II SA/Bk 863/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Małgorzata Roleder po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2008r., na posiedzeniu niejawnym wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego wobec sprzeciwu Stowarzyszenia F. Z. w B. od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] kwietnia 2008 r. w sprawie ze skargi Stowarzyszenia F. Z. w B. na pismo Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2007 r. Nr [...] w przedmiocie konkursu ofert na realizację zadań publicznych w formie wspierania wykonania zadań w zakresie ochrony środowiska p o s t a n a w i a: przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego Stowarzyszenie F. Z. w B. wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego (k. 9 i k. 14). Stowarzyszenie podało, iż działa jako organizacja społeczna i organizacja pożytku publicznego, nie jest nastawione na osiąganie zysków, działa dla dobra publicznego oraz nie prowadzi działalności gospodarczej. Za rok 2006 strata finansowa z działalności Stowarzyszenia wyniosła [...] zł, strata za 2007 r. wynosi [...] zł. Stowarzyszenie F. Z. w B. w piśmie z dnia [...] stycznia 2008 r. wskazało, iż w okresie od [...] stycznia 2007 r. do [...] stycznia 2008 r. uzyskało wpływy w wysokości 880,50 zł, w tym 500 zł to darowizna od osoby prywatnej, a [...] zł to wpłaty z tytułu 1% dla organizacji pożytku publicznego (k. 13). W 2007 r. strona skarżąca otrzymała darowizny w łącznej wysokości [...] zł, były to dotacje celowe z przeznaczeniem na cele edukacji ekologicznej, co stanowi o braku możliwości spożytkowania wzmiankowanej kwoty pokrycie kosztów sądowych. Dodatkowo roczne składki 15 członków Stowarzyszenia nie przekraczają [...] zł. We wzmiankowanym okresie wydatki Stowarzyszenia wyniosły około [...] zł, zostały one w całości przeznaczone na działalność statutową. Stowarzyszenie nie zatrudnia ani nie wynagradza żadnej osoby, członkowie Stowarzyszenia nie otrzymują żadnych świadczeń, wszystkie prace wykonywane są nieodpłatnie w ramach wolontariatu. Stowarzyszenie nie ponosi wydatków związanych z ubezpieczeniami społecznymi i zdrowotnymi, podatkami od osób fizycznych, obecnie także z powodu braku środków nie ponosi wydatków związanych z wynajęciem pomieszczenia, energią elektryczną i tym podobnych opłat eksploatacyjnych - korzysta z pomieszczeń użyczonych bezpłatnie do spotkań i przechowywania dokumentów, telefon Stowarzyszenia z powodu zaległości na kwotę ok. [...] zł został odłączony (sprawa roszczeń z tego tytułu prawdopodobnie zostanie skierowana na drogę sądową). Komornik sądowy na wniosek wierzyciela złożył wniosek o zablokowanie rachunku Stowarzyszenia w celu egzekucji kwoty ok. [...] zł od utworzonego na bazie Stowarzyszenia - Komitetu Wyborczego Stowarzyszenia F. Z. [...]. Stowarzyszenie od około trzech miesięcy nie posiada na rachunku bankowym środków finansowych, przejściowy fakt obecności [...] zł na koncie wynikał z opóźnienia rozliczenia zobowiązań i zadłużenia Stowarzyszenia (k. 13). W konkluzji Stowarzyszenie podkreśliło, iż obecnie jest stroną około 130 postępowań – koszty samej korespondencji wynoszą około [...] zł. Ponoszone opłaty powodują, iż strona skarżąca nie posiada środków na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej. Poniesiona strata to nieopłacone faktury, na które chwilowo zostały zaciągnięte pożyczki od członków Stowarzyszenia. Narastające zadłużenie związane jest z kosztami prowadzonych działań statutowych, strona skarżąca nie ma możliwości pokrycia tego zadłużenia z uwagi na brak środków finansowych. Pismem z dnia [...] lutego 2008 r. tut. Sąd wezwał Stowarzyszenie do złożenia oświadczenia, w którym należało: wyszczególnić wydatki Stowarzyszenia za 2007 r., przy czym należało przedstawić dokumenty potwierdzające przeznaczenie i wysokość tych wydatków. Dodatkowo strona skarżąca została zobligowana do nadesłania: bilansu za 2007 r., wyciągów z rachunku bankowego Stowarzyszenia za okres trzech ostatnich miesięcy oraz dokumentów potwierdzających fakt zaciągnięcia przez Stowarzyszenie pożyczek na sfinansowanie poniesionych wydatków np. oświadczeń pożyczkodawców (k. 20). W odpowiedzi na cytowane wezwanie strona skarżąca powtórzyła informacje zawarte we wzmiankowanym piśmie z dnia [...] stycznia 2008 r. dodatkowo wywodząc, iż bilans Stowarzyszenia za 2007 r. zostanie sporządzony dnia [...] marca 2008 r. (deklarując jednocześnie, że dane zawarte w odpowiedzi na cytowane wezwanie pokrywają się z bilansem). Stowarzyszenie wskazało, iż w 2007 r. jego przychody wyniosły około [...] zł (dotacje celowe – [...] zł, darowizna od osoby prywatnej - [...] zł, wpłaty z tytułu 1% dla organizacji pożytku publicznego - [...] zł), wydatki około [...] zł, poniesiona strata około [...] zł. Przejściowy fakt obecności kwoty [...] zł na koncie Stowarzyszenia wynikał z opóźnienia rozliczeń