II SA/Bk 833/22
WyrokWSA w Białymstoku2023-03-23
Skład orzekający: Małgorzata Roleder, Marta Joanna Czubkowska, Elżbieta Lemańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zasadne jest zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, gdy podstawą wszczęcia tego postępowania był wyrok nakazowy sądu powszechnego, który następnie utracił moc na skutek wniesienia sprzeciwu?Ratio decidendi
Zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, wszczętego na podstawie wyroku nakazowego, który następnie utracił moc, jest niezasadne. Utrata mocy wyroku nakazowego skutkuje fikcją prawną, że wyrok nie został wydany, co oznacza brak podstawy prawnej do wszczęcia postępowania administracyjnego i czyni je bezprzedmiotowym. W takiej sytuacji organ administracji powinien umorzyć postępowanie, a nie je zawieszać.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku rozpoznał skargę kasacyjną W. S. od wyroku WSA, który oddalił jego skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta B. o zawieszeniu postępowania administracyjnego dotyczącego cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Postępowanie administracyjne zostało wszczęte na podstawie wyroku nakazowego sądu rejonowego orzekającego zakaz prowadzenia pojazdów, który następnie utracił moc na skutek wniesienia sprzeciwu. Organy administracji zawiesiły postępowanie, a WSA oddalił skargę, uznając zawieszenie za zasadne. Skarżący kasacyjnie zarzucił błędną wykładnię prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok WSA w Białymstoku z dnia 10 stycznia 2023 r. oraz postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia 5 października 2022 r. i poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta B. z dnia 23 sierpnia 2022 r. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego W. S. kwotę 1037 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Marta Joanna Czubkowska, sędzia WSA Elżbieta Lemańska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 marca 2023 r. w trybie uproszczonym skargi kasacyjnej W. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 833/22 w sprawie ze skargi W. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2022 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego dotyczącego cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzającą jego wydanie postanowienie Prezydenta Miasta B. z dnia [...] sierpnia 2022 r. numer [...]; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego W. S. kwotę 1037 (tysiąc trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 833/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku po rozpoznaniu skargi W. S. (dalej powoływanego jako: "skarżący") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 5 października 2022 r. nr 407.184/F-7/22/2022, utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 23 sierpnia 2022 r. nr DOM-II.5430.1386.2022.M.R w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego dotyczącego cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, oddalił skargę.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
W dniu 21 kwietnia 2022 r. Sąd Rejonowy w Białymstoku III Wydział Karny wydał wyrok nakazowy (sygn. akt III W 732/22), którym uznał W. S. za winnego popełnienia wykroczenia z art. 94 § 1 Kodeksu wykroczeń i na podstawie art. 94 § 3 tego kodeksu orzekł wobec niego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 6 miesięcy. W związku ze stwierdzeniem uprawomocnienia się powyższego wyroku z dniem 19 maja 2022 r., przy piśmie z 25 maja 2022 r. Sąd Rejonowy w Białymstoku przesłał odpis tego wyroku do Urzędu Miejskiego w Białymstoku – Referatu Prawa Jazdy, celem wykonania środka karnego. Poinformowano, że środek karny biegnie od 19 maja 2022 r.
W dniu 30 maja 2022 r. Prezydent Miasta Białegostoku wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia W. S. uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kat. A, B, B+, E, a następnie decyzją z dnia 14 czerwca 2022 r. cofnął te uprawnienia na okres sześciu miesięcy, tj. od dnia 19 maja 2022 r. do dnia 15 listopada 2022 r. włącznie.
Postanowieniem z 10 czerwca 2022 r. Sąd Rejonowy w Białymstoku przywrócił pełnomocnikowi W. S. termin do złożenia sprzeciwu od wyroku nakazowego tego Sądu z dnia 21 kwietnia 2022 r. w sprawie o sygn. akt III W 732/22.
