II SA/Bk 838/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), Sędziowie asesor WSA Piotr Pietrasz,, sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] października 2006r. nr [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego przeniesienia prawa własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty Powiatowego w W. M. z dnia [...].09.2006r. o nr [...] 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku Decyzją z dnia [...] października 2006 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Starosty W. z dnia [...] września 2006 r. odmawiającą p. A. F. nieodpłatnego przeniesienia własności nieruchomości oznaczonej nr [...] o pow. 0,3 ha położonej w N. w gminie C.. Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco: S. i K. małżonkowie F., w zamian za rentę, przekazali w 1980 r. gospodarstwo rolne na rzecz Skarbu Państwa. Została im przydzielona do użytkowania działka gruntu o pow. [...] ha we wsi N., która została wydzielona z działki o nr [...] i otrzymała numer [...]. S. F. zmarła w 1982 r., zaś jej mąż K. F. w 1983 r. Z wnioskiem o nieodpłatne przekazanie własności działki o nr [...] wystąpiła, do Miasta i Gminy C., wnuczka zmarłych – A. F. Skarżąca twierdziła, że po śmierci dziadków w/w działkę uprawiał jej ojciec F. F. aż do swojej śmierci w 1993 r. Uprawiał ziemniaki, żyto i inne rośliny na paszę dla zwierząt domowych. Następnie działkę tą przejęła B. F. (wdowa po F. F.) i użytkowała ją wraz z dziećmi w tym ze skarżącą A. F. Na działce były uprawiane różne rośliny na potrzeby hodowli kur, kaczek i królików. Nadto, z działki tej korzystała babcia skarżącej – B. D. i inne osoby, które wypasały na niej krowy. Dodatkowo działka była wykorzystana na cele rekreacyjne. Od 4 – 5 lat z działki tej korzysta też Muzeum Rolnictwa w C., wykorzystując ją 2 razy w roku jako parking, za co Skarżąca nie pobiera opłat. Okoliczności powyższe potwierdzili świadkowie: H. D. (siostra ojca skarżącej) oraz w złożonych oświadczeniach: S. M., H. G., E. W. G. C. twierdziła, że w latach 1986 – 1991 działkę o nr [...] jak też o nr [...] dzierżawił B. J. Ponieważ umowa dzierżawy jak też dowody wpłat czynszu dzierżawnego płaconego przez B. J. nie zachowały się, przedstawiono wykaz dzierżawców i kartę gospodarstwa rolnego na okoliczność płacenia podatku rolnego przez B. J. od spornej działki. Przesłuchany, charakterze świadka, na rozprawie administracyjnej w dniu [...] maja 2006 r. – M. L. zeznał, że zarówno działka o nr [...] jak i [...] były dzierżawione od Gminy przez B. J. Gmina powołała się na skomunalizowanie działki w 1996 r. Starosta Powiatowy w W. M., wydając decyzję odmowną w dniu [...] września 2006 r. nie dał wiary Skarżącej, lecz dowodom przedłożonym przez gminę C., z których miałoby wynikać, że od 1986 r. sporna działka nie była użytkowana przez Skarżącą ani przez jej rodzinę. Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia był przepis art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. nr 7, poz. 258 z 1998 r.) Stanowisko powyższe zostało podzielone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] października 2006 r., która stała się przedmiotem skargi sądowoadministracyjnej. W skardze, wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, A. F. zarzucała decyzji niewłaściwą ocenę materiału dowodowego oraz naruszenie przepisu art. 118 ust 2 a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Twierdziła, że wobec braku nakazów płatności, umowy dzierżawy, jaka miała być zawarta przez Gminę z B. J. nie ma podstaw do twierdzenia, że to on uprawiał działkę nr [...]. Wykaz dzierżawców działek Skarbu Państwa za lata 1989 i 1990, nie może być dowodem na to, że B. J. dzierżawił działkę [...], a mógł dzierżawić tylko działkę nr [...], bo ona stanowiła własność Gminy. Skarżąca zakwestionowała zeznania M. L. twierdząc, że świadek, jako radny w Gminie C., złożył zeznania stronnicze. Zdaniem Skarżącej, powołanie się przez Gminę na dowód w postaci umowy zawartej na usługi sprzątania m. in. terenu spornego, nie może mieć znaczenia w sprawie, bo umowa dotyczyła usług za okres [...] kwietnia 2005 – [...] października 2005 r. a więc w czasie, gdy Skarżąca złożyła już wniosek o zwrot działki nr [...]. Skarżąca zakwestionowała też interpretację na jej niekorzyść, przez organ, jej zeznań (złożonych do protokołu rozprawy z dnia [...] maja 2006 r.) na temat wypasania krów przez A. D. i inne osoby na spornej działce. Wyjaśniła, że A. D. (babcia) wypasała krowę na wspólne potrzeby m. in. Skarżącej, gdyż w owym czasie rodzina prowadziła wspólne gospodarstwo domowe. Skarżąca zaznaczyła, że działka nr [...] nie była odgrodzona od działki nr [...] i bydło innych osób pasło się na obydwu powierzchniach. Skarżąca stwierdziła, że udostępnienie działki przez Gminę w 2004 r. dla Muzeum Rolnictwa w C. było nieuprawnione, gdyż nie przedstawiono jej dokumentu na okoliczność komunalizacji spornej działki. Wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji, jako krzywdzącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona z tego powodu, że organy nie zebrały w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego, naruszając przepis art. 7, art. 77 kpa, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 118 ust. 2 a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. nr 7, poz. 25) zstępny osoby, która po przekazaniu gospodarstwa rolnego Państwu użytkowała nieodpłatnie przyznaną jej działkę, może uzyskać prawo własności tej działki pod warunkiem, że władał nią faktycznie po śmierci wstępnego i to w zakresie odpowiadającym jego uprawnieniom. Nie był spornym fakt, że skarżąca A. F. jest wnuczką S. i K. F., którzy po przekazaniu gospodarstwa na własność Skarbu Państwa użytkowali, do śmierci, działkę o nr [...] uprawiając ziemniaki, koniczynę, łubin, żyto. Po ich śmierci, kolejno w 1982 r. (S. F.) i w 1983 r. (K. F.) spadkobiercą był m.in. syn F. F. (ojciec skarżącej), który zmarł w 1993 r. Organ I instancji, w pierwszej kolejności nie wyjaśnił i nie ustosunkował się do okoliczności, czy w okresie 10 lat (1983 – 1993) F. F. faktycznie użytkował sporną działkę, czy też nie. Na ten temat nie byli przesłuchiwani świadkowie podczas rozprawy administracyjnej w dniu [...] maja 2006 r. w szczególności siostra zmarłego H. D. i sąsiad M. L. Przy braku jednoznacznej dokumentacji, którą działkę dzierżawił od Gminy, w latach 1986 – 1991 B. J., należało przesłuchać go w charakterze świadka (jeśli nie żyje, to ewentualnie jego najbliższych). Sytuacja nie jest jasna (jak słusznie podnosi Skarżąca), gdyż z działki o nr [...] zostały wydzielone dwie działki o nr [...] i [...] (sporna), przy czym tylko działka o nr [...] stanowiła własność Miasta i Gminy C. od 1980 r. Jeżeli okaże się, że F. F. faktycznie użytkował działkę po rodzicach o nr [...], to nie mógł jej w tym czasie dzierżawić od Gminy B. J. Wyjaśnienia wymaga, gdzie zamieszkiwał w latach 1983-1993 F. F. i z czego się utrzymywał oraz w jakim celu (ewentualnie) zajmował się uprawą spornej działki o nr [...]. Te same okoliczności są ważne, dla wyjaśnienia sprawy, odnośnie Skarżącej, która (jak wynika z akt posiada zameldowanie w C. a zamieszkuje w P.). Z akt sprawy nie wynika też, ile lat miała Skarżąca w 1993 r. ( w chwili śmierci ojca F. F.), ani też do kiedy jej matka B. F. uprawiała działkę i od jakiego czasu przebywa w Piasecznie. Wymóg faktycznego władania nieruchomością przez zstępnych rolnika, o których mowa w art. 118 ust. 2 a ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U z 1998 r. nr 7, poz. 25), zawiera w sobie zarówno elementy osobistego użytkowania nieruchomością jak też ciągłości tego użytkowania w okresie od śmierci rolnika do daty ubiegania się przez zstępnego o przyznanie mu prawa własności działki. Wyżej wskazany przepis nie ogranicza prawa ubiegania się o przyznanie prawa własności działki jedynie do osoby bezpośrednio dziedziczącej, lecz do zstępnych w ogólności. Organ I instancji winien więc uzupełnić postępowanie dowodowe w znacznej części, w tym również w zakresie wskazanym powyżej przez Sąd. Postępowanie dowodowe ma zmierzać do wnikliwego wyjaśnienia przebiegu użytkowania spornej działki w okresie od 1983 roku do dnia złożenia wniosku o jej zwrot przez Skarżącą. Dopiero, w pełni zebrany, wyczerpujący materiał dowodowy może stanowić dla organu podstawę do oceny zasadności roszczenia Skarżącej. w świetle art. 118 ust. 2 a w/w ustawy. Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ust. C oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).