II SA/Bk 84/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. oddala skargę. Skarga została wywiedziona na tle następujących ustaleń faktycznych. Wnioskiem z dnia [...].08.2011 r. Pani J. J. (zwana dalej "Skarżącą") wystąpiła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o udzielenie pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na zakup wyprawki dla syna do szkoły. Decyzją z dnia [...].09.2011 r. nr [...]działający z upoważnienia Wójta Gminy S. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. odmówił udzielania przedmiotowego świadczenia. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...].10.2011 r. nr [...]uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...].11.2011 r. nr [...] organ pierwszej instancji odmówił udzielenia pomocy w postaci zakupu wyprawki do szkoły dla syna Skarżącej. W uzasadnieniu organ wskazał, że Skarżąca jest osobą bezrobotną, prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe wraz z synem, na którego otrzymuje regularnie alimenty od ojca dziecka w kwocie 400 zł miesięcznie oraz zasiłek rodzinny w kwocie 68 zł. Ponadto organ podniósł, że Skarżąca posiada gospodarstwo rolne o ogólnej powierzchni 3,1600 ha fizycznych, w tym 1, 9410 ha przeliczeniowych, co stanowi zgodnie z ustawą o pomocy społecznej miesięczny dochód w kwocie 401,79 zł. Organ wskazał zatem, że łączny dochód rodziny wynosi 869,79 zł miesięcznie i jest wyższy od kryterium dochodowego wynoszącego zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362, ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "u.p.s.", dla tej rodziny 702 zł miesięcznie. Organ podniósł także, że z akt sprawy wynika, że w miesiącu wrześniu 2011 r. Skarżąca otrzymała dodatek do zasiłku rodzinnego w wysokości 100 zł z tytułu rozpoczęcia przez syna roku szkolnego, a zatem potrzeba w postaci uzyskania świadczenia na zakup wyprawki została częściowo zaspokojona. Organ wskazał także, że poza bezrobociem u Skarżącej nie występują żadne inne szczególne okoliczności, o których mowa w art. 7 pkt 2-15 u.p.s., kwalifikujące do udzielenia wnioskowanej pomocy. Organ stwierdził, że przyczyną odmowy udzielenia przedmiotowego zasiłku jest ograniczona sytuacja finansowa Ośrodka. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca opisując sytuacje finansową, podniosła, że jest właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. 1,94 ha przeliczeniowego, którego nie użytkuje i w związku z tym nie uzyskuje żadnego dochodu. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...].12.2011 r. [...], utrzymało w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przyczyną odmowy przyznania zasiłku celowego jest przekroczenie przez Skarżąca kryterium dochodowego oraz ograniczone możliwości finansowe Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. Kolegium wyjaśniło, że organ pomocy społecznej, działając w ramach uznania administracyjnego rozpoznając każdy indywidualny przypadek musi mieć na względzie sytuację materialną wnioskodawcy i jego oczekiwania, jak również własne możliwości finansowe i ilość osób potrzebujących pomocy. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc jednocześnie o zmianę zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniosła, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku oraz, że samotnie wychowuje pięcioletnie dziecko. Wskazała, że Ośrodek przez cztery lata przyznawał jej pomoc finansową w kwocie 200 zł miesięcznie oraz, że od miesiąca września 2011 r. nie otrzymała żadnej pomocy z wyjątkiem posiłków w szkole dla syna. Od miesiąca września nie otrzymuje też wynagrodzenie za pracę w kwocie 284 zł. Podała, że jest właścicielką gospodarstwa rolnego, z którego nie ma żadnego dochodu, gdyż oddała je w dzierżawę i dzierżawcy przekazuje dopłatę unijną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w odpowiedzi na skargę podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlegała oddaleniu. Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działań organów administracji publicznej stosując kryterium zgodności tych działań z prawem. Nie dostrzegając w sprawie mających wpływ na wynik sprawy naruszeń prawa materialnego ani mogących mieć wpływ na wynik sprawy naruszeń prawa procesowego, i nie stwierdzając wad kwalifikowanych decyzji (skutkujących nieważnością decyzji), oddala skargę (vide: art. 145 w związku z art. 151 ustawy dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). W sprawie niniejszej zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa regulującymi tryb i zasady przyznawania zasiłków celowych. Zasady udzielania świadczeń z publicznych środków pomocy społecznej regulują przepisy cyt. ustawy z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej, zaś tryb rozpatrywania tych spraw reguluje kodeks postępowania administracyjnego, z pewnymi modyfikacjami wynikającymi z przepisów ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 u.p.s., celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Według art. 3 u.p.s., pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny odpowiadać okolicznościom uzasadniającym udzielenie pomocy. Decyzje z reguły mają charakter uznaniowy i są wydawane po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego (art. 106 us. 4 u.p.s.). Zasiłek