II SA/Bk 826/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 06 marca 2008 r. sprawy ze skargi S. R. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie przekazania organowi właściwemu pism dotyczących zagospodarowania pasa drogowego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające jego wydanie postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z dnia [...] sierpnia 2007 roku numer [...]; 2. stwierdza, ze zaskarżone postanowienia nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżącego S. R. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.- Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] września 2007r. nr [...] P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z dnia [...] sierpnia 2007r. znak: [...] o przekazaniu według właściwości Prezydentowi Miasta B. pisma S. R. dotyczącego zagospodarowania pasa drogowego ul. K. w obszarze dojazdu wewnętrznego oznaczonego nr geod. [...]. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: W piśmie z dnia 2 lipca 2007r. S. R. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. o doprowadzenie do natychmiastowej rozbiórki skarpy ziemno – betonowej wybudowanej w pasie drogowym ul. K. w obszarze dojazdu wewnętrznego oznaczonego nr geod. [...]. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007r. znak: [...] organ nadzoru budowlanego, na podstawie art. 65§1 oraz 123 §1 kpa, powyższe pismo przekazał do załatwienia zgodnie z właściwością Prezydentowi Miasta B. W uzasadnieniu wskazano, że z analizy treści pisma wynika, iż w sprawie wykonania chodnika i zabezpieczenia ogrodzenia na przedmiotowym dojeździe toczy się postępowanie w Departamencie Dróg i Transportu oraz w Departamencie Skarbu Państwa Urzędu Miejskiego w B., stąd też organem właściwym do załatwienia przedmiotowej sprawy jest Prezydent Miasta B. W zażaleniu na to postanowienie S. R. zarzucił naruszenie przepisu art. 65 §1 kpa, §3 pkt 1 i 2 Statutu Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w B. oraz art. 81 pkt 1 a,b,c, art. 84 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane. Organ II instancji po przeprowadzeniu postępowania w trybie odwoławczym, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 65 §1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazano, że roboty budowlane opisane przez skarżącego nie naruszają prawa budowlanego, dlatego też w przedmiotowej sprawie brak jest właściwości organów nadzoru budowlanego. Natomiast z uwagi na to, że działka nr geod. [...] stanowi własność Gminy B. i jest drogą wewnętrzną nie zaliczoną do dróg publicznych kwestie związane z zagospodarowaniem pasa drogowego tej działki powinny być rozpoznane przez Prezydenta Miasta B. Powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaskarżył S. R. i ponownie zarzucił naruszenie 65 §1 kpa, §3 pkt 1 i 2 Statutu Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w B. oraz art. 81 pkt 1 a,b,c, art. 84 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu podniósł, że w z dniach 2 i 6 lipca 2007r. wysłał do organu nadzoru budowlanego pisma w których wskazał liczne nieścisłości i naruszenia prawa budowlanego dotyczące zagospodarowania pasa drogowego ul. K. w B. na obszarze dojazdu wewnętrznego oznaczonego numerem geod. [...]. Wobec powyższego fakt iż w Departamencie Dróg i Transportu oraz w Departamencie Skarbu Państwa Urzędu Miejskiego w B. toczy się postępowanie nie mógł być okolicznością uzasadniającą uznanie swojej niewłaściwości przez organy nadzoru budowlanego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżone postanowienie jak i postanowienie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisu art. 65 §1 kpa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik postępowania – art. 145 §1 pkt 1 lit. c – ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszym postępowaniu było postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. o przekazaniu do rozpoznania pisma S. R. zgodnie z właściwością Prezydentowi Miasta B. oraz postanowienie organu II instancji utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie I – instancyjne. Przepis artykułu 19 kpa nakłada na organy administracji publicznej obowiązek kontroli właściwości do rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. Wniesienie podania nie powoduje zatem z mocy prawa wszczęcia postępowania przed organem administracji publicznej, do którego zostało ono złożone. Po otrzymaniu podania organ administracji publicznej obowiązany jest zbadać zarówno swoją właściwość rzeczową, miejscową oraz instancyjną. Zaniechanie zbadania przez organ właściwości, którego następstwem może być jej brak w danej sprawie powoduje, że decyzja wydana w takim postępowaniu dotknięta jest nieważnością – art. 156 §1 pkt 1 kpa. Pierwszą czynnością organu administracji publicznej po wniesieniu podania jest zatem ustalenie