II SA/Bk 845/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 listopada 2014 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ustalającej prawo do świadczeń rodzinnych w formie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. Skarżąca A. A. na mocy decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. z dnia [...] sierpnia 2010r. pobierała zasiłek pielęgnacyjny jako osoba niepełnosprawna powyżej 16 roku życia, legitymująca się orzeczeniem o umiarkowanej niepełnosprawności powstałej przed ukończeniem 21 roku życia. Zasiłek był przyznany bezterminowo od dnia 1 sierpnia 2010r. W dniu 4 grudnia 2013r. Inspektor MOPR w B., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta B. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie uchylenia decyzji przyznającej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. W piśmie zawiadamiającym o wszczęciu postępowania poinformował o wydanym przez Marszałka Województwa P. postanowieniu ustalającym zastosowanie w sprawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wynikającym z faktu nabycia przez skarżącą uprawnień do świadczeń rodzinnych w państwie pobytu – Wielkiej Brytanii. Decyzją z dnia [...] grudnia 2013r. organ I instancji powołując się na art. 163 K.p.a. oraz 20 ust. 2 i 3, 23 a ust. 5, 32 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, orzekł o uchyleniu od dnia 2 stycznia 2011r. decyzji MOPR w B. ustalającej skarżącej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzja powyższa została uchylona przez SKO w B. decyzją z dnia [...] marca 2014r. z przyczyn proceduralnych tj. naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, w którym skarżącą reprezentował pełnomocnik w osobie matki – W. A., organ I instancji decyzją z dnia [...] kwietnia 2014r. powtórzył rozstrzygnięcie o uchyleniu od dnia 1 stycznia 2011r. decyzji przyznającej skarżącej zasiłek pielęgnacyjny. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że - stosownie do art. 23 a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych – w przypadku, gdy marszałek województwa w sytuacji wyjazdu członka rodziny do państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, ustali, że mają te przepisy zastosowanie do badanego przypadku, właściwy organ orzeka o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie rodzinne od dnia, w którym beneficjent podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013r. Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w B. ustalił, że w sprawie skarżącej od 2 stycznia 2011r. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W związku z tym, że skarżąca od 2 stycznia 2011r. podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy powyższe, uchylono od dnia 2 stycznia 2011r. decyzję o przyznaniu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 77 K.p.a. oraz 16, 23 a ust. 3 oraz ust. 5 i 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych a także art. 24 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W uzasadnieniu odwołania strona stwierdziła, ze postanowienie Marszałka Województwa P. o ustaleniu podlegania skarżącej przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, jest dotknięte istotnymi wadami i nie mogło stanowić skutecznej podstawy dla uchylenia decyzji o prawie do zasiłku pielęgnacyjnego. Nie zostało bowiem ustalone, czy pobierane przez skarżącą w Wielkiej Brytanii świadczenie określone w postanowieniu marszałka jako zasiłek dla osób niepełnosprawnych, jest tożsame z zasiłkiem pielęgnacyjnym wypłacanym w Polsce przez MOPR w B. Dodała, że nawet przy opowiedzeniu się za zastosowaniem w sprawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, nie można byłoby uchylić decyzji przyznającej w Polsce zasiłek pielęgnacyjny od dnia 2 stycznia 2011r. gdyż odpowiednie świadczenie w Wielkiej Brytanii zostało skarżącej przyznane począwszy do dnia 8 lutego 2012r. i od tej daty powinno mieć miejsce zastosowanie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Decyzją z dnia [...] czerwca 2014r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpatrzeniu powyższego odwołania orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. Kolegium zwróciło uwagę na treść art. 23 a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stanowiącego podstawę prawną kwestionowanej decyzji i stwierdziło, że decyzja oparta na treści powyższego przepisu jest decyzją o charakterze związanym. Po wydaniu przez marszałka województwa postanowienia ustalającego zastosowanie w sprawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ gminy orzekający o świadczeniach rodzinnych, przestaje mieć kompetencje do zajmowania się sprawą świadczeń rodzinnych. Kolegium przytoczyło treść art. 23 a ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych i wskazało, że właściwym do wydania decyzji w sprawie świadczeń rodzinnych osoby, która wyjechała za granicę, staje się marszałek województwa, który odrębną decyzją orzeknie prawie do dalszego pobierania zasiłku pielęgnacyjnego w Polsce. Kolegium dodało, że organ gminy nie posiada uprawnień do stwierdzania czy mają w sprawie zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a jest związany takim ustaleniem dokonanym przez marszałka województwa. W skardze wywiedzionej na powyższą decyzję do sądu administracyjnego, A. A. podtrzymała zarzuty odwołania i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Skarga podlegała oddaleniu. Argumentacja skargi, stanowiąca powtórzenie zarzutów odwołania wskazuje, że strona skarżąca nie rozumie specyfiki procedury administracyjnej związanej z przyznawaniem świadczeń rodzinnych w sytuacji, gdy na skutek wyjazdu do innego kraju Unii Europejskiej przez osobę pobierającą świadczenia rodzinne w państwie pochodzenia, zaczyna ona podlegać systemowi zabezpieczenia społecznego również w państwie pobytu. Procedurę początkującą działania zapobiegające podwójnemu otrzymywaniu świadczeń (w państwie pochodzenia i w państwie pobytu) skarżąca bowiem odbiera jako pozbawiającą świadczeń. Tymczasem zaskarżona decyzja orzekająca o uchyleniu z dniem 2 stycznia 2011r. decyzji MOPR w B. ustalającej skarżącej prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, jest następstwem postanowienia wydanego dnia [...] listopada 2013r. przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w B. stwierdzającego, że w sprawie świadczeń rodzinnych należnych skarżącej mają od 2 stycznia 2011r. zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wynikające z faktu nabycia przez skarżącą uprawnień do świadczeń rodzinnych w państwie pobytu – Wielkiej Brytanii. Przepis art. 23 "a" ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że organ właściwy do orzekania o świadczeniach rodzinnych uprawnionego zamieszkującego w Polsce (wójt, burmistrz, prezydent miasta), w przypadku wyjazdu uprawnionego (lub członka jego rodziny), po wydaniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, do państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W myśl natomiast art. 23 "a" ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku, gdy marszałek województwa ustali, że mają w sprawie zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (a takim ustaleniem w sprawie niniejszej jest postanowienie z dnia 8 listopada 2013r, wydane przez działający w imieniu Marszałka Województwa P. Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w B.), organ dotychczas właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa pobytu w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zaskarżona decyzja jest właśnie decyzją, o jakiej mowa w przepisie art. 23 "a" ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jej wydanie oznacza, że w państwie pochodzenia (w Polsce) zadania w zakresie świadczeń rodzinnych od momentu znalezienia się skarżącej w Wielkiej Brytanii, przejął samorząd województwa (art. 21 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych) i to marszałek województwa stał się właściwy do wydania decyzji o uprawnieniach skarżącej do świadczeń rodzinnych w Polsce od dnia, w którym skarżąca zaczęła podlegać ustawodawstwu państwa pobytu (art. 23 "a" ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Uchylenie decyzji o przyznaniu świadczeń rodzinnych od dnia, w którym beneficjent takiej decyzji zaczął podlegać ustawodawstwu innego państwa Unii Europejskiej, w tym również ustawodawstwu w zakresie świadczeń zabezpieczenia społecznego, jest obowiązkiem organu, od którego nie może się uchylić. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) związany jest ustaleniem faktu podlegania beneficjenta decyzji, ustawodawstwu państwa, które, tak jak Polska, jest objęte przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Dopiero decyzja marszałka województwa rozstrzygnie czy pobierane przez skarżącą w Wielkiej Brytanii świadczenie stanowi odpowiednik zasiłku pielęgnacyjnego otrzymywanego w Polsce a jeśli tak, czy może być on wypłacany równolegle w Polsce. To marszałek województwa, a nie dotychczasowy organ (wójt, burmistrz, prezydenta miasta) ma obowiązek zbadania, jakie świadczenia z zakresu zabezpieczenia społecznego i od kiedy zaczęła otrzymywać strona w państwie pobytu i czy pokrywają się one za świadczeniami rodzinnymi otrzymywanymi w państwie pochodzenia. Argumenty skargi wskazujące na brak podobieństwa świadczenia wypłacanego w Wielkiej Brytanii do świadczenia otrzymywanego w Polsce, podniesione na tym etapie kontroli procedury świadczeniowej, trafiają w próżnię. Są skierowane wobec organu, który nie przesądził, że zasiłek pielęgnacyjny zostanie "odebrany" a jedynie wskazał, ze przestał być właściwy do orzekania o uprawnieniach do świadczeń rodzinnych w Polsce od momentu znalezienia się skarżącej w innym państwie Unii Europejskiej, w którym obowiązują wspólnotowe przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Mając powyższe na uwadze skargę jako oczywiście bezzasadną oddalono (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).