W dniu 14 czerwca 2022 r. do Urzędu Miejskiego w Białymstoku wpłynęło natomiast pismo, w którym Sąd Rejonowy w Białymstoku poinformował, że zarządzeniem z 11 czerwca 2022 r. uchylono zarządzenie z dnia 24 maja 2022 r. stwierdzające prawomocność wyroku nakazowego z 21 kwietnia 2022 r.
Na podstawie powyższych okoliczności Prezydent Miasta Białegostoku postanowieniem z dnia 15 czerwca 2022 r. wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją z 14 czerwca 2022 r., a następnie decyzją z 29 czerwca 2022 r. nr DOM-II.5430.1524.2022 uchylił własną decyzję z 14 czerwca 2022 r. dotyczącą cofnięcia stronie uprawnień i umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie.
Odwołanie od tej decyzji złożył W. S., podnosząc, że wznowić postępowanie można wyłącznie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku podzieliło zarzuty odwołania i decyzją z dnia 29 lipca 2022 r. nr 407.147/F-7/22/2022 uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku i umorzyło postępowanie prowadzone w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego. Kolegium przyznało rację odwołującemu, że z uwagi na brak przymiotu ostateczności decyzji, postępowanie nadzwyczajne jakim jest postępowanie wznowieniowe, nie mogło się toczyć.
Następnie, decyzją z dnia 29 lipca 2022 r. nr 407.151/F-7/22/2022 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku uchyliło decyzję Prezydenta Miasta Białegostoku z 14 czerwca 2022 r. w całości i przekazało temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło treść art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1212 ze zm.), art. 182 ustawy Kodeks karny wykonawczy i dokonując oceny stanu faktycznego stwierdziło, że sprawa wymaga ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, który powinien rozpatrzyć zebrany w sprawie materiał dowodowy. Kolegium wskazało, że z uwagi na to, że sprawa ewentualnego zakazu prowadzenia pojazdów zawisła przed sądem, należy rozważyć zasadność zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia uprawnień.
Na podstawie powyższych okoliczności Prezydent, postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2022 r. nr DOM-II.5430.1386.2022.M.R., w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 kpa, zawiesił postępowanie administracyjne dotyczące cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w sprawie W. S. - do czasu rozpatrzenia sprawy przez Sąd Rejonowy w Białymstoku.
Strona wywiodła zażalenia na powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 kpa i wnosząc o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu stwierdziła, że nie było podstaw do zawieszenia postępowania, albowiem zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Tymczasem żaden zakaz prowadzenia pojazdów nie został względem W. S. orzeczony. W obrocie prawnym nie ma jakiegokolwiek zakazu, który by go obowiązywał. Jak podkreślono, postępowanie w przedmiocie cofnięcia uprawnień można wszcząć wyłącznie wówczas, gdy w obrocie prawnym pozostaje prawomocnie orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów. Starosta nie może więc wszcząć postępowania (na tej podstawie prawnej) niejako "na zapas", kierując się założeniami i domysłami, że przed sądem powszechnym toczy się "jakieś" postępowanie, w którym być może "kiedyś" może zostać orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów. Organ może wszcząć postępowanie jedynie wówczas, gdy prawomocny zakaz prowadzenia pojazdów pozostaje w obrocie prawnym. Dalej podkreślono, że analogiczne zasady należy stosować w sytuacji wszczęcia postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami na podstawie błędnego zawiadomienia wysłanego przez sąd powszechny (w tej sprawie wskazano, że wyrok nakazowy, wskutek wniesienia sprzeciwu, utracił moc i nie obowiązuje - nie został on w ogóle doręczony stronie). Skoro zatem wszczęcie postępowania może nastąpić jedynie w sytuacji prawomocnego orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, to trwanie takiego postępowania (wadliwie wszczętego na skutek wyroku mylnie uznanego za prawomocny, który dodatkowo został z obrotu wyeliminowany), jest bezprzedmiotowe i postępowanie powinno zostać umorzone, a nie zawieszone. Zaznaczono też, że organ I instancji, kierując się wskazaniami Kolegium, zawiesił postępowanie w oczekiwaniu na bliżej nieokreślone zakończenie postępowania sądowego. Jest to działanie błędne, bowiem jeżeli nawet zostanie w przyszłości orzeczony jakikolwiek zakaz (a nie zostanie), to będzie to stanowić podstawę do wszczęcia nowego postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień. Nie ma zatem podstawy, aby z uwagi na błąd sądu powszechnego