II SA/Bk 821/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska – Nazarczyk, po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu B. C. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie ze skargi B. C. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] listopada 2010 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości p o s t a n a w i a: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z 25 stycznia 2011r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (k.30). W dniu 7 lutego 2011r. skarżący wystąpił z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Dochód rodziny stanowi emerytura skarżącego w kwocie 1.120 zł i emerytura żony w wysokości 1.008 zł. Wnioskodawca poza wynajętym domem (dwa pokoje i kuchnia), nie posiada żadnego majątku, zgromadzonych oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż wraz z żoną są osobami starszymi. Ponadto wnioskodawca jest inwalidą I grupy, niezdolnym do samodzielnej egzystencji, nawet w najdrobniejszych sprawach, a koszty leczenia znacznie obciążają ich budżet domowy. Postanowieniem z dnia 16 lutego 2011r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego oraz odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że skarżący jest już zwolniony od wszystkich kosztów sądowych na podstawie prawomocnego postanowienia z 25 stycznia 2011r. Od powyższego postanowienia sprzeciw wniósł B. C. podnosząc, że jest niezdolny do żadnej pracy i samodzielnej egzystencji. Mieszka wraz z żoną w prymitywnych warunkach, bez dostępu do łazienki i ciepłej wody. Miesięczny koszt jego lekarstw to 172 zł, a żony 124 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, iż sprzeciw został wniesiony skutecznie, co powoduje utratę mocy postanowienia z dnia 16 lutego 2011r. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: dalej powoływanej: p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl przepisu art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcę prawnego lub adwokata. Na wstępie należy odnieść się do wniosku B. C. w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Zważyć należy, iż zgodnie z art. 239 pkt 4 p.p.s.a., strona której zostało przyznane prawo pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych, w zakresie określonym w prawomocnym postępowaniu. W niniejszej sprawie prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 25 stycznia 2011 r. zwolniono już skarżącego od kosztów sądowych. Powyższe oznacza, iż w toku całego postępowania sądowego, łącznie z postępowaniem egzekucyjnym, skarżący zwolniony jest od konieczności uiszczania kosztów sądowych. W związku z tym, iż skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych tj. nie musi uiszczać tych kosztów w sprawie niniejszej na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 239 pkt 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, o czym orzeczono w punkcie 2 sentencji postanowienia. Odnosząc się natomiast do wniosku o przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego lub adwokata, zauważyć należy, iż zgodnie z art. 245 § 3 i art. 246 §1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego następuje w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Biorąc pod uwagę powyższe, sytuacja materialna skarżącego uzasadnia tezę, iż nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego tj. kosztów ustanowienia radcy prawnego. Należy, bowiem stwierdzić, iż ze złożonego oświadczenia wynika, że sytuacja materialna B. C. uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. Wnioskodawca i jego żona są osobami starszymi. Ponadto skarżący posiada liczne schorzenia wymagające sukcesywnego leczenia. Jedynym dochodem rodziny skarżącego są świadczenia emerytalne w łącznej wysokości 2.028 zł. Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku, zgromadzonych oszczędności oraz przedmiotów wartościowych, a zamieszkuje wraz z żoną w wynajętym domu. Niewielki comiesięczny dochód wystarcza mu jedynie na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych oraz pokrycie kosztów leczenia. Przedstawione okoliczności, a w szczególności wysokość miesięcznego dochodu skarżącego, a także brak majątku oraz zgromadzonych oszczędności pozwalają na stwierdzenie, iż skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uzasadnione jest zatem przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w punkcie 1 sentencji.