zobowiązań i zadłużenia – obecnie od trzech miesięcy strona nie posiada środków finansowych na rachunkach bankowych (k. 22). Do akt sprawy Stowarzyszenie F. Z. w B. dołączyło: zawiadomienie o stanie rachunków bankowych na dzień [...] grudnia 2007 r. (k. 23). Postanowieniem z dnia 09 kwietnia 2008r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. przyznał skarżącemu Stowarzyszeniu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego i zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł oraz oddalił wniosek w pozostałej części. Sprzeciw od powyższego postanowienia wniosło Stowarzyszenie F. Z. w B.. Podniosło, iż nie posiadało i nie posiada żadnych środków na pokrycie kosztów sądowych, nie może też zwiększyć swoich dochodów i prowadzić działalności gospodarczej z uwagi na zakaz zawarty w statucie organizacji pożytku publicznego. Podało, iż jako organizacja działająca w obronie interesu publicznego powinno być całkowicie zwolnione od kosztów i opłat sądowych ze względu na aktualny brak środków pieniężnych i brak możliwości pokrycia takich kosztów. Brak całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych jest próbą utrudnienia Stowarzyszeniu realizacji zadań statutowych, tym bardziej, że statut Stowarzyszenia wyklucza i uniemożliwia pokrywanie kosztów sądowych, kar, grzywien i opłat. Z dołączonego zaś do akt sprawy "Sprawozdania merytorycznego, finansowego z działalności Stowarzyszenia F Z w B za okres od [...] stycznia 2007 r. do [...] stycznia 2007r." wynika, iż w 2007r. Stowarzyszenie otrzymało wpłaty w wysokości [...]zł, koszty działalności Stowarzyszenia wyniosły [...] zł. Wynik finansowy za rok 2007r zamknął się stratą w wysokości [...] zł, przy czym doliczając stratę z lat ubiegłych – [...] zł i wydatki [...] zł wynik finansowy oparł na poziomie [...] zł straty. Stowarzyszenie dodatkowo wywiodło, iż narastające zadłużenie spowodowało zajęcie przez Komornika sądowego ich rachunku bankowego (od dnia [...] kwietnia 2008r.) w celu egzekucji kwoty [...] zł (k. 35). Do akt sprawy skarżący dołączył rachunek zysków i strat za okres od [...] stycznia 2007r. do [...] grudnia 2007r., sporządzony w dniu [...] marca 2008r. oraz kserokopię zawiadomienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. o zajęciu rachunku bankowego Stowarzyszenia do kwoty [...]zł należności głównej, [...] zł kosztów zastępstwa adwokackiego w postępowaniu egzekucyjnym, [...] zł opłaty egzekucyjnej i [...]zł wydatków gotówkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, cytowanej dalej: p.p.s.a. (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) wniesienie w terminie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego spowodowało, iż postanowienie to utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na podstawie art. 245 § 2 oraz art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., właściwy sąd administracyjny może na wniosek osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Złożony przez Stowarzyszenie F. Z. wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. Skarżący wykazał, bowiem, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 ustawy). Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że skarżące Stowarzyszenie jest organizacją pożytku publicznego, którego podstawowym celem jest praca na rzecz ochrony środowiska, zdrowia i społeczeństwa. Wszystkie pozyskane środki finansowe przekazuje na działalność statutową i nie prowadzi działalności gospodarczej. W złożonych oświadczeniach strona skarżąca wykazała także, iż znajduje się w trudnej sytuacji, uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie niniejszej. Przedkładając zawiadomienie z dnia [...] kwietnia 2008 r. o zajęciu posiadanego rachunku bankowego na łączną kwotę [...] zł (w tym: należność główna – [...] zł; koszty zastępstwa procesowego w egzekucji – [...] zł; oplata egzekucyjna – [...] zł; wydatki gotówkowe – [...]zł), wystawione przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. udowodniło też, że nie może swobodnie dysponować zgromadzonymi na nim środkami pieniężnymi. Dodatkowo strona skarżąca wykazała, od około trzech miesięcy nie posiada na rachunku bankowym środków finansowych, a według sprawozdania finansowego w roku 2007 poniosła stratę w wysokości [...] zł. Podkreślenia wymaga również, iż zgodnie z przedłożonym statutem celem Stowarzyszenia jest działanie na rzecz dobra publicznego w celu nadzoru nad przestrzeganiem przepisów ochrony środowiska, nie osiąganie zysku, a wpłaty dokonywane przez osoby fizyczne i prawne, stanowiące dochód Stowarzyszenia mają charakter dobrowolny i wpływają nieregularnie. Uwzględniając powyższe okoliczności należało uznać, że sytuacja materialna Stowarzyszenia opisana we wniosku nie pozwala na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, tym samym uzasadnione było przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.