stygmatyzować stronę w sprawie administracyjnej, w całości zależnej od tego, czy w obrocie prawnym pozostaje zakaz prowadzenia pojazdów, czy nie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku nie podzieliło argumentacji zażalenia i postanowieniem z dnia 5 października 2022 r. nr 407.184/F-7/22/2022 utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu SKO wyjaśniło, że przepis art. 97 § 1 pkt 4 kpa stanowi podstawę obligatoryjnego zawieszenia postępowania, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Odwołując się do stanu faktycznego sprawy Kolegium przypomniało, że podstawą wszczęcia postępowania przez organ I instancji w sprawie cofnięcia W. S. uprawnień do kierowania pojazdami było otrzymanie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt III W 732/22, który został przekazany celem wykonania orzeczonego wobec W. S. środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów. Na mocy przedmiotowego wyroku został orzeczony wobec ww. zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres sześciu miesięcy. Orzeczony środek karny w sprawie zakazu prowadzenia pojazdów naliczony został od dnia 19 maja 2022 r. do dnia 15 listopada 2022 r. Organ I instancji decyzją z dnia 14 czerwca 2022 r. w oparciu o art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy, cofnął stronie uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie wskazanym przez sąd. Kolegium, po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji Prezydenta Miasta Białegostoku, uchyliło tę decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia (od tej decyzji złożono sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego). Na podstawie tych okoliczności SKO stanęło na stanowisku, że w niniejszej sytuacji zawieszenie postępowania administracyjnego jest zasadne, bowiem sprawa zakazu prowadzenia pojazdów jest zawisłą przed sądem, a jej zakończenie niewątpliwie zależy od orzeczenia wydanego przez sąd powszechny. Kolegium podkreśliło jednocześnie, że organy nie mogą kierować się przekonaniem w kwestii tego, że nie zostanie orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów, gdyż orzekają na podstawie zebranej dokumentacji. Dlatego też Kolegium za zasadne uznało zawieszenie postępowania do czasu zakończenia sprawy przed sądem powszechnym.
Końcowo Kolegium zasygnalizowało, że w wyniku rozpoznanego sprzeciwu od decyzji SKO z dnia 29 lipca 2022 r. znak: 407.151/F-7/22/2022, w którym pełnomocnik wskazywał, że niezasadnie uchylono decyzję organu I instancji i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia zamiast uchylić decyzję Prezydenta i umorzyć postępowanie w sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 28 września 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 626/22 oddalił sprzeciw (wyrok nieprawomocny).
Wobec faktu, że postępowanie sądowe zmierzające do wydania ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie zakazu prowadzenia pojazdów jest w toku, Kolegium stanęło na stanowisko, że postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami powinno być zawieszone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku na skutek skargi W. S., wyrokiem z dnia 10 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 833/22 oddalił skargę. W uzasadnieniu stwierdził, że wskazane przez organy obu instancji przyczyny przerwania postępowania i odłożenia decyzji w czasie uzasadniały zastosowanie z urzędu instytucji zawieszenie postępowania - art. 97§ 1 pkt 4 kpa. Sprawa zakazu prowadzenia pojazdów jest bowiem zawisłą przed sądem rejonowym, a zatem jej zakończenie niewątpliwie zależy od orzeczenia wydanego przez sąd powszechny. Zdaniem sądu, w tej sprawie nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania, bowiem do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy karnej nie można powiedzieć o braku przedmiotu orzekania. Przedmiot postępowania został określony w zawiadomieniu strony o wszczęciu postępowania z urzędu (art. 61 § 1 i 3 kpa) – jest nim cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami w określonym zakresie i na określony okres. Zadaniem organu administracji jest załatwienie określonej w ten sposób sprawy administracyjnej. Końcowo sąd zaakcentował, że co prawda tok postępowania administracyjnego powinien mieć co do zasady charakter ciągły, to jednak zdarzają się sytuacje, w których nie da się wykluczyć przerwy w toczącym się postępowaniu, czy to z przyczyn faktycznych, czy też prawnych, stąd w pewnych okolicznościach nieuniknione będzie zastosowanie instytucji zawieszenia postępowania. W ocenie sądu taki właśnie przypadek miał miejsce w rozpoznawanej sprawie.
