie mają przepisy działu IX Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. przepisy zawarte w art. 262-267. Zgodnie z art. 262 § 1 K.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy (pkt 1), a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2). W przypadku o którym mowa w pkt 2 § 1 art. 262 K.p.a., podstawową przesłanką pozwalającą na obciążenie strony kosztami postępowania jest stwierdzenie, że są to koszty, które nie powstały w wyniku działań organu administracji w zakresie jego ustawowych obowiązków. Do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych (art. 263 § 1 K.p.a.). Ustalenie wysokości kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji. W postanowieniu tym organ określa także osoby zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia (art. 264 § 1 K.p.a.). Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., I OPS 5/06, opublikowanej w ONSAiWSA 2007/2/26, wyraził pogląd, że organ administracji publicznej, orzekając na podstawie przepisu art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może – uwzględniając normę art. 152 Kodeksu cywilnego (dalej: K.c.) - obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Uzasadniając takie stanowisko, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że instytucja rozgraniczenia nieruchomości uregulowana została w dwóch aktach prawnych: ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz Kodeksie cywilnym. Zarówno w postępowaniu cywilnym, jaki i administracyjnym, tak organ administracji, jak i sąd powszechny są obowiązane stosować te same zasady, a wniosek ten znajduje potwierdzenie przy porównaniu art. 152 i 153 K.c. z art. 31 ust. 2 - 4 i art. 34 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne, które określają zasady przeprowadzania postępowania rozgraniczeniowego w jego kolejnych stadiach. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że konsekwentnie należy przyjąć, iż w postępowaniu administracyjnym ma też zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z przepisu art. 152 K.c., stanowiąca, że właściciele gruntów sąsiadujących koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. Sąd wskazał też, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. Twierdzenie, że interes prawny posiada jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W przypadku postępowania rozgraniczeniowego wszczętego na wniosek właściciela jednej nieruchomości, właściciel sąsiedniej nieruchomości może stać na stanowisku, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic, a co za tym idzie, nie powinien ponosić kosztów rozgraniczenia, które w jego ocenie zostało wszczęte zbyt pochopnie, to jednak ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, że rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w jego interesie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał ostatecznie, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a.), a w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w przepisie art. 152 K.c. Pogląd wyrażony w wyżej wymienionej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego jest jednolicie podzielany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Konkludując tę część rozważań podać należy, że wynikają z nich następujące zasady ponoszenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego: - koszty postępowania rozgraniczeniowego nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących to postępowanie a są ponoszone w interesie właścicieli gruntów sąsiadujących; - koszty rozgraniczenia obciążają strony postępowania rozgraniczeniowego; - jako, że ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości, koszty postępowania rozgraniczeniowego obciążają wszystkich uczestników postępowania a nie tylko wnioskodawcę; - kosztami postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 pkt 2 K.p.a. obciąża się strony postępowania a zgodnie z art. 264 K.p.a. określa się osoby zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia. W konkretnej sprawie strony postępowania o rozgraniczenie nie doszły do porozumienia w sprawie ustalenia granicy pomiędzy swoimi nieruchomościami. Sprawa została przekazana do rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy w Z. Jak wynika z wyjaśnień pełnomocnika strony skarżącej złożonych na rozprawie w dniu 30.05.2017 roku – spór co do granic i własności nieruchomości miedzy stronami trwa już od 30 lat i aktualnie toczy się kilka jeszcze innych spraw dotyczących ustalenia własności nieruchomości. W świetle powyższego trudno uznać za zasadne stanowisko Pani I. M. T., że nie miała ona interesu prawnego w toczącym się postępowaniu rozgraniczeniowym. Dlatego też obciążenie jej połową koszów wyżej wymienionego postępowania było właściwe i zgodne z cytowanymi powyżej przepisami. Podnoszony przez stronę skarżącą problem opieki nad niepełnosprawną siostrą i związanych z tym kosztów – nie ma znaczenia przy ustalaniu przez organ kosztów związanych z rozgraniczeniem. Powyższe argumenty mogą być zgłaszane ewentualnie na etapie prowadzenia egzekucji w razie nie opłacenia kwoty, do której Pani I. M. T. została zobowiązana zaskarżonym postanowieniem. Mając całokształt powyższych okoliczności na względzie Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.