II SA/Bk 83/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [....] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Skarga została wywiedziona na tle następujących ustaleń faktycznych. Wnioskiem z dnia [...].09.2011 r. Pani J. J. (zwana dalej "Skarżącą") wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o udzielenie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na dożywianie Skarżącej i jej dziecka. Decyzją z dnia [...].09.2011 r. nr [...] działający z upoważnienia Wójta Gminy S. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. odmówił udzielania pomocy w postaci świadczenia pieniężnego na zakup żywności w celu przygotowania gorącego posiłku J. J. oraz przyznał pomoc w postaci zakupu posiłków w szkole od września 2011 r. do grudnia 2011 r. z wyłączeniem przerw w nauczaniu dla syna Skarżącej- K. J. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...].10.2011 r. nr [...]uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...].11.2011 r. nr [...]organ pierwszej instancji odmówił udzielenia pomocy w postaci świadczenia pieniężnego na zakup żywności w celu przygotowania gorącego posiłku J. J. oraz przyznał pomoc w postaci zakupu posiłków w szkole od września 2011 r. do grudnia 2011 r. z wyłączeniem przerw w nauczaniu dla syna Skarżącej. W uzasadnieniu organ wskazał, że Skarżąca jest osobą bezrobotną, prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe wraz z synem, na którego otrzymuje regularnie alimenty od ojca dziecka w kwocie 400 zł miesięcznie oraz zasiłek rodzinny w kwocie 68 zł. Ponadto organ podniósł, że Skarżąca posiada gospodarstwo rolne o ogólnej powierzchni 3,1600 ha fizycznych, w tym 1,9410 ha przeliczeniowych, co stanowi zgodnie z ustawą o pomocy społecznej miesięczny dochód w kwocie 401,79 zł. Organ wskazał zatem, że łączny dochód rodziny wynosi 869,79 zł miesięcznie i jest wyższy od kryterium dochodowego wynoszącego zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "u.p.s.", dla tej rodziny 702 zł miesięcznie, jednak nie przekracza 150% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, które nie może być wyższe od 526,50 zł. Organ podniósł również, że Skarżąca otrzymuje z Ośrodka pomoc w formie produktów żywnościowych. Reasumując organ stwierdził, że wprawdzie Skarżąca spełnia kryterium dochodowe do skorzystania z przedmiotowego świadczenia, jednak przyczyną odmowy udzielenia zasiłku celowego na zakup żywności jest ograniczona sytuacja finansowa Ośrodka. Organ wskazał przy tym, że w dziale 85295 -dożywianie budżet całkowity na realizację zadania wynosi 92 000 zł oraz, że na dzień [...].11.2011 r. Ośrodek rozdysponował kwotę 74 541,10 zł i, że pozostała mu do dyspozycji kwota 17.458,90 zł, która jest niewystarczająca na realizację ww. zadania, gdyż na podstawie wydanych decyzji Ośrodek w bieżącym roku ma zobowiązania finansowe wobec szkół w wys. 18.188 zł. Wskazano, również, że w związku z zaistniałą sytuacją zgłoszono w październiku 2011 r. braki środków w zakresie dożywiania do Podlaskiego Urzędu Wojewódzkiego. Organ wyjaśnił również, że mając na uwadze dobro dziecka i potrzebę zapewnienia gorącego posiłku w szkole udzielił synowi Skarżącej pomocy w formie zakupu gorącego obiadu w stołówce szkolnej. Po rozpatrzeniu odwołania, w którym Skarżąca opisując sytuacje finansową, wskazała, że Ośrodek posiada środki finansowe na dożywianie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...[.12.2011 r. [...], utrzymało w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że z analizy materiału dowodowego wynika, że wprawdzie Skarżąca spełnia warunki dochodowe uprawniające ją do otrzymania wnioskowanego świadczenia, jednakże ze względu na ograniczone możliwości finansowe Ośrodka (które organ pierwszej instancji wykazał w uzasadnieniu decyzji), organ pierwszej instancji odmówił Skarżącej przyznania ww. świadczenia. Kolegium wyjaśniło, że przyznawanie zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy, której organy są zobligowane do zaspakajania koniecznych potrzeb mieszkańców gminy. Tym samym przyznawanie zasiłków celowych jest zależne od środków finansowych gminy, która obowiązana jest do udzielenia pomocy wszystkim osobom znajdującym się w trudnej sytuacji. Ponadto organ odwoławczy pouczył Skarżącą, że wydanie przedmiotowej decyzji nie stoi na przeszkodzie w złożeniu ponownego wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na przykład na żywność. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc jednocześnie o zmianę zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniosła, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku oraz, że samotnie wychowuje pięcioletnie dziecko. Wskazała, że Ośrodek przez cztery lata przyznawał jej pomoc finansową w kwocie 200 zł miesięcznie oraz, że od miesiąca września 2011 r. nie otrzymała żadnej pomocy z wyjątkiem posiłków w szkole dla syna. Od miesiąca września nie otrzymuje też wynagrodzenie za pracę w kwocie 284 zł. Podała, że jest właścicielką gospodarstwa rolnego, z którego nie ma żadnego dochodu, gdyż oddała je w dzierżawę i dzierżawcy przekazuje dopłatę unijną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w odpowiedzi na skargę podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlegała oddaleniu. Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działań organów administracji publicznej stosując kryterium zgodności tych działań z prawem. Nie dostrzegając w sprawie mających wpływ na wynik sprawy naruszeń prawa materialnego ani mogących mieć wpływ na wynik sprawy naruszeń prawa procesowego, i nie stwierdzając wad kwalifikowanych decyzji (skutkujących nieważnością decyzji), oddala skargę (vide: art. 145 w związku z art. 151 ustawy dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). W sprawie niniejszej zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa regulującymi tryb i zasady przyznawania zasiłków celowych w zakresie dożywiania. Podstawę materialnoprawna zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 29.12.2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz.U. Nr 267, poz. 2259) oraz przepisy cyt. ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 2 pkt 4 powołanej ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" celem tego programu jest między innymi poprawa poziomu życia osób i rodzin o niskich dochodach. Jedną zaś z form tej pomocy jest przyznawane przez organy pomocy społecznej świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności. Zgodnie z art. 3 i art. 5 powołanej ustawy pomoc w zakresie dożywiania w formie świadczenia pieniężnego może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, określonego w ustawie o pomocy społecznej. Przy czym do udzielania pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej, dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej (art. 7 ustawy z dnia 29.12.2005 r.). W związku z tym, że przy udzielaniu wspomnianych świadczeń, zastosowanie mają przepisy cyt. ustawy o pomocy społecznej , organy administracji publicznej podejmując w tym przedmiocie rozstrzygnięcie kierować się muszą ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy oraz uwzględniać potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli odpowiadają one celom i możliwościom pomocy społecznej. Oznacza to m.in., że rozmiar świadczenia powinien być odpowiedni do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy oraz do możliwości finansowych organów odpowiedzialnych za jej udzielnie. Podkreślić przy tym należy, że decyzja o przyznaniu pomocy w trybie ustawy z dnia 29.12.2005 r. podobnie jak decyzja o pomocy przyznawanej w trybie ustawy z dnia 12.03.2004 r., ma charakter uznaniowy (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 23.09.2009 r. , sygn. akt I SA/Wa 89/09, opubl. https:// orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem nie zawsze osoba, która spełnia ustawowe kryteria uprawniające do jej uzyskania taką pomoc otrzyma, gdyż jak trafnie wywodziło Kolegium organ może, ale nie musi dane świadczenie przyznać. Organy pomocy społecznej bowiem, dysponując ograniczonymi środkami finansowymi muszą mieć na względzie nie tylko sytuację materialną wnioskodawcy i jego oczekiwania, ale również własne możliwości finansowe i ilość osób potrzebujących pomocy. Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie organy należycie ustaliły stan faktyczny i rozważyły przesłanki barku możliwości przyznania przedmiotowego świadczenia. Wskazuje na to zarówno sposób prowadzenia postępowania wyjaśniającego, jak i uzasadnienie wydanych decyzji. Organy, po przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego, ustaliły bowiem z jednej strony sytuacją materialną oraz potrzeby materialne Skarżącej, a z drugiej strony możliwości finansowe Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Organy wskazały, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem oraz, że dochód rodziny, na który składa się zasiłek rodzinny w kwocie 68 zł, alimenty na syna w kwocie 400 zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 401, 79 zł, wynosi 869 zł (w przeliczeniu na jedną osobę 434,90 zł) i nie przekracza określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. kryterium dochodowego, które nie może być wyższe od 526 zł, tj. 150 % kryterium dochodowego. Nie ulega więc wątpliwości, że dochód ten mieści się w kryterium dochodowym określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 29.12.2005 r. Zatem, mając na względzie dobro dziecka i potrzebę zapewnienie gorącego posiłku w szkole organy uznały za zasadne przyznanie synowi Skarżącej na okres od września do grudnia 2011 r. pomocy w formie zakupu gorącego, pełnego obiadu w stołówce w szkole. Nie negując trudnej sytuacji Skarżącej, przyczyną odmowy przyznania Skarżącej zasiłku celowego były ograniczone możliwości finansowe Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. Organy dokładnie wykazały, zestawiając dane liczbowe posiadanych środków finansowych, że na dzień [...].11.2011 r. zobowiązania Ośrodka w wysokości 18.188 zł przewyższają wysokość budżetu Ośrodka -17.458,90. Stąd też, Sąd nie ma podstaw do stwierdzenia, że decyzja organów jest dowolna i nie posiada oparcia w materiale dowodowym. Ponadto organy wykazały, że strona skarżąca korzysta z pomocy Ośrodka w formie produktów żywnościowych z Polskiego Komitetu Pomocy Społecznej w B., z których może sama przygotować gorący posiłek. Należy też wyjaśnić, że zgodnie z art. 3 pkt 2 u.p.s. dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny. W przypadku, gdy rodzina lub osoba uczącą się uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego oraz dochody pozarolnicze, dochody te sumuje się (art. 5 ust. 9 u.p.s.). Zgodnie z art. 8 ust. 9 u.p.s. przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł. Nie ma zatem znaczenia w przedmiotowej sprawie, wbrew zarzutom Skarżącej, okoliczność faktycznego nieosiągania przez Skarżącą dochodu z gospodarstwa rolnego. Reasumując, organy obu instancji w sposób wyczerpujący dokonały ustaleń wszystkich okoliczności, od jakich w świetle ustawy uzależnione jest udzielenie pomocy w formie dożywiania i oceny tej dokonały prawidłowo uznając, że należy przyznać synowi Skarżącej pomoc w postaci zakupów posiłków w szkole oraz, że nie jest możliwe przyznanie Skarżącej pomocy w związku z ograniczonymi możliwościami Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, a także w związku z korzystaniem już przez Skarżącą z pomocy Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w formie produktów żywnościowych, z których sama może przygotować gorący posiłek. Pomimo, iż wynik przeprowadzonego postępowania nie jest w pełni zgodny z oczekiwaniami strony skarżącej, nie może to oznaczać, że zaskarżona decyzja narusza prawo i nie mieści się w granicach uznania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.