W. S. wniósł skargę kasacyjną od ww. wyroku tut. sądu z dnia 10 stycznia 2023 r., zaskarżając go w całości. Skarżący kasacyjnie w ramach obu podstaw kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. (pkt 1 i 2), zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, będące wynikiem błędnej wykładni prawa materialnego, tj.:
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 p.p.s.a. oraz art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami i art. 182 § 2 kodeksu karnego wykonawczego, gdyż WSA błędnie uznał, że zachodzą podstawy do zawieszenia na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa postępowania o cofnięcie uprawnień, z uwagi na jego uprzednie wszczęcie na podstawie wyroku nakazowego sądu rejonowego, w sytuacji gdy wyrok ten utracił w całości moc na skutek sprzeciwu (został trwale wyeliminowany z obrotu), zaś organy działając na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami pełnią jedynie rolę wykonawczą i mogą realizować wyłącznie wyroki prawomocne, nie zaś oczekiwać na mogące zapaść w przyszłości wyroki sądów powszechnych;
- naruszenie polegające na tym, że sąd błędnie uznał, że rozstrzygnięcie sprawy w jakikolwiek sposób zależy od zakończenia postępowania przed sądem powszechnym w przedmiocie cofnięcia uprawnień skarżącemu, w sytuacji gdy jest ono oczywiście bezprzedmiotowe, bowiem w obrocie prawnym nie funkcjonuje jakikolwiek zakaz prowadzenia pojazdów, który byłby orzeczony prawomocnie względem skarżącego.
Skarżący kasacyjnie zaznaczył, że skoro postępowanie w przedmiocie cofnięcia uprawnień może być wszczęte jedynie wówczas, gdy w obrocie prawnym pozostaje prawomocny wyrok orzekający środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów, to tym bardziej jego trwanie winno być uzależnione od tego, czy ten zakaz jest prawomocnie orzeczony. Zaakcentował, że Starosta i Kolegium nie są organami orzekającymi konstytutywnie i samodzielnie o cofnięciu uprawnień – ich decyzje są bowiem decyzjami związanymi, w całości zależnymi od pozostającego w obrocie prawnym orzeczenia sądu powszechnego.
Skarżący kasacyjnie powołał wyrok NSA z 20 stycznia 2023 r. sygn. akt II GSK 2186/22, którym w całości uchylono wyrok WSA w Białymstoku z 28 września 2022 r. sygn. akt II SA/Bk 626/22, a także zaskarżoną decyzję SKO i wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej w trybie art. 179a p.p.s.a., ewentualnie o uchylenie przez NSA w całości zaskarżonego wyroku oraz będących przedmiotem jego kontroli postanowień wydanych przez organy administracyjne obu instancji, zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego i pierwszoinstancyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
W załączeniu do skargi kasacyjnej, skarżący przedłożył również postanowienie Sądu Rejonowego XIII Wydział Karny w Białymstoku z dnia 4 listopada 2022 r., sygn. XIII W 1032/22, mocą którego umorzono prowadzone postępowanie o wykroczenie z art. 94 § 1 kodeksu wykroczeń w sprawie obwinionego W. S.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna i podlega uwzględnieniu.
Stosownie do art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę.
