II SA/Bk 85/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.),, asesor WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi K.D. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2005 r., Nr [...] w przedmiocie : wstrzymania robót budowlanych p o s t a n a w i a umorzyć postępowanie sądowe w sprawie W dniu [...] października 2005 r. wpłynął do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. wniosek czterech osób, w tym skarżącego K.D., o skontrolowanie działań budowlanych prowadzonych przy obiekcie znajdującym się na działce o numerze geodezyjnym [...] w S., który przeznaczony był do rozbiórki. We wniosku podano, że wokół opisanej wyżej działki położone są domki jednorodzinne, a prowadzone przy obiekcie prace zmierzają do dostosowania go do celów warsztatu napraw samochodowych. Organ I instancji po przeprowadzeniu oględzin postanowieniem z [...] października 2005 r. orzekł w oparciu o art. 50 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 prawa budowlanego - o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych przy budynku gospodarczym zlokalizowanym na działce Nr [...]/3 należącej do E. i Sz. K. oraz o nałożeniu obowiązku przedłożenia oceny stanu technicznego istniejących elementów i wykonanych robót. W uzasadnieniu postanowienia organ powołał się na następujące ustalenia. Na działce Nr [...]/3 (powstałej z podziału działki Nr [...]) istniał murowany budynek gospodarczy o wymiarach 20,90 x 8,00 m, wysokości 7,00 metra z dwuspadowym dachem, kryty blachą, zrealizowany – zgodnie z twierdzeniami pełnomocnika obecnych właścicieli – w latach 80 – tych. Ze względu na odległy okres realizacji obiektu, brak jest kompletnych dokumentów odnośnie stanu prawnego budynku, jak też brak podstaw do stwierdzenia, że obiekt został zrealizowany bez stosownego zezwolenia. Inspektor przedłożył kserokopię i oryginał projektu budynku gospodarczego do wglądu, bez planu zagospodarowania oraz zatwierdzenia właściwego urzędu. We wrześniu 2005 r. obecni właściciele nieruchomości przystąpili do przebudowy budynku – czując się upoważnieni do tego postanowieniem Urzędu Miasta i Gminy w S. z [...] czerwca 1997 r. (Nr [...]) korygującym zapis słowa "rozbiórka" na słowo "przebudowa" w decyzji z [...] maja 1997 r. (Nr [...]) zezwalającej poprzedniej właścicielce B.K. na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce Nr [...]. W ramach przebudowy obecni inwestorzy wykonali wieniec żelbetowy istniejących, stałych ścian zewnętrznych i nową konstrukcję drewnianą więźby dachowej oraz wymurowali szczyt na ścianie od strony działki Nr [...] należącej do skarżącego, w miejscu poprzedniego drewnianego szczytu, który uległ zniszczeniu z powodu działania warunków atmosferycznych. Budynek usytuowany jest ścianą podłużną w odległości 0,90 m od działki nr [...]/5 (droga dojazdowa do działek prywatnych) oraz 0,65 m, ścianą poprzeczną od strony działki nr [...], należącej do skarżącego. Przedłożone przez pełnomocnika inwestorów K.K., pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, udzielone w 1997 r. poprzedniej właścicielce B.K. utraciło swoją moc prawną zgodnie z art. 37 prawa budowlanego, a ponadto nie zostało przeniesione na obecnego inwestora za zgodą strony na rzecz której została wydana, o czym stanowi art. 40 ustawy Prawo budowlane, a co ewentualnie pozwalałoby na przejęcie praw wynikających z tej decyzji gdyby była ważna w świetle prawa, bowiem budynek do którego budowy był upoważniony inwestor nigdy nie został zrealizowany. Biorąc jednak pod uwagę, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że budynek gospodarczy został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej na co wskazują zachowane dokumenty będące w posiadaniu obecnego właściciela nieruchomości, postanowiono o regulacji wykonywanych samowolnie robót budowlanych w trybie art. 50, 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane i ustalono jak na wstępie. W zażaleniu na to postanowienie K.D. zakwestionował uznanie przez organ, że sporny obiekt nie został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej podkreślając, że nie był on jako sąsiad bezpośredni, zawiadomiony o postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę. Legalnie wzniesiony budynek nie powstałby w odległości 0,65 metra od granicy z działką skarżącego, z ewidentnym naruszeniem interesu osób trzecich i warunków technicznych dotyczących usytuowania obiektów budowlanych. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. po rozpoznaniu zażalenia, poprzedzonego własnym postępowaniem, dowodowym uzupełniającym orzekł o utrzymaniu w mocy postępowania pierwszoinstancyjnego z następującym uzasadnieniem. Na działce nr geodezyjny [...]/3 przy ulicy D. w S. zlokalizowany jest budynek gospodarczy, o wymiarach 20,90 m x 8,0 m znajdujący się w narożniku działki w odległości 0,65 m od strony działki nr geodezyjny [...] (własność K.D.), w odległości 0,90 m od strony działki nr [...]/5 (Własność M.Z.), oraz w odległości 0,15 od przebiegającego ogrodzenia z działką nr geodezyjny [...] (własność P.Dz.). Obecnie na przedmiotowym budynku gospodarczym po wstrzymaniu robót przez organ I instancji nie są prowadzone roboty budowlane. Stwierdzono, że w trakcie samowolnej przebudowy została zdemontowana konstrukcja dachu wraz ze ścianami szczytowymi, wykonano nowe wieńce żelbetowe, wymurowano nowe szczyty oraz zmontowano nową drewnianą konstrukcję dachu (ustawiono krokwie), wykonano nowe słupy żelbetowe tworząc miejsce na drzwi garażowe. Strony skarżące obecne przy oględzinach podtrzymały swoje zeznania zawarte w zażaleniach do organu II instancji. Ponadto K.D. oświadczył do protokołu, że przedmiotowy budynek gospodarczy rozpoczęto budować w latach 1981 – 82 i nigdy go nie ukończono, natomiast we wrześniu 2005 r. po zmianie właścicieli działki rozpoczęto odbudowę tego budynku. Ze zgromadzonych akt przez organ I i II instancji oraz uzyskanych informacji z Urzędu Miejskiego w S. wynika, że budynek gospodarczy (do przebudowy którego przystąpiono obecnie) powstał w sposób legalny. Ze skorowidza wydawanych pozwoleń na budowę w latach 1983 – 1986 Wydziału Architektury Urzędu Miejskiego w S. wynika, że P.Cz. syn A. (były właściciel działki nr geodezyjny [...] przy ul. D.) otrzymał pozwolenie na budowę budynku na w/w działce. Jak z powyższego wynika nie można stwierdzić, że przedmiotowy budynek gospodarczy powstał samowolnie. W decyzji z dnia [...] kwietnia 1997 r. znak [...] Burmistrza S. ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania dla działki nr [...] przy ul. D. znajduje się adnotacja, że przedmiotowy budynek gospodarczy był przewidziany do rozbiórki. Powyższe ustalenia zostały odzwierciedlone w ustaleniach decyzji zatwierdzającej projekt budowy i udzielającej B.K. pozwolenia na budowę budynku jednorodzinnego mieszkalnego z dnia [...] maja 1997 r. nr [...] Burmistrza S. W tym miejscu należy stwierdzić, że budynek jednorodzinny mieszkalny nigdy nie powstał, ani też nie zostały rozpoczęte roboty budowlane związane z jego realizacją a ważność decyzji o pozwoleniu na budowę zgodnie z art. 37 ustawy Prawo Budowlane z 1994 r. wynosi 2 lata, stąd należy uważać, że w/w decyzja zezwalająca na budowę budynku jednorodzinnego mieszkalnego przestała obowiązywać i nie można było w oparciu o nią prowadzić robót budowlanych a tym bardziej przy budynku gospodarczym. Do robót budowlanych wykonywanych na istniejących obiektach (powstałych w sposób legalny) po 1 stycznia 1995 r., co ma miejsce w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie przepisy obecnie obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. W wyniku analizy materiału dowodowego stwierdza się, że organ I instancji słusznie zastosował w przedmiotowym przypadku procedurę wynikającą z art. 50 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 w/w ustawy Prawo budowlane. W świetle art. 3 pkt 7 cyt. ustawy przez roboty budowlane należy rozumieć budowę a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Niewątpliwie przebudowa konstrukcji dachu budynku gospodarczego, oraz wykonanie nowych ścian szczytowych stanowią