właściwości. Przy ustaleniu właściwości rzeczowej niezbędnym elementem jest ustalenie rodzaju sprawy administracyjnej, której rozpoznania i rozstrzygnięcia strona żąda. W przedmiotowej sprawie organ I instancji po dokonaniu analizy pisma S. R., uznał, że skoro w sprawie skarpy toczy się już postępowanie w Departamencie Dróg i Transportu oraz w Departamencie Skarbu Państwa Urzędu Miejskiego w B., to organem właściwym do rozpoznania tego pisma jest Prezydent Miasta. W konsekwencji na podstawie art. 65 §1 kpa pismo zostało przekazane do rozpoznania organowi właściwemu. Organ II instancji prowadząc postępowanie w trybie odwoławczym, w dniu 6 września 2007r. wystosował do Urzędu Miejskiego pismo, w którym zwrócił się z prośbą o udzielenie informacji dotyczących stanu własnościowego działki nr [...] oraz legalności robót budowlanych wykonanych na tej działce. Następnie, po ustaleniu, że działka nr geod. [...] stanowi własność Gminy B. i jest drogą wewnętrzną nie zaliczoną do dróg publicznych uznał, że kwestie związane z zagospodarowaniem pasa drogowego tej działki powinny być rozpoznane przez Prezydenta Miasta i utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Artykuł 65 §1 kpa reguluje formę przekazania sprawy do organu właściwego. Przekazanie sprawy następuje w formie postanowienia, na które służy zażalenie. Na gruncie postępowania administracyjnego, w którym różne rodzaje spraw należą do różnych organów administracji publicznej, nie można przyjąć, że przekazanie sprawy do organu właściwego jest kontynuacją postępowania prowadzonego przed organem niewłaściwym. Jeżeli w trakcie postępowania organ stwierdzi swoją niewłaściwość, obowiązany jest zakończyć postępowanie decyzją o umorzeniu postępowania. Artykuł 65 §1 kpa reguluje wyłącznie ustalenie braku właściwości w fazie wszczęcia postępowania o czym przesądza zarówno treść tego artykułu, jak i zamieszczenie w rozdziale 1: " Wszczęcie postępowania". Powyższy wywód znajduje potwierdzenie w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2006r., sygn. akt VIISA/WA 1393/2005, Lex nr 203665 w którym stwierdzono, że przed wszczęciem postępowania z urzędu organ bada swoją właściwość, nie podejmując czynności w razie wyniku negatywnego. Przy wszczęciu na żądanie strony, w razie w wyniku negatywnego, przekazuje podanie do organu właściwego w sprawie – art. 65 §1 kpa. Natomiast w sytuacji, gdy w wyniku wadliwej oceny swojej działalności organ wszczął postępowanie, to jest obowiązany wówczas je umorzyć – art. 105 kpa i przekazać sprawę organowi właściwemu. Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że organy nadzoru budowlanego nie tylko wszczęły postępowanie zainicjowane pismem S. R., ale organ odwoławczy przeprowadził również postępowanie wyjaśniające w wyniku którego dokonał ustaleń, które znaczenie przekroczyły zakres ustaleń niezbędnych do stwierdzenia rodzaju sprawy i w konsekwencji kontroli swojej właściwości do jej rozpatrzenia. A mianowicie organ ustalił kwestie własnościowe związane z działką nr [...] oraz kwestie związane z charakterem drogi. W ocenie sądu ustalenia w takim zakresie mają charakter merytoryczny i w związku z tym ich rozstrzygnięcie powinno nastąpić orzeczeniem co do meritum sprawy. Reasumując podnieść należy, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy powinny mieć na uwadze, że w przypadku gdy postępowanie zostało wszczęte, to w pierwszej kolejności takie postępowanie powinno być umorzone a dopiero później powinno być wydane postanowienie o przekazaniu sprawy organowi właściwemu. W sprawie niniejszej na podkreślenie zasługuje okoliczność, że argumentacja organu I instancji uzasadniająca przekazanie sprawy nie znalazła potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, gdyż z treści pisma Departamentu Dróg i Transportu Urzędu Miejskiego z dnia 25 września 2007r. wynika, że w tym Departamencie w sprawie skarpy nie toczy się żadne postępowanie administracyjne. Natomiast argumentacja organu odwoławczego odnosząca się do kwestii własnościowych działki i charakteru drogi jest już argumentacją merytoryczną, która nie może uzasadniać procesowego sposobu rozstrzygnięcia sprawy a powinna kończyć sprawę orzeczeniem merytorycznym. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd stwierdził, iż zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisu art. 65 §1 kpa i naruszenie to – zdaniem Sądu – mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego tez Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Konsekwencją uwzględnienia skargi było stwierdzenie, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku , a także orzeczenie o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżącego poniesionych przez niego kosztów postępowania sądowego – art. 152 i art. 200 w zw. z art. 210 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.