Wskazany przepis umożliwia wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu dokonania autokontroli zaskarżonego wyroku lub postanowienia, od którego przysługuje skarga kasacyjna. Przy czym z woli ustawodawcy, uchylenie zaskarżonego orzeczenia i ponowne rozpoznanie sprawy może nastąpić wówczas, gdy sąd ten uzna, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione lub w razie stwierdzenia przesłanek nieważności. Podstawy skargi są oczywiście usprawiedliwione, w szczególności jeżeli sąd "od razu", "na pierwszy rzut oka" ocenia jako uzasadnione zarzuty i żądania zawarte w skardze kasacyjnej.
W ocenie Sądu taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie.
Dokonując autokontroli zaskarżonego wyroku, Sąd uznał bowiem, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie jako oczywiście uzasadniona, przy czym Sąd miał na względzie treść wyroku NSA z dnia 20 stycznia 2023 r. sygn. akt II GSK 2186/22 uchylającego wyrok tutejszego Sądu z dnia 28 września 2022 r. sygn. akt II SA/Bk 626/22 oddalającego sprzeciw od decyzji SKO z dnia 29 lipca 2022 r. w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami.
W uzasadnieniu wyżej wskazanego wyroku, NSA wyjaśnił, że zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, właściwy organ wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Powyższy przepis oznacza, że wydanie decyzji, o której mowa wyżej, może mieć miejsce w razie prawidłowego poczynienia ustaleń faktycznych, że w stosunku do adresata decyzji prawomocnie orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów.
W rozpatrywanej zaś sprawie organ pierwszej instancji - wszczynając postępowanie w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami - dysponował odpisem wyroku nakazowego z klauzulą prawomocności. Jednakże zarówno organ odwoławczy, jaki i WSA w Białymstoku rozpoznając sprawę cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami błędnie skupiły się na podstawach wszczęcia postępowania z daty jego wszczęcia, pomijając stan faktyczny istniejący w dacie orzekania przez organ odwoławczy.
Następnie NSA wskazał, że pomimo prawidłowego przywołania art. 506 § 3 Kodeks postępowania karnego, zgodnie z którym w razie wniesienia sprzeciwu wyrok nakazowy traci moc; sprawa podlega rozpoznaniu na zasadach ogólnych, Sąd I instancji nie wyprowadził jednak prawidłowych wniosków. Zdaniem NSA na gruncie powołanego przepisu przyjąć należało, że przewidziana tym przepisem utrata mocy wyroku nakazowego - którym w rozpatrywanym przypadku uznano skarżącego kasacyjnie za winnego popełnienia wykroczenia z art. 94 § 1 Kodeksu wykroczeń - skutkuje fikcją prawną, że wyrok nie został wydany. To zaś znaczy, że według stanu faktycznego z daty orzekania przez organ odwoławczy, brak było orzeczenia o zakazie prowadzenia pojazdów, nie istniał tym samym przedmiot postępowania, którego materialnoprawną podstawę stanowi przytaczany wyżej art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami.
NSA nie podzielił także stanowiska Sądu I instancji, że utrata mocy wyroku nakazowego i przejście na tryb orzekania przez sąd rejonowy na zasadach ogólnych nie czyni bezprzedmiotowym prawidłowo wszczętego postępowania i taka sytuacja nie obliguje organu do umorzenia postępowania. NSA podkreślił, że pierwotna bezprzedmiotowość ma miejsce, gdy w dacie wszczynania postępowania nie istniała sprawa administracyjna, którą organ administracji miałby rozstrzygnąć, a więc nie było podstaw do wszczęcia postępowania. Taki stan rzeczy miał miejsce w rozpoznawanej sprawie. Należało mianowicie uwzględnić, że w dacie wszczęcia przedmiotowego postępowania przez organ pierwszej instancji brak było podstawy prawnej do jego wszczęcia - a to wobec braku orzeczenia o zakazie prowadzenia pojazdów, od istnienia którego to orzeczenia uzależnione jest wszczęcie postępowania w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami. Za powyższym przemawia omówiona już wyżej fikcja prawna - wywodzona z treści powoływanego wyżej art. 506 § 3 Kodeksu postępowania karnego - że w razie wniesienie sprzeciwu od wyroku nakazowego przyjmuje się, że wyrok ten nie został wydany. Tak więc nastąpiło takie zdarzenie prawne, a w konsekwencji także faktyczne, które spowodowało, że nawet nie tyle, że po wszczęciu postępowania przestała istnieć, co – na zasadzie fikcji prawnej – w ogóle nie istniała szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu) a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z 10 maja 2012 r., II GSK 467/11).
