II SA/Bk 829/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant Elżbieta Stasiewicz, po rozpoznaniu w dniu 03 marca 2005 r. sprawy ze skargi Cz. M. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę, - Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta M. decyzją z dnia [...] października 2004 roku, nr [...] – odmówił Panu Cz. M. zwrotu części działki nr [...], położonej na terenie M. przy ulicy E., którą to część Pan Cz. M. przekazał na własność Skarbowi Państwa w zamian za inne grunta aktem notarialnym Repertorium "A" numer [...] w dniu [...] marca 1963 roku. Odwołanie od powyższej decyzji do Wojewody P. wniósł Pan Cz. M., zarzucając naruszenie art. 136 ust. 3, 4 i 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami. Odwołujący podkreślił, że dnia [...] marca 1963 roku wywłaszczono mu [...] ha ziemi, za co otrzymał [...] ha czyli [...] ha mniej. Część wywłaszczonej ziemi jest niezagospodarowana i przeznaczona do sprzedaży przez Burmistrza M., o czym odwołujący został poinformowany. Podał, że nieruchomości nie przekazał na własność Skarbu Państwa, jak wyjaśnił organ I instancji, bowiem została ona wywłaszczona wbrew jego woli, na mocy ustawy wywłaszczeniowej. Nieprawdą jest też, że cel wywłaszczenia wynika z jego zeznań. Świadczy o tym pisemne wyjaśnienie złożone dnia [...] lipca 2004 roku stwierdzające, że nie wiedział on na jaki cel dokonano wywłaszczenia gruntów. Na gruncie tym realizowano różne inwestycje w różnym okresie. Wniósł o wydanie decyzji przyznającej zwrot należnej mu części działki nr [...] w M. Wojewoda P. decyzją z dnia [...] listopada 2004 roku, nr [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, uznając iż nie istnieje przesłanka zawarta w art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, bowiem cel dla którego przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona został zrealizowany. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiódł Pan Cz. M., zarzucając wywłaszczenie, wbrew jego woli, [...] ha gruntów, w zamian za [...] ha gruntów, których zawyżoną cenę wpisano do aktu notarialnego, aby wartość ziemi zabranej była równa ziemi zamienionej. Skarżący wskazywał, że zamiany dokonano bez jego zgody, zaś cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości – nie został zrealizowany, bowiem nie było żadnej decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji na danym terenie. Nie istnieje też żadna decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Skarżący podkreślił, że czuje się skrzywdzony odmową zwrotu jego własności, zaś nieruchomości zamiennej nie posiada bo jest już emerytem i przekazał ją bratankowi. W odpowiedzi na skargę Wojewoda P. wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po dokonaniu merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że sentencja orzeczenia w przedmiocie odmowy zwrotu przedmiotowej części nieruchomości jest zgodna z prawem. Sąd jednak - nie podzielił stanowiska organu zawartego w uzasadnieniu tejże decyzji. Uzasadnienie powyższe skoncentrowane zostało bowiem tylko na omówieniu przesłanek z art. 136 i 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U. nr 46, poz. 543 z 2000 roku z późn. zm.). Organy administracji państwowej nie zwróciły uwagi na zasadniczą kwestię, a mianowicie na fakt wywłaszczenia strony skarżącej w zamian za uzyskanie przez nią działek zamiennych. Niezbicie to wynika z treści aktu notarialnego z dnia [...] marca 1963 roku – Repertorium "A" numer [...], jak również i to że umowa niniejsza została zawarta w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. nr 18, poz. 94 z 1961 roku). Należy przy czym podkreślić, iż wyżej wymieniony akt notarialny nie był kwestionowany z żadnym zakresie przed sądem cywilnym. Skoro więc w sprawie niniejszej doszło do wywłaszczenia w zamian za uzyskanie nieruchomości zamiennych w pierwszym rzędzie winien być analizowany art. 140 ust. 1 cytowanej ustawy o gospodarce nieruchomościami, bowiem przepis ten explicite dotyczy stanu faktycznego, będącego przedmiotem rozstrzygnięcia. Z treści powyższego art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że nieruchomość wywłaszczona, która stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, może być zwrócona tylko wówczas, gdy istnieją obiektywne możliwości zwrotu nieruchomości zamiennej, otrzymanej przez poprzedniego właściciela wywłaszczonej nieruchomości jako całość lub część odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Należy podkreślić, że przepis ten nie dopuszcza możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości bez jednoczesnego zwrotu otrzymanej nieruchomości zamiennej. Nie przewiduje bowiem możliwości zamiany obowiązku zwrotu odszkodowania ustalonego w naturze, jako nieruchomości zamiennej – na odszkodowanie pieniężne. Tak więc ex definitione z niniejszego przepisu wynika, że nawet w przypadku stwierdzenia materialnoprawnych przesłanek z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uzasadniających zwrot wywłaszczonej nieruchomości, decyzja o jej zwrocie może być wydana tylko wówczas gdy poprzedniemu właścicielowi przysługuje do nieruchomości zamiennej także prawo (np. prawo własności), które pozwala na zwrócenie je Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego. Powyższe stanowisko jest także prezentowane przez orzecznictwo i doktrynę (np. Tadeusz Waś – Wywłaszczenie i zwrot wywłaszczonych nieruchomości – Lexis Nexis – Wydanie II – Warszawa 2004). Ponadto należy zauważyć, że z brzmienia art. 140 ust. 1 cytowanej powyżej ustawy niezbicie wynika, iż zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w trybie tegoż artykułu mogą żądać jedynie właściciele lub ich spadkobiercy. Skarżący tego warunku nie spełnił, bowiem zbył nieruchomości zamienne na rzecz swego bratanka. Dlatego też trzeba uznać, ze osoba która nie dysponuje prawem własności do nieruchomości zamiennej, uzyskanej w drodze wywłaszczenia – nie może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, ponieważ nie spełnia przesłanek z art. 140 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity: Dz. U nr 46, poz. 543 z 2000 roku z późn. zm.). W świetle powyższego Sąd stwierdził, że nie uwzględnienie wyżej wymienionych okoliczności w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia – w konsekwencji nie miało wpływu na wynik sprawy. Mając całokształt powyższych okoliczności na względzie Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dz. U. nr 153, poz. 1270 z 2002 roku).