roboty budowlane w rozumieniu przytoczonego artykułu. Z przepisu art. 50 ust. 1 cyt ustawy wynika, iż w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub 49 "b" ust. 1 (tzn. prowadzenia robót budowlanych innych niż budowa obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia, bądź pomimo wniesienia sprzeciwy przez właściwy organ administracji architektoniczno – budowlanej) właściwy organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, co w niniejszym przypadku zasadnie zostało dokonane. W skardze na powyższe postanowienie wywiedzionej przez K.D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. została podtrzymana argumentacja z zażalenia. Zdaniem strony skarżącej, opisane przez organ II instancji usytuowanie spornego obiektu jest najbardziej oczywistym dowodem na to, że na jego budowę nie zostało wydane pozwolenie. Dokumenty na które się powołał organ absolutnie nie dowodzą faktu wydania pozwolenia na budowę na konkretny, sporny obiekt, albowiem zapisy w skorowidzu wydanych pozwoleń na budowę nie precyzują jakich obiektów pozwolenia dotyczą. Organ w odpowiedzi na skargę na wstępie odpowiedzi podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, a w końcowej części odpowiedzi na skargę wniósł o umorzenie postępowania sądowego w sprawie z uwagi na utratę ważności postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych, utrzymanego w mocy zaskarżonym postanowieniem z [...] grudnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Zaakcentowany przez organ w odpowiedzi na skargę fakt utraty ważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru budowlanego w B. z dnia ż>ś października 2005 r., utrzymanego w mocy postanowieniem organu II instancji stanowiącym przedmiot niniejszej skargi, rzeczywiście nie pozwala sądowi administracyjnemu na merytoryczną jego ocenę. Nie ulega wątpliwości w sprawie, że organ I instancji po wydaniu w dniu 21 października 2005 r. postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych prowadzonych przez E. i Sz.K. w S. na działce nr [...]/3, nie zdążył wydać w ciągu dwóch miesięcy (tj. do [...] grudnia 2005 r.) decyzji, o której mowa w art. 50 "a" pkt 2 albo w art. 51 ust. 1 prawa budowlanego. Tym samym pierwsze postanowienie wstrzymujące roboty budowlane utraciło ważność z mocy prawa stosownie do treści art. 50 ust. 4 prawa budowlanego i – jako takie – zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Utrata ważności postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych stanowi podstawę umorzenia postępowania dotyczącego tego postanowienia (vide: wyrok Sądu Najwyższego z 13 maja 1999 r. sygn. III RN 2/99 – OSNP 2000 nr 9, poz. 336). Na etapie postępowania administracyjnego następuje to w oparciu o art. 105 § 1 kpa w związku z art. 50 ust. 1 i 4 prawa budowlanego natomiast na etapie postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,, poz. 1270 z późniejszymi zmianami). W niniejszym przypadku utrata ważności postanowienia z [...] października 2005 r. nastąpiła już po rozpoznaniu zażalenia na nie a przed rozpoznaniem skargi. Utrata mocy prawnej zaskarżonego do sądu aktu organu administracji publicznej przed wydaniem wyroku w sprawie tego aktu, czyni postępowanie sądowoadministracyjne bezprzedmiotowym z innej przyczyny niż wymienione w art. 161 § 1 pkt 1 i 2, a tym samym uzasadnia umorzenie postępowania sądowego w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Utrata mocy prawnej zaskarżonego do sądu aktu organu administracji publicznej, wyłącza możliwość pełnej merytorycznej oceny tego aktu przez sąd albowiem eliminuje dopuszczalność jego uchylenia (nie można uchylić aktu, który przestał obowiązywać). Stąd dostrzegając bezprzedmiotowość niniejszego postępowania sądowego Sąd je umorzył. Merytoryczna ocena zarzutów podniesionych przez skarżącego będzie mogła być przeprowadzona przy ewentualnej skardze na ostateczną decyzję organu nadzoru budowlanego, kończącą postępowanie po kolejnym wstrzymaniu robót budowlanych, które miało miejsce – jak wynika z akt sprawy – w dniu [...] stycznia 2006 r.