II SA/Bk 833/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Danuta Tryniszewska – Bytys (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] czerwca 2014 r. znak [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości p o s t a n a w i a 1. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, 2. przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Skarżąca D. S. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonkiem i studiującymi dziećmi P. (24 lata) i A. (22 lata). Źródłem utrzymania rodziny jest dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą (za rok 2013 – 46, 17 zł, za rok 2014 – bez dochodu, dlatego działalność zamierza zlikwidować do marca 2015 r.) oraz jej męża. Miesięcznie rodzina ponosi następujące wydatki: utrzymanie dzieci – 1 000 zł; opał – 300 zł; woda i gaz – 110 zł; lekarstwa – 400 zł; dojazdy do lekarzy – 300 zł; rata kredytu – 380 zł; składka KRUS – 220 zł; utrzymanie domu – 1.000 zł; energia elektryczna – 200 zł. Majątek skarżącej stanowi: współwłasność w ½ części domu o powierzchni 50 m², udział w 43/64 części w nieruchomości rolnej o powierzchni 14,3 ha (2,9685 ha przeliczeniowego) oraz współwłasność w ½ części budynków gospodarczych (stodoła, chlew). Do majątku odrębnego męża skarżącej należy dom o powierzchni 110 m2 oraz budynek gospodarczy. Skarżąca wskazała, że wraz z mężem zaciągnęła kredyt na kwotę 20 000 zł, na 7 lat, by utrzymać studiujące dzieci. Wnioskodawczyni od kilkunastu lat leczy się w specjalistycznych poradniach lekarskich i przyjmuje drogie lekarstwa. Nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżąca wyjaśniła, że dochód z tytułu prowadzonej przez nią działalności gospodarczej wyniósł w 2013 r. 544,64 zł, a z tytułu działalności gospodarczej męża w roku 2013 - 13 600,64 zł. Dochody z tych działalności za rok 2014 będą możliwe do obliczenia dopiero po zakończeniu roku obrachunkowego i sporządzeniu inwentaryzacji, jednakże dochód osiągnięty przez męża skarżącej za 2014 r. będzie niższy niż w 2013 r., gdyż uległ on wypadkowi w pracy i jest na zasiłku chorobowym. Łączny dochód rodziny osiągnięty w 2013 r. to 14 155,24 zł. Skarżąca wskazała, że wraz z mężem posiada samochód osobowy marki A. rok produkcji 2000 oraz M. rok produkcji 1987. Koszty ich miesięcznego utrzymania to 140 zł. Do akt sprawy wnioskodawczyni dołączyła: rachunki i faktury za węgiel, badania laboratoryjne, zakup artykułów spożywczych, wyciąg z rachunku bankowego za okres [...] sierpnia – [...] listopada 2014 r., umowę kredytu wraz z harmonogramem spłat rat, wyciąg z rachunku bankowego działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą za okres [...] września – [...] listopada 2014 r. Postanowieniem z dnia 26 stycznia 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazał, że treść oświadczenia skarżącej dotyczącego sytuacji majątkowej jej rodziny budzi uzasadnione wątpliwości co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym. Nie jest bowiem możliwe na podstawie przedłożonych dokumentów określenie wysokości miesięcznego dochodu rodziny wnioskodawczyni oraz źródeł pokrywania wykazanych wydatków i wysokości środków finansowych jakimi w związku z tym dysponuje. Z dokumentów wynika bowiem, że wykazany przez wnioskodawczynię dochód miesięczny rodziny jest zbyt niski by pokryć wyszczególnione wydatki miesięczne, które wynoszą łącznie 4 050 zł, zwłaszcza że D. S. nie posiada zgromadzonych oszczędności, z których mogłaby uiścić wyszczególnione opłaty. Ustalenia te nasuwają wątpliwość co do rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawczyni i skutkują odmową przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. D. S. wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia wywodząc, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co wykazała przedłożonymi dokumentami. Wezwana do przedłożenia dokumentów, z których wynikałby dochód uzyskany przez nią i jej męża z prowadzonych przez nich działalności gospodarczych, wyciągów z rachunków bankowych od listopada 2014 r., wskazania wysokości uzyskiwanego przez męża zasiłku chorobowego i czasu jego uzyskiwania, wskazania posiadanych zaległości w regulowaniu zobowiązań – przedłożyła: rozliczenie dochodu męża za grudzień 2014 r., rozliczenie dochodu własnego za grudzień 2014 r., historię własnego rachunku bankowego za okres od listopada 2014 r., z którego wynikają obciążenia na kwoty kilkuzłotowe oraz wpływy za ten okres w sumie 53, 21 zł, wyciąg z rachunku bankowego C. S. za okres od końca października 2014 r., z którego wynikają obciążenia łącznie na kwotę 6 378, 16 zł przy wpłatach rzędu łącznie 6 420 zł, PIT 11A z tytułu świadczeń rentowych męża skarżącej na kwotę 10 459, 71 zł. Skarżąca przedłożyła też wezwania do zapłaty, powiadomienia o zaległościach tj. z tytułu energii elektrycznej – 392, 34 zł (listopad, grudzień 2014 r.), z tytułu składek KRUS – 630 zł za październik - grudzień 2014 r., za marzec 2014 r. – 196, 80 zł, zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego z dnia 30 października 2014 r. na kwotę 511, 77 zł, wezwania do zapłaty rat podatku od nieruchomości – 619, 80 zł (za marzec 2014 r. i dwie raty za rok 2014), wezwanie do zapłaty kwot 1 273, 17 zł za wodę i ścieki (za okres październik 2012 r. – październik 2013 r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek podlegał uwzględnieniu jedynie w części dotyczącej ustanowienia adwokata, natomiast nie mógł zostać uwzględniony w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W sprawie niniejszej skarżąca zażądała przyznania jej prawa pomocy w pełnym zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem sądu, w sprawie niniejszej zasadne jest – w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy - przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika oraz zasadna jest odmowa zwolnienia od kosztów sądowych. Przede wszystkim wskazać trzeba, że na chwilę obecną w sprawie niniejszej nie są wymagane do poniesienia żadne koszty sądowe. Skarga została skierowana na rozprawę, bowiem skarżąca uiściła wpis w kwocie 200 zł i obecnie nie jest zobowiązana do uiszczania kolejnych kosztów. Te mogą powstać w przyszłości (ewentualnie wpis od skargi kasacyjnej – w sprawie niniejszej nie wyższy niż 100 zł), jednakże, co należy podkreślić, nie są wymagane w chwili obecnej. Natomiast przedstawione przez skarżącą dokumenty istotnie wskazują, że o ile byłaby w stanie uiścić wpis od skargi kasacyjnej, to ustanowienie pełnomocnika we własnym zakresie przekracza jej aktualne możliwości finansowe. Z przedłożonych dokumentów wynika, że dochód skarżącej i jej męża za grudzień 2014 r. z tytułu prowadzonych przez nich działalności gospodarczych wyniósł odpowiednio 900 zł i 790, 79 zł (k. 137, 138). Jeśli chodzi o bilans wykazanych na rachunkach bankowych kwot wpływów i wydatków za ostatnie miesiące to wynosi on: w przypadku skarżącej 53, 21 zł (na plus), w przypadku jej męża wpływy za ostanie cztery miesiące wynoszą - 6 420 zł, wydatki – 6 378, 16 zł. Z rozliczenia PIT 11A męża skarżącej wynika, że otrzymał on kwotę z tytułu zasiłku chorobowego w wysokości 10 459, 71 zł za okres od marca do końca 2014 r. (taki okres przebywania męża na zwolnieniu zadeklarowała skarżąca), co oznacza 1 045,97 zł miesięcznie za okres zasiłkowy. Sumując tak ustalone dochody wskazać trzeba, że miesięcznie dochody rodziny wyniosły w grudniu 2014 r. średnio: 1 045 zł zasiłku + 900 zł dochód skarżącej + 790, 79 zł dochód jej męża = 2 735 zł (przy czteroosobowej rodzinie – około 680 zł na osobę w rodzinie). Analizując aktualną sytuację materialną rodziny skarżącej odliczyć należy od dochodu, od stycznia 2015 r., zasiłek chorobowy jej męża. Z analizy zaś wyciągów z rachunków bankowych za okres od stycznia 2015 r. wynika, że skarżąca posiadała na tym rachunku kwoty rzędu kilkunastu, nie więcej niż kilkudziesięciu złotych, zaś u jej męża wpływy w tym czasie na rachunek bankowy wyniosły: 2 620 zł (wyciąg za okres od 24 grudnia 2014 r. od 23 lutego 2015 r.), co daje około 1 300 zł na miesiąc. Zatem dochód czteroosobowej rodziny w okresie od początku roku 2015 r. wyniósł około 300 zł na osobę, co jest kwotą nieznaczną, niewystarczającą na pokrycie podstawowych potrzeb. Nadto skarżąca przedstawiła dokumenty wskazujące na zaległości w spłatach niektórych zobowiązań (składka KRUS, podatek od nieruchomości, opłaty za energię, wodę i ścieki), z których wynika, że zaległości w spłatach bieżących zobowiązań miały miejsce już na początku 2014 r. (vide k. 154, 158-159) oraz mają miejsce w ostatnim okresie (energia elektryczna – powiadomienie o zamiarze wstrzymania dostawy z uwagi na zaległość w kwocie 392, 34 zł za listopad i grudzień 2014 r. – k. 152, składka na KRUS – czwarta rata zaległość w kwocie 630 zł należna do 25 listopada 2014 r., k. 153, podatek od nieruchomości męża skarżącej – 467, 60 zł i 78, 60 zł z odsetkami od dnia 18 listopada 2014 r., k. 156). Co prawda z dokumentów przedstawionych przez skarżącą przy oświadczeniu precyzującym złożonym na wezwanie referendarza (opłacone faktury z grudnia i listopada 2014 r. oraz liczne rachunki) wynika, że część zobowiązań rodzina skarżącej reguluje, jednakże obecnie wykazano, iż nie ma to miejsca w stosunku do wszystkich należności, jakie jej rodzina jest zobowiązana uiszczać. Stąd też przyjąć trzeba, że skarżąca wykazała w sposób przekonujący, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika, zwłaszcza że, jak wykazała w formularzu PPF, nie posiada również zgromadzonych oszczędności, które mogłaby przeznaczyć na ten cel. Z przyczyn wskazanych powyżej sąd uwzględnił wniosek w części i uznając, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego siebie i rodziny – przyznał jej prawo pomocy w części tj. ustanawiając pełnomocnika, zaś w pozostałej części (w zakresie kosztów sądowych, które na chwilę obecną w sprawie nie występują) - wniosek oddalił. Orzeczono w tym przedmiocie na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.