II SA/Bk 823/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 marca 2018 r. sprawy ze skargi I. D. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę Skarga została wywiedziona na tle następujących zdarzeń. Skarżąca I. D. wystąpiła w dniu [...] lipca 2017r. do Sądu Rejonowego w B.(data wpływu wniosku) z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej w zakresie podania ile osób ukarał sąd w latach 2010-2016 za przestępstwo z art. 256 i z art. 257 k.k. oraz w zakresie podania, jakie kary zastosowano, wobec ilu osób stosowano "wnioskowanie projekcyjne" i wobec ilu osób w uzasadnieniach ustnych bądź pisemnych orzekano "zawoalowane przestępstwa". Dodała, że informacje istnieją, bo rozprawy się nagrywa. Pismem z dnia [...] lipca 2017r. Prezes Sądu Rejonowego w B. udzielił skarżącej informacji w zakresie ilości osób skazanych przez sąd w latach 2010-2016 za czyny z art. 256 i 257 k.k. a jednocześnie wezwał skarżącą do wykazania w terminie 14 dni, zgodnie z dyspozycją art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, że uzyskanie informacji w pozostałym zakresie wniosku, jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, uzasadniającego wytworzenie informacji przetworzonej. Po bezskutecznym upływie wyznaczonego stronie terminu, Prezes Sądu Rejonowego w B. decyzją z dnia [...] września 2017r. powołując się na art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001r o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016r., poz. 1764) odmówił udostępnienia skarżącej informacji publicznej w przedmiocie podania zastosowanych kar wobec osób skazanych za przestępstwa z art. 256 i 257 k.k. w latach 2010-2016, podania ilości osób wobec których stosowano "wnioskowanie projekcyjne" oraz podania ilości osób wobec których w uzasadnieniach ustnych bądź pisemnych orzekano "zawoalowane przestępstwa" . W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że żądana informacja stanowi informację przetworzoną w rozumieniu judykatury (wyroku NSA z 17 marca 2017r. sygn. I OSK 1503/15) tj. wymaga wydobycia z posiadanych przez sąd akt, przy zaangażowaniu środków osobowych i podjęciu działań organizacyjnych, które zakłóciłyby normalny tok działania sądu. Wytworzenie informacji wiązałoby się z koniecznością zaangażowania co najmniej jednego pracownika administracyjnego sądu w ponadnormatywnym czasie pracy a także udziału sędziego z uwagi na szczegółowość żądanych danych, potrzebę analizy orzeczeń i ich ewentualnych uzasadnień. W tej sytuacji konieczność przetworzenia informacji powinna być uzasadniona wystąpieniem szczególnego interesu publicznego po stronie wnioskodawcy, rozumianego jako potrzeba wykorzystania żądanej informacji przetworzonej dla dobra ogólnego a nie indywidualnych potrzeb skarżącej. Istnienie szczególnie istotnego interesu publicznego po stronie wnioskodawczyni nie wynika z treści wniosku i nie zostało wskazane po wezwaniu. I. D. wniosła odwołanie od decyzji organu I instancji kwestionując ocenę w zakresie konieczności wytworzenia informacji, która jej zdaniem jest informacją prostą, gdyż dane do jej udzielenia można uzyskać "ze wstępnych wyroków" bądź z odsłuchania nagrań z rozpraw, na których ogłaszano wyroki. Ponadto stwierdziła, ze skoro wyroków wydano 60, to nakładem pracy nie można motywować decyzji odmownej. Prezes Sądu Okręgowego w B. po rozpoznaniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] października 2017r. orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej wskazano, że żądane informacje stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust.1 ustawy o dostępie do informacji publicznej a sąd jako organ władzy publicznej należy do podmiotów zobowiązanych do udzielania informacji publicznej. Organ II instancji zgodził się z organem I instancji co do zakwalifikowania żądanej informacji publicznej do informacji przetworzonej. Podkreślił, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, informacją przetworzoną nie jest tylko jakościowo nowa informacja, nieistniejąca dotychczas w przyjętej treści i postaci, ale również informacja, której przygotowanie wymaga zgromadzenia i przeglądu znacznej ilości materiałów źródłowych, w których zawarte są wnioskowane informacje proste, co wiąże się ze znacznym zaangażowaniem pracowników organu dysponującego informacją publiczną, a co z kolei może wpłynąć na prawidłowe funkcjonowanie tego organu (wyrok NSA z 6 października 2011r. sygn. I OSK 1199/11, Lex nr 1149133). Dane, których żąda wnioskodawczyni, możliwe są do ustalenia, lecz wymagają wielu działań organizacyjnych i zaangażowania środków osobowych, które zakłóciłyby normalny tok działania sądu. Konieczność wykonania dodatkowych pracochłonnych czynności w celu przetworzenia informacji publicznej, musi być uzasadniona szczególnym interesem publicznym. Wnioskodawczyni wezwana do wykazania takiego szczególnego interesu