celowy nie jest jednak przewidziany na pokrywanie całomiesięcznych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą, lecz ma charakter pomocy doraźnej ukierunkowanej na konkretny cel bytowy. Podstawą materialno-prawną zapadłych w niniejszej sprawie decyzji jest art. 39 u.p.s. Zgodnie z powołanym przepisem zasiłek celowy może zostać przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przepis ten ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ podejmuje decyzję w ramach tzw. uznania administracyjnego, mając na względzie - w świetle okoliczności danej sprawy -interes społeczny i słuszny interes obywatela. Obowiązkiem organu załatwiającego sprawę w oparciu o uznanie administracyjne jest załatwienie sprawy zgodnie z żądaniem obywatela, o ile interes społeczny nie stoi na przeszkodzie, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 stycznia 2006 r., I OSK 777/05, LEX nr 194414). W konsekwencji, jeśli organ pierwszej instancji, oceniając sytuację materialną, rodzinną i potrzeby skarżącego z jednej strony, zaś z drugiej własne możliwości, uzna, iż przy posiadanych zasobach majątkowych rodziny skarżącego nie jest celowe kierowanie tam środków finansowych, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa. Także wynikający z treści art. 7 k.p.a. obowiązek załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela nie powinien być odczytywany jako bezwzględny nakaz, skoro należy badać czy nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala, zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale i nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt I SA 945/00, opubl. LEX nr 79608). Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie organy należycie ustaliły stan faktyczny i rozważyły przesłanki odmowy przyznania zasiłku celowego. Wskazuje na to zarówno sposób prowadzenia postępowania wyjaśniającego, jak i uzasadnienie wydanych decyzji. Organy ustaliły bowiem z jednej strony sytuacją materialną oraz potrzeby materialne Skarżącej, a z drugiej strony możliwości finansowe Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. i liczbę osób objętych pomocą. Organy wskazały, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem oraz, że dochód rodziny w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku o przyznanie zasiłku celowego wynosił 869,79 zł, na który składa się zasiłek rodzinny w kwocie 68 zł, alimenty na syna w kwocie 400 zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 401, 79 zł oraz, że przekroczył kryterium dochodowe określone przez ustawodawcę na kwotę 702 zł (w przypadku dwóch osób). Organy podniosły także, że z akt sprawy wynika, że w miesiącu wrześniu 2011 r. Skarżąca otrzymała dodatek do zasiłku rodzinnego w wysokości 100 zł z tytułu rozpoczęcia przez syna roku szkolnego, a zatem potrzeba w postaci uzyskania świadczenia na zakup wyprawki została częściowo zaspokojona. Ponadto wskazały , powołując się na treść art. 8 ust. 9 u.p.s., zasadność wliczania do dochodu rodziny dochodu z gospodarstwa rolnego oraz wyjaśniły, że nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie okoliczność nieosiągania przez Skarżącą faktycznego dochodu z gospodarstwa rolnego. Poza tym organy wyjaśniły, że Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w S. posiada obecnie ograniczone możliwości finansowe na udzielania zasiłków celowych. Wskazały także, że plan budżetu na 2011 r. 85214 zasiłki celowe wynosi 5000 zł, oraz, że na dzień [...].11.2011 r. Ośrodek rozdysponował kwotę 3330 zł udzielając pomocy w formie 24 zasiłków celowych. Organy wyjaśniły także, że na miesiąc listopad i grudzień 2011 r. pozostała kwota 1670 zł (tj. średnio 11 wnioskodawców), która z trudem wystarczy na zaspokojenie potrzeb osób spełniających kryterium dochodowe. Jest to zdaniem Sądu, uzasadnienie wiarygodne i przekonujące o tym, że zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności. Należy też wyjaśnić, że zgodnie z art. 3 pkt 2 u.p.s. dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny. W przypadku, gdy rodzina lub osoba uczącą się uzyskuje dochody z gospodarstwa rolnego oraz dochody pozarolnicze, dochody te sumuje się (art. 5 ust. 9 u.p.s.). Zgodnie z art. 8 ust. 9 u.p.s. przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 207 zł. Nie ma zatem znaczenia w przedmiotowej sprawie, wbrew zarzutom strony skarżącej, okoliczność nieosiągania przez Skarżącą dochodu z gospodarstwa rolnego. Należy podkreślić, że w miarę możliwości finansowych Ośrodka, rodzina Skarżącej korzystała i korzysta z różnych form pomocy społecznej. Reasumując, organy obu instancji w sposób wyczerpujący dokonały ustaleń wszystkich okoliczności, od jakich w świetle ustawy uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego i oceny tej dokonały prawidłowo uznając, że nie jest możliwe przyznanie Skarżącej pomocy w formie zasiłku celowego w związku przekroczeniem przez stronę Skarżącą kryterium dochodowego oraz ograniczonymi możliwościami Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. Pomimo, że wynik przeprowadzonego postępowania jest niezgodny z oczekiwaniami strony skarżącej, nie może to oznaczać, że zaskarżona decyzja narusza prawo i nie mieści się w granicach uznania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.