Mając zatem na uwadze treść uzasadnienia ww. wyroku NSA wydanego na tle sprawy skarżącego dotyczącej cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami, w szczególności zaś stanowisko, że utrata mocy wyroku nakazowego skutkuje fikcją prawną, że wyrok nie został wydany, podzielić należy pogląd skarżącego, że na datę orzekania przez organ odwoławczy brak było orzeczenia o zakazie prowadzenia pojazdów, a w konsekwencji nie istniał przedmiot postępowania, którego materialnoprawną podstawę stanowi przytaczany wyżej art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami. Skutkiem zaś wystąpienia takiej sytuacji jest obowiązek umorzenia postępowanie w sprawie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami.
W tym stanie rzeczy Sąd stoi na stanowisku, że zawieszenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa w okolicznościach niniejszej sprawy nie jest zasadne. Postępowanie w przedmiocie cofniecie uprawnień w żaden bowiem sposób nie zależy od zakończenia postępowania przed sądem powszechnym w sytuacji, gdy jest ono oczywiście bezprzedmiotowe, bowiem w obrocie prawnym nie funkcjonuje jakikolwiek zakaz prowadzenia pojazdów, który byłby orzeczony prawomocnie względem skarżącego. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje bowiem, że wyrok nakazowy wydany względem skarżącego został wyeliminowany z obrotu prawnego, z uwagi na uchylenie postanowienia o jego prawomocności i przyjęcia wniesionego sprzeciwu do rozpoznania. Trafnie zatem podnosi skarżący, że z uwagi na powyższe nie ma powodów do trwania postępowania administracyjnego, stanowiącego w istocie element postępowania wykonawczego, a w efekcie jego zawieszenia do czasu zakończenia postępowania przed sadem powszechnym.
Na marginesie jedynie podnieść należy, że z dołączonego do skargi kasacyjnej postanowienia Sądu Rejonowego XIII Wydział Karny w Białymstoku z dnia 4 listopada 2022 r., sygn. XIII W 1032/22, wynika że prowadzone postępowanie o wykroczenie z art. 94 § 1 kodeksu wykroczeń w sprawie obwinionego W. S. zostało umorzone.
Zgodzić się zatem należy ze skarżącym, że Sąd na gruncie rozpatrywanej sprawy dokonał błędnej wykładni prawa materialnego, tj. art. 97 § 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierującymi pojazdami. Powyższe stanowi przesłankę uzasadniającą uchylenie zaskarżonego wyroku i uchylenie postanowień organów obu instancji, w przedmiocie zawieszenia postępowania dotyczącego cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami na podstawie art. 179a oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" i art. 135 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji wyroku (pkt 1 i 2).
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy uwzględnią poczynione w niniejszym uzasadnieniu uwagi, w szczególności fakt bezprzedmiotowości postępowania o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami z uwagi na utratę mocy wyroku wydanego względem skarżącego w postępowaniu nakazowym.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 179a oraz art. 200 i art. 203 pkt 1, art. 205 § 2 i 209 p.p.s.a. Koszty te obejmują: wpis od skargi w wysokości 100 zł, wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł, opłatę kancelaryjną za sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu I instancji w wysokości 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika: przed Sądem I instancji w wysokości 480 zł stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), przed Naczelnym Sądem Administracyjnym za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej w wysokości 240 zł stosownie do § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. rozporządzenia oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło