II SA/Bk 848/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.),, asesor WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] lutego 2003 r., Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wydobycie kruszywa bez wymaganego zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku , 3. przyznaje od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B.) koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez ustanowionego z urzędu adwokata A. A. w wysokości 2400 (dwa tysiące czterysta) złotych, 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego L. P. kwotę 385, 60 (trzystu osiemdziesięciu pięciu złotych sześćdziesięciu groszy) złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2003r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję Starosty B. z dnia [...] grudnia 2002r., znak [...] w przedmiocie wymierzenia L. P. kary pieniężnej w wysokości 19.278 zł, za wydobycie kruszywa bez wymaganej koncesji z działki oznaczonej nr geodezyjnym [...], położonej we wsi L., gmina D. K. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: Starosta B. po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] grudnia 2002r., znak [...] wymierzył L. P. karę pieniężną w wysokości 19.278 zł, za wydobycie kruszywa bez wymaganej koncesji z działki oznaczonej nr geodezyjnym [...], położonej we wsi L., gmina D. K. W obszernym uzasadnieniu rozstrzygnięcia opisano w szczegółowy sposób przebieg postępowania administracyjnego w tej sprawie oraz uzasadniono sposób wyliczenia wartości kopaliny. W odwołaniu z dnia 19 stycznia 2003r. od decyzji organu I instancji L. P. wniósł o jej uchylenie w całości ze względu na zawarte w niej błędy formalne i merytoryczne. W uzasadnieniu podniósł, że organ I instancji pozbawił go możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym oraz nie powiadomił o zakończeniu czynności wyjaśniających. Organ II instancji rozpoznając odwołanie L. P. uznał w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, iż w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki określone w przepisie art. 128 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. Nr 27, poz. 96 ze zm.) warunkujące wymierzenie przez organ koncesyjny kary pieniężnej osobie prowadzącej wydobywanie kopalin bez wymaganej koncesji. Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. L. P. wnosząc o jej uchylenie i uchylenie poprzedzającej ją decyzji Starosty B. z dnia [...] grudnia 2002r., znak [...] ze względu na uchybienia formalne i merytoryczne. W uzasadnieniu skargi zarzucił m.in., że przed wydaniem decyzji przez organ II instancji nie został powiadomiony o zakończeniu analizy materiału dowodowego i zamknięciu postępowania w sprawie oraz, że organ II instancji prowadząc postępowanie odwoławcze uniemożliwił mu zapoznanie się z aktami sprawy poprzez odmowę przesłania mu kserokopii akt sprawy. Skarżący podniósł, że na pełne zapoznanie się z aktami sprawy w siedzibie Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie pozwalał mu zły stan zdrowia. W dalszej części obszernego uzasadnienia skarżący zakwestionował ustalenia dokonane przez organy I i II instancji w toku prowadzonych postępowań. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę , odnośnie podnoszonego zarzutu uniemożliwienia zapoznania się z aktami sprawy poprzez odmowę przesłania skarżącemu kserokopii akt sprawy wskazano, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustosunkowało się do tej kwestii w uzasadnieniu postanowienia nr [...] z dnia [...] lutego 2003r. Przedmiotowym postanowieniem po rozpatrzeniu wniosku L. P. o wydanie kserokopii wskazanych kart dokumentów znajdujących się w aktach sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wydania w/w kserokopii. W uzasadnieniu postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołując się na art. 73§1 kpa wywiodło, że przepis ten przyznaje stronom możliwość przeglądania akt oraz prawo sporządzania z nich notatek i odpisów. Uprawnienia te winny być realizowane przez strony we własnym zakresie. Organ ma jedynie obowiązek zapewnić korzystanie z możliwości prawnych jakie przewiduje omawiany przepis, w tym utrwalenie na własny użytek wiadomości (materiałów) zawartych w aktach przez ich notowanie, wykonywanie odpisów. Brak jest tym samym podstaw do odmowy sporządzenia przez stronę kopii tych pism za pomocą kserokopiarki jak również innych urządzeń służących do powielania i gromadzenia materiałów oraz informacji. Mając zaś na uwadze fakt, że przepis pozostawił stronie sporządzanie notatek czy odpisów z akt postępowania niezależnie od rodzaju użytych do tego środków technicznych, strona nie może żądać aby takie kserokopie wykonywał i dostarczał sam organ odwoławczy. Uprawnieniem strony jest jedynie domaganie się uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów- w tym kserokopii z akt sprawy lub wydania jej uwierzytelnionych odpisów, ale tylko wtedy, gdy uzasadnia to ważnym interesem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu albowiem w sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145§1 ust. 1 lit. "c" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zarzut podniesiony w skardze dotyczy kwestii udostępnienia L. P. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpisów dokumentów z akt sprawy administracyjnej W zakresie udostępniania stronie akt postępowania administracyjnego obowiązujące przepisy art. 73 kpa przewidują dwa odrębne stany faktyczno- prawne i związane z nimi obowiązki organu administracji publicznej oraz odpowiednie uprawnienia strony. Zgodnie z §1 tego artykułu organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie w każdym stadium postępowania przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. W orzecznictwie utrwalony został pogląd, że strona ma prawo sporządzić notatki i odpisy z wszelkich pism znajdujących się w aktach sprawy, tym samym brak jest podstaw prawnych do odmowy sporządzenia kopii tychże pism za pomocą kserokopiarki ( vide: wyrok NSA z 8 kwietnia 1998r., sygn. I S.A./Gd 1657/97, LEX nr 35920). Przy czym strona postępowania nie może żądać aby takie kserokopie wykonywał i dostarczał sam organ administracji. Organ nie ma takiego obowiązku albowiem sporządzanie notatek czy odpisów z akt postępowania przepis pozostawił stronie, niezależnie od rodzaju użytych do tego środków technicznych (vide: wyrok NSA z dnia 29 marca 2001r., sygn. II S.A. 2580/00, Wokanda 2002/1/26). W myśl natomiast §2 strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Skarżący pismem procesowym z dnia 4 lutego 2003r. domagał się doręczenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze kserokopii wskazanych kart sprawy przy czym w piśmie tym ponad wszelką wątpliwość wykazał ważny interes w żądaniach otrzymania tych kserokopii. Interesem tym było uczestnictwo w toczącym się postępowaniu w możliwie pełnym zakresie, czego wyrazem była potrzeba posiadania przez stronę dokumentów, które mogły być wykorzystane przez nią w przedmiotowej sprawie. Z uwagi na zły stan zdrowia skarżący nie mógł zapoznać się z aktami sprawy w siedzibie organu– tak podawał w uzasadnieniu żądania. Z treści w/w pisma nie wynika w sposób bezsprzeczny treść żądania strony. Organ w trakcie prowadzonego postępowania powinien ustalić, która z przedstawionych powyżej regulacji ma zastosowanie w sprawie poprzez ustalenie czy skarżący żądał od organu przesłania uwierzytelnionych odpisów kart akt administracyjnych, czy też chodziło mu o odpisy o których mowa w art. 73§1 kpa. Ustalenie powyższego miało fundamentalne znaczenie w przedmiotowej sprawie, od tego zależał bowiem zakres obowiązków nałożonych przez wskazane powyżej przepisy na organ administracji, bądź też uprawnień przyznanych stornie. Skarżący zarówno z uwagi na brak wykształcenia prawniczego, jak i na stan zdrowia nie znał różnicy w sformułowaniach żądania, co nakładało na organ obowiązki z art. 9 kpa. Przepis ten ustanawia zasadę ogólną obowiązku organów administracji państwowej udzielania informacji faktycznej i prawnej i powinien być rozumiany szeroko, jak tylko jest to możliwe. Oznacza to, że organ w przypadku stwierdzenia, że strona zamierza podjąć działania wiążące się dla niej z niekorzystnymi skutkami lub nawet ryzykiem wystąpienia podobnych skutków powinien w możliwie jasny sposób wyjaśnić całość okoliczności sprawy i równie wyraźnie wskazać na ryzyko wiążące się z zaplanowanymi działaniami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, rozpoznając po raz wtóry odwołanie od decyzji organu I instancji, winno ocenić żądanie odwołującego się po uprzednim zapewnieniu skarżącemu odpowiedniego dostępu do materiału sprawy. O obowiązku zapewnienia takiego dostępu rozstrzygnął prawomocnie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 lipca 2005r. (GSK 898/04) oddalającym skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. od wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w B. z dnia 15 kwietnia 2004r. ( II SA./BK 1032/03). Niezapewnienie odwołującemu się należytego dostępu do materiału niniejszej sprawy stanowi podstawę prawną do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145§1 pkt. 1 lit "c" ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), albowiem stanowi naruszenie przepisów postępowania (art. 73 kpa), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Końcowo nadmienić należy, że zasadny pozostaje również zarzut naruszenia art. 10 kpa. Z przepisu tego wynika dla organu administracji państwowej obowiązek zagwarantowania stronie przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Wyżej wymieniony obowiązek w przedmiotowej sprawie nie zostały spełniony. W przypadku tego obowiązku organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest do pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia a także wstrzymania się od wydania decyzji do czasu złożenia powyższego oświadczenia. W aktach niniejszej sprawy brak jest końcowego oświadczenia skarżącego oraz brak dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył skarżącego o przysługującym mu z mocy art. 10 kpa prawie. Mając na względzie powyższe okoliczności na mocy art. 145§1 ust. 1 lit. "c" ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm.). Konsekwencją uwzględnienia skargi było stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku , a także orzeczenie o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżącego poniesionych przez niego kosztów postępowania sądowego – art. 152 i art. 200 w zw. z art. 210 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach udzielonej pomocy prawnej z urzędu orzeczono na mocy §18 ust. 1 pkt. 1 lit. a w zw. z §6 pkt. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w zw. z art. 210§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.