II SA/Bk 834/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. Sz. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia odwołania od decyzji dotyczącej ustalenia opłaty adiacenckiej p o s t a n a w i a odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z. Sz. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Dochodem rodziny jest emerytura uzyskiwana przez wnioskodawcę w wysokości 2.715 zł oraz renta żony w wysokości 615 zł. Wnioskodawca posiada mieszkaniem o powierzchni [...] m2. W uzasadnieniu swego wniosku skarżący podkreślił, iż jest inwalidą I grupy i nie starcza mu środków finansowych na jedzenie i leki (k. 12-14). Pismem z dnia 12 stycznia 2011 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wezwał skarżącego do złożenia w terminie 7 dni dodatkowego oświadczenia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Z. Sz. wywiódł, iż jego wydatki zamykają się kwotą 814,20 zł i przedstawiają się następująco: czynsz za mieszkanie – 503,15 zł, energia elektryczna – łącznie 121,61 zł, TV i Internet – 101,50 zł, telefon – 53,70 zł, gaz – 36,44 zł. Ponadto skarżący wraz z żoną wydają kwotę około 1.650 zł na żywność i 240 zł na leki. Razem wynosi to kwotę 2.700,20 zł. Wnioskodawca podniósł, iż nie posiada samochodu osobowego. Wskazał jednocześnie, że ponosi dodatkowe koszty rehabilitacji, 4 do 6 razy w roku oraz wydatki związane z zakupem środków czystości i toaletowych. Do oświadczenia skarżący przedłożył wyciągi z rachunku bankowego za okres grudzień 2010 r. – styczeń 2011 r. (k. 18-20). Należy mieć na uwadze, iż prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 z późn. zm). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony - czy to przez działanie prawa, czy faktycznie - ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji, którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (vide: postanowienia WSA w Łodzi z 23.12.2008 roku, II SA/Łd 848/08, wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, LEX nr 75481). Stosownie do regulacji art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 tejże ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej, następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie sytuacja materialna Z. Sz. uzasadnia tezę, iż mimo wnioskowanego zwolnienia do kosztów sądowych jest on w stanie pokryć koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie zamykają się kwotą 100 zł (k. 2). W złożonym oświadczeniu Z. Sz. wykazał, iż prowadzi gospodarstwo domowe razem z żoną, a wysokość miesięcznych dochodów jego rodziny wynosi 3.336 zł netto (k. 18-20). Miesięczne wydatki związane z bieżącym utrzymaniem rodziny wnioskodawcy wynoszą łącznie około 2.704 zł. W skład majątku skarżącego wchodzi mieszkanie w o powierzchni [...] m2. Skarżący wraz z żoną są inwalidami i ponoszą dodatkowo koszty rehabilitacji. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało stwierdzić, iż posiadanie przez rodzinę skarżącego stałego źródła dochodu w wysokości 3.336 zł w połączeniu z wykazanymi wydatkami, które kształtują się na poziomie 2.704 zł i posiadanym majątkiem nie pozwalają na przyznanie Z. Sz. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Posiadane dochody są wystarczające do pokrycia kosztów sądowych w wysokości 100 zł oraz do poniesienia innych ewentualnych kosztów postępowania. Skarżącemu bowiem po rozliczeniu przedstawionych wydatków zostaje miesięcznie jeszcze kwota 632 zł. Ponadto z przedstawionego wyciągu bankowego wynika, iż na dzień [...] stycznia 2011 r. skarżący dysponował kwotą 6.306,21 zł. Dodatkowo w dniu [...]12.2010 r. skarżący otworzył lokatę odnawialną na kwotę 5.000 zł. Nawet zatem przy uwzględnieniu, iż skarżący ponosi dodatkowo koszty rehabilitacji, zostanie jeszcze kwota wolnych środków finansowych na pokrycie ewentualnych kosztów sądowych w sprawie. W tym stanie rzeczy uiszczenie przez wnioskodawcę kosztów sądowych nie doprowadzi do powstania niedostatku w utrzymaniu jego rodziny, a przeciwnie mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawcy. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.