publicznego, nie tylko go nie wykazała, a wręcz nie zajęła w tej kwestii jakiegokolwiek stanowiska, polemizując z przesłanym wezwaniem na etapie zaskarżenia decyzji. Organ II instancji nawiązując do twierdzenia odwołania, nadmienił, że rozprawy w sprawach karnych nie są w Sądzie Rejonowym w B. generalnie nagrywane, zaś w treści wyroków nie są powoływane informacje o narodowości, czy wyznaniu religijnym osób oskarżonych. Skoro z treści wniosku nie można wyprowadzić szczególnego interesu publicznego w pozyskaniu informacji publicznej przetworzonej a wnioskodawczyni po wezwaniu sądu takiego interesu nie wykazała, należało odmówić udzielenia żądanej informacji. I. D. wywiodła skargę do sądu administracyjnego na powyższa ostateczną decyzję organu administracji, w treści której nie sprecyzowała zarzutów, natomiast dołączyła do skargi kopie decyzji organów obu instancji, kopię swojego wniosku oraz kopię odręcznie spisanego własnego pisma, opatrzonego datą [...].07.2017r. a skierowanego do Sądu Rejonowego w B., w treści którego wnioskodawczyni wskazuje powody, dla których żądanie informacji publicznej przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Na kopii pisma brak adnotacji adresata o wpłynięciu pisma do Sądu, na pierwszej stronie istnieje tylko odręczna adnotacja ołówkiem "wysłano do [...]. Prezes Sądu Okręgowego w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Skarga podlegała oddaleniu. Prawidłowo bowiem organy obu instancji uznały żądaną informację publiczną za przetworzoną, której uzyskanie wymagało wykazania przez wnioskodawcę szczególnej istotności dla interesu publicznego, uzasadniającej wytworzenie informacji, a której to przesłanki skarżąca nie wykazała. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6.09.2001 r. o dostępie do informacji publicznej Dz. U. z 2016r., poz. 1764 ze zm.), prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje co do zasady każdemu, zaś od osoby wykonującej to prawo nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego. Ograniczenia w dostępie do informacji publicznej mogą wynikać z ochrony informacji niejawnych i tajemnic ustawowo chronionych (art. 5 ww. ustawy), który to przypadek nie ma miejsca w sprawie niniejszej. Natomiast szczególną sytuację, gdy dostęp do informacji publicznej jest uwarunkowany, stanowi wystąpienie o informację publiczną przetworzoną. Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, prawo do informacji publicznej przetworzonej przysługuje jedynie w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Pojęcie "informacji przetworzonej" nie zostało normatywnie zdefiniowane. Wykładni pojęcia dokonało orzecznictwo sądów administracyjnych, już utrwalone i jednolicie ukształtowane. Podsumowanie wniosków orzecznictwa zawiera uzasadnienie wyroku NSA z dnia 19.12.2017r. sygn. I OSK 1362/17 (dostępnego w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, w skrócie CBOSA). Według NSA, informacja publiczna przetworzona to taka informacja, która: - w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje w kształcie objętym wnioskiem, ponieważ niezbędnym, podstawowym warunkiem jej wytworzenia jest przeprowadzenie przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane informacje proste; - jest wynikiem ponadstandardowego nakładu pracy podmiotu zobowiązanego, wymagającego użycia dodatkowych sił i środków oraz zaangażowania intelektualnego w stosunku do posiadanych przez niego danych i wyodrębnienia w związku z żądaniem wnioskodawcy oraz na podstawie kryteriów przez niego wskazanych; jest to zatem informacja przygotowywana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów; - jest wynikiem działań wykraczających poza zakres działań mieszczących się w ramach podstawowych kompetencji organu; - może być jakościowo nową informacją, nieistniejącą dotychczas w przyjętej ostatecznie treści i postaci, chociaż jej źródłem są materiały znajdujące się w posiadaniu podmiotu zobowiązanego; - nie musi być wyłącznie wytworzoną rodzajowo nową informacją, ponieważ może składać się z już istniejących informacji, wydobytych w sposób odpowiedni, odpowiadający kryteriom wskazanym przez wnioskodawcę (np. z uzyskanych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów, które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) oraz przygotowywanych w sposób wskazany przez wnioskodawcę. A zatem również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów, jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników, może być traktowana jako informacja przetworzona; - której przygotowanie jest zdeterminowane szerokim zakresem wniosku (przedmiotowym, podmiotowym, czasowym) wymagającym zgromadzenia i przekształcenia (zanonimizowania i usunięcia danych objętych tajemnicą prawnie chronioną) znacznej ilości dokumentów; Niewątpliwie zakres żądanej informacji przez skarżącą odpowiadał pojęciu informacji