II SA/Bk 841/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. F. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 12 listopada 2014 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. F. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] czerwca 2014 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego Skarżący J. F. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W złożonym formularzu PPF wskazał, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, a jego miesięczny dochód wynosi 948,51 zł (emerytura). Skarżący posiada drewniany dom w remoncie, w którym zajmuje pokój o powierzchni 44 m2 oraz posiada budynek gospodarczy w budowie. Skarżący jest osobą schorowaną, jego stan zdrowia wymaga zabiegów rehabilitacyjnych oraz stosowania lekarstw. Wnioskodawca nie posiada zgromadzonych oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Do akt sprawy dołączył odcinek emerytury za wrzesień 2014 r. na kwotę 948, 51 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący wskazał, że ponosi miesięczne wydatki z tytułu: eksploatacji dwudziestoletniego samochodu osobowego marki [...] (paliwo i olej) – 400 zł oraz opłacania energii elektrycznej, wody, telefonu, czynszu, zakupu żywności, opieki medycznej, lekarstw. Także wskazał, że był radnym (kadencja 2010 – 2014 r.), z którego to tytułu pobierał dietę – ostatnią pobrał w październiku 2014 r. w wysokości 700 zł. Obecnie kandyduje po raz kolejny, z którego to tytułu poniósł wydatki związane z zakupem 4 tonerów i tuszu do drukarki (647,40 zł) oraz wpłacił zaliczkę na plakaty wyborcze w kwocie 100 zł. Postanowieniem z dnia 12 listopada 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Wyjaśnił, że skarżący nie nadesłał wyczerpującej informacji o swoim stanie majątkowym, do czego był wzywany w dniu 6 października 2014 r., zatem nie wykazał przesłanek do uzyskania prawa pomocy. Sprzeciw od powyższego postanowienia złożył J. F. kwestionując jego zasadność. Wskazał, że bezpodstawne jest żądanie od osoby w jego wieku gromadzenia rachunków za lekarstwa, skoro oczywiste jest wydatkowanie środków na takie potrzeby u osoby ponad siedemdziesięcioletniej. Powtórzył, że w ciągu ostatnich trzech miesięcy otrzymywał z tytułu bycia radnym dochód w wysokości 700 zł (dochód nie był stały) oraz dochód z tytułu emerytury w wysokości 948, 51 zł. Wskazał, że wobec "machiny urzędniczej" jest bezradny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek podlegał oddaleniu. Zgodnie z art. 245 § 2 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W sprawie niniejszej aktualne koszty sądowe (wpis od skargi) wynoszą 100 zł, podobnie jak w sprawie II SA/Bk 840/14, w której skarżącym jest również J. F. Zauważyć należy, że zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest odpłatność, natomiast celem prawa pomocy jest umożliwienie osobom o niskich dochodach i trudnej sytuacji materialnej poddanie ich sprawy rozpatrzeniu przez sąd oraz umożliwienie realizacji innych uprawnień w postępowaniu sądowoadministracyjnym bez konieczności uiszczania opłat. Z uwagi na to, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego, jego przyznanie następuje w sytuacjach wyjątkowych i dopiero wówczas, gdy żądający zwolnienia wykaże brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. Analiza materialnych i finansowych warunków życia skarżącego – w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy jego oświadczenia – wyklucza przyjęcie, jakoby nie mógł on ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i to nawet uwzględniając fakt, że z uwagi na rozdzielenie jego skargi z dnia 14 sierpnia 2014 r. na dwie sprawy – ma do uiszczenia nie tylko wpis w sprawie niniejszej (100 zł), ale i w sprawie II SA/Bk 840/14 (również 100 zł). Przede wszystkim skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób pozwalający na jej wszechstronną ocenę. Jedynym dowodem, z którego wynika uzyskiwany przez niego dochód jest informacja o kwocie uzyskiwanej emerytury w wysokości 948, 51 zł, natomiast mimo zadeklarowania dochodu z tytułu diety radnego – skarżący jedynie ogólnie wskazał, że w dniu 30 października 2014 r. odebrał taką dietę w wysokości 700 zł. Nie przedstawił jednak na tę okoliczność żadnych dowodów. Dalej wskazać trzeba, że skarżący zadeklarował miesięczne wydatki w wysokości ponad 900 zł, na co również nie przedstawił jakichkolwiek dowodów oraz w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 6 października 2014 r. zadeklarował przedłożenie rachunków za materiały wyborcze oraz faktury z dnia 22 października 2014 r. za zakup tonerów i tuszu do drukarki – jednak z akt nie wynika, by wywiązał się z tych deklaracji (nie nadesłał żadnych wymienionych wyżej dokumentów). Skarżący w piśmie z dnia 30 października 2014 r. wskazał, że nie dołączył rachunków, bowiem ich nie gromadził. Wskazać jednak trzeba, że od dnia otrzymania wezwania referendarza sądowego o złożenie dodatkowego oświadczenia w przedmiocie swojego stanu majątkowego miał świadomość konieczności wykazania wydatków, a mimo to żadnych dokumentów nie przedłożył również wraz ze sprzeciwem, który został sporządzony ponad dwa miesiące później (9 grudnia 2014 r.) niż wymienione wezwanie (6 października 2014 r.). Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że skarżący nie wywiązał się w sposób przekonujący z obowiązku wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego. Przedłożone oświadczenia nie pozwalały na jakąkolwiek ich weryfikację, zaś strona nie wywiązała się ze złożonej w trakcie postępowania deklaracji ich uzupełnienia. Z tych powodów sąd nie widzi podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie żądanym we wniosku PPF, czy też wyłącznie ustanowienia radcy prawnego, jak wskazał w sprzeciwie. Na marginesie wskazać też należy, że skarżący w sprzeciwie nie wskazał, iż został wybrany radnym na kolejną kadencję, z którego to tytułu będzie otrzymywał dochody (vide informacja o składzie Rady Miejskiej w S. kadencja 2014 – 2018 [...]). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.