przetworzonej, której cechy zostały wyżej opisane. Skarżąca żądała bowiem od Prezesa Sądu Rejonowego w B., miedzy innymi, informacji, jakie kary zastosowano wobec skazanych w latach 2010-2016 za przestępstwo z art. 256 i z art. 257 k.k., wobec ilu osób stosowano "wnioskowanie projekcyjne" i wobec ilu osób w uzasadnieniach ustnych bądź pisemnych orzekano "zawoalowane przestępstwa". Dla wydobycia żądanej informacji, podmiot zobowiązany do jej udzielenia, musiałby podjąć działania "na szeroką skalę", polegające na analizie akt kilkudziesięciu spraw karnych (konkretnie 59). Pracochłonna analiza akt karnych, wyroków i uzasadnień, wymagałaby zaangażowania osobowego i czasu oraz wysiłku intelektualnego zważywszy na wskazane przez wnioskodawczynię kryteria selekcyjne, obiektywnie trudne do jednoznacznego zdefiniowania. Oczywistość konieczności wytworzenia informacji "specjalnie" dla wnioskodawczyni, jest w niniejszej sprawie niewątpliwa. Prawidłowe zatem było żądanie wykazania przez skarżącą, że pozyskanie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie definiuje również "szczególnej istotności informacji przetworzonej dla interesu publicznego". I tę lukę uzupełniło orzecznictwo sądowe. Jako objętą "szczególnie istotnym interesem publicznym" orzecznictwo sądowe rozumie informację, której uzyskanie będzie służyło uniwersalnemu dobru powszechnemu związanemu z prawidłowym funkcjonowaniem struktur państwowych i publicznych. Chodzi zatem o informację, która byłaby istotna dla dużego kręgu potencjalnych odbiorców, co do której wnioskodawca jest w stanie wykazać w chwili składania wniosku swoje indywidulane, realne i konkretnie możliwości wykorzystania informacji dla dobra ogółu i to w taki sposób, który nie jest dostępny dla każdego posiadacza informacji publicznej. A zatem na ocenę istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego ma wpływ realna możliwość wykorzystania uzyskanej informacji dla dobra ogółu, a nie wyłącznie indywidualne przekonanie wnioskodawcy co do istnienia takiej możliwości. Celem uzyskania informacji publicznej przetworzonej nie jest zaspakajanie indywidualnych potrzeb handlowych, edukacyjnych, zawodowych czy innych (vide: wyrok NSA z dnia 26.01.2017r. sygn. I OSK 2124/16 oraz WSA w Poznaniu z dnia 9.11.2017r.sygn. II SA/Po 690/17, dostępne w CBOSA). Jak wynika z akt założonych przez Prezesa Sądu Rejonowego w B. dla załatwienia sprawy z wniosku skarżącej o udzielenie informacji publicznej, skarżąca I. D. pokwitowała w dniu [...].07.2017r. odbiór pisma Prezesa Sądu Rejonowego w B. z dnia [...].07.2017r., wzywającego do wykazania w terminie 14 dni, że udostępnienie informacji publicznej w zakresie informacji, jakie kary zastosowano wobec skazanych w latach 2010-2016 za przestępstwo z art. 256 i z art. 257 k.k., wobec ilu osób stosowano "wnioskowanie projekcyjne" i wobec ilu osób w uzasadnieniach ustnych bądź pisemnych orzekano "zawoalowane przestępstwa", jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. W zakreślonym terminie skarżąca nie wykazała wystąpienia przesłanki uzasadniającej otrzymanie informacji przetworzonej żądanej treści. Konsekwencją powyższego było wydanie decyzji odmawiającej udzielenia informacji przetworzonej. Ani treść odwołania, ani argumentacja skargi wniesionej do sądu administracyjnego na ostateczną decyzję odmawiającą udzielenia informacji publicznej przetworzonej, nie podważają prawidłowości decyzji organu I instancji. W odwołaniu skarżąca wyłącznie kwestionowała uznanie żądanej informacji za przetworzoną, którego to twierdzenia słusznie nie podzielił Prezes Sądu Okręgowego w B. Wprawdzie do skargi skarżąca dołączyła kserokopię swego pisma skierowanego do Sądu Rejonowego w B., opatrzonego datą 27.07.2017r., w którego wstępie informuje, że wywiązuje się z zobowiązania do wykazania powodów, dla których żądanie informacji publicznej przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, ale nie ma żadnego dowodu na potwierdzenie, że pismo do zostało wysłane do organu I instancji i do organu tego dotarło. Na pierwszej stronie pisma jest jedynie odręczna adnotacja ołówkiem informująca, iż pismo "wysłano do [...] W uzasadnieniu decyzji Prezesa Sądu Okręgowego w B. ani w teczce akt sprawy, założonej dla rozpoznania wniosku skarżącej, nie ma potwierdzenia, że na etapie postępowania przed organami, skarżąca podjęła działania w kierunku wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego żądanej informacji przetworzonej. Sąd administracyjny nie może zastępować jurysdykcji organów administracji a w konsekwencji nie będzie się odnosił merytorycznie do treści pisma skarżącej opatrzonego datą [...].07.2017r., co do którego brak potwierdzenia, że na etapie postępowania przed właściwymi organami do tych organów wpłynęło. Mając powyższe na uwadze Sąd skargę oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi)