II SA/Bk 877/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.),, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia F. Z. w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] października 2007 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego w sprawie o sprostowanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia 1. oddala skargę; 2. przyznaje radcy prawnemu A. B. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy.- Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2007r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. po rozpoznaniu sprawy z zażalenia Stowarzyszenia F. Z. w B. od postanowienia Prezydenta B. z dnia [...] września 2007r. nr [...] wydanego w przedmiocie sprostowania ostatecznej decyzji Prezydenta B. z dnia [...] lutego 2007r. nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na przebudowie ulic w zakresie zabezpieczającym obsługę komunikacyjną Centrum Handlowego przy ul. B. M. C. poprzez dopisanie numeru działki 246 w osnowie i sentencji decyzji, umorzyło postępowanie zażaleniowe. Postępowanie zostało umorzone z uwagi na brak uprawnień strony podmiotu wnoszącego zażalenie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. na powyższe postanowienie złożyło Stowarzyszenie F. Z. w B. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono głównie naruszenie art. 33 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku – Prawo ochrony środowiska. Podniesiono, że od 7 marca 2006 roku wielokrotnie pisemnie Stowarzyszenie zwracało się o uznanie za stronę we wszystkich postępowaniach toczących się w Urzędzie Miejskim w B. w Wydziale Ochrony Środowiska i Gospodarki Komunalnej. Bez swojej winy nie zostało jednak dopuszczone do udziału i nie mogło uczestniczyć w postępowaniu na prawach strony. Podkreśliło również, iż w sprawie rażąco naruszono prawo poprzez brak wywieszenia wymaganych obwieszczeń dotyczących przedmiotowej inwestycji. W piśmie procesowym z dnia 22 października 2008r. pełnomocnik procesowy skarżącego uzupełnił skargę o następujące zarzuty: - naruszenie art. 31 kpa poprzez jego nieuwzględnienie, - art. 28, art. 113§1 art. 138 §1 pkt 3 kpa poprzez niewłaściwe ich zastosowanie. Nadto podniesiono, że kwestionowane postanowienie narusza interes prawny skarżącego Stowarzyszenia, który wynika z przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska a w szczególności art. 4 ust. 2, art. 6, art. 10, art. 11, art. 46 ust. 1 i 3, art. 47 pkt 1a i c i polega na prawie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu o ustalenie uwarunkowań środowiskowych, zgody na realizację przedsięwzięcia oddziaływującego na środowisko w interesie mieszkańców B. jako obszaru objęto statutową działalnością tej organizacji. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zobowiązanie organu administracyjnego do wydania postanowienia o dopuszczeniu skarżącego do udziału w postępowaniu w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedmiotowej inwestycji. W uzasadnieniu wskazano, że kwestionowanym postanowieniem dokonano sprostowania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizacje przedsięwzięcia poprzez dopisanie działki nr 246, która to działka nie była objęta wnioskiem inwestora oraz nie była przedmiotem postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji. w szczególności nie była przedmiotem uzgodnień warunków realizacji przedsięwzięcia z Powiatowym Inspektorem Sanitarnym, nie była również przeprowadzona analiza warunków środowiskowych dotycząca tej działki pomimo iż swoim przeznaczeniem i sposobem zagospodarowania odbiega od pozostałych działek gruntu objętych postępowaniem. Działka stanowi teren zieleni miejskiej, gdyż na niej usytuowany jest Park im. J. Dz. Dopisanie zatem przedmiotowej działki do sentencji decyzji w trybie sprostowania oczywistych omyłek pisarskich jest rażącym naruszeniem prawa. Nadmieniono, że w sprawie zostało umorzone postępowanie zażaleniowe ze wskazaniem na brak przymiotu strony postępowania Stowarzyszenia przed organem pierwszej instancji pominięto jednak okoliczność, że zażalenie wniesione do SKO zawierało jednocześnie wniosek o dopuszczenie do udziału na prawach strony. Decyzja o dopuszczeniu bądź odmowie dopuszczenia do udziału nie została wydana, dlatego też SKO nie mogło dokonać ustaleń, że w przedmiotowym postępowaniu zażaleniowym Stowarzyszenie nie posiadało uprawnień strony. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia postanowienia, sąd bada jego zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). W przedmiotowej sprawie zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a okoliczności podniesione w skardze nie podważają jego legalności, dlatego też skarga podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli sądu, w sprawie niniejszej, było postanowienie organu II instancji umarzające postępowanie zażaleniowe, wszczęte zażaleniem złożonym przez Stowarzyszenie F. Z. od postanowienia organu I instancji wydanego w przedmiocie sprostowania ostatecznej decyzji Prezydenta B. ustalającej środowiskowe warunki realizacji przedsięwzięcia. Zgodnie z art. 138 §1 pkt 3 w zw. z art. 144 kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie odwoławcze może zakończyć się postanowieniem o umorzeniu tego postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe w rozumieniu treści art. 105 §1 kodeksu. Z podmiotowym aspektem bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego mamy doczynienia w sytuacji, gdy wnoszący odwołanie nie jest stroną w sprawie. Zgodnie bowiem z treścią art. 127 §1 kpa legitymację do wniesienia zażalenia od postanowienia organu I instancji ma strona, a więc podmiot spełniający przesłanki wynikające z treści art. 28, 29 i 30 kodeksu. Według art. 28 kodeksu stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny wyraża się w możliwości zastosowania normy prawa administracyjnego w konkretnej sytuacji konkretnego podmiotu prawa. Uprawnionym do wniesienia zażalenia jest zatem każdy podmiot, którego sfery prawnej dotyczy dany akt. Kwestionowane postanowienie prostujące ostateczną decyzję Prezydenta B. ustalającą środowiskowe warunki realizacji przedsięwzięcia nie dotyczy sfery prawnej Stowarzyszenia, ani też członków tego Stowarzyszenia. Stronami postępowania dotyczącego wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz postępowania toczącego się w przedmiocie sprostowania tej decyzji oprócz podmiotu podejmującego realizację przedsięwzięcia - art. 46a ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku – Prawo ochrony środowiska (Dz.U nr 25, poz. 150) mogą być tylko podmioty mające tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia (rozumianym szeroko), ponieważ nieruchomości te mogą zostać narażone na jego oddziaływanie. Zgodzić się zatem należy, że stanowiskiem organu odwoławczego, że Stowarzyszenie nie jest stroną postępowania, albowiem z treści sprostowanej decyzji nie wynikają dla niego żadne uprawnienia ani obowiązki o charakterze prawnym. Kodeks postępowania administracyjnego nie przyjmuje wąsko pojętej zasady skargowości i legitymację do wnoszenia środków zaskarżenia przyznaje nie tylko stronie ale i podmiotom na prawach strony, tj. organizacji społecznej i prokuratorowi. Możliwość udziału w postępowaniu administracyjnym organizacji społecznych uregulowana została w art. 31 kpa. Niemniej jednak regulacja zawarta w tym kodeksie nie stoi na przeszkodzie, aby w przepisach o charakterze materialnym wprowadzić możliwość udziału organizacji społecznych na nieco innych zasadach. Przykładem takiej szczególnej regulacji jest przepis art. 33 ustawy – Prawo ochrony środowiska, stosownie do którego organizacje ekologiczne, które uzasadniając to miejscem swojego działania, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa i złożyły uwagi lub wnioski w ramach tego postępowania, uczestniczą w tym postępowaniu. Udział organizacji ekologicznych w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych będzie więc zdeterminowany przez postanowienia art. 53 ustawy, przewidującego, że organ właściwy do wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, w ramach którego sporządzany jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. A contrario zatem w tych wszystkich sprawach, w których nie jest sporządzany raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko społeczeństwo nie uczestniczy, a więc i możliwość udziału organizacji ekologicznych w takim postępowaniu została wyłączona. W sprawie niniejszej został sporządzony raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, a zatem udział organizacji ekologicznej, jaką jest skarżące Stowarzyszenie był możliwy. Niemniej jednak aby być dopuszczonym do udziału skarżące Stowarzyszenie musiało wypełnić pozostałe wymogi określone w art. 33 ustawy, a mianowicie powinno wykazać, że: - pozostaje to w zgodzie z zasięgiem terytorialnym jej działalności, - kategoria sprawy została zaliczona do wymagającej udziału społeczeństwa (powyżej wykazano, że sprawa niniejsza zalicza się do tej kategorii), - organizacja zgłosiła chęć udziału w tym postępowaniu i złożyła uwagi lub wnioski, które będą stanowić potwierdzenie aktywnego udziału organizacji ekologicznej w postępowaniu. Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że skarżące Stowarzyszenie nie spełniło warunków legitymujących go do brania udziału w postępowaniu na prawach strony, nie zgłosiło bowiem swojego udziału w sprawie, ani też nie złożyło w wyznaczonym terminie żadnych uwag ani wniosków świadczących o zaangażowaniu Stowarzyszenia w toczące się postępowanie. W tym miejscu zaznaczyć należy, że zgłoszenie udziału przez organizację ekologiczną w konkretnym postępowaniu ma ograniczenia czasowe i generalnie może to mieć miejsce na etapie postępowania przed organem I instancji a granicą poza którą organizacja ekologiczna nie będzie miała prawa zgłoszenia swojego udziału w postępowaniu jest upływ 21- dniowego terminu zakreślonego do zgłaszania uwag lub wniosków. Skarżące Stowarzyszenie podniosło, że nie posiadając informacji o konkretnych postępowaniach prowadzonych przez Urząd Miejski w B. wymagających udziału społeczeństwa i związanych z zakresem działalności tej organizacji wielokrotnie począwszy od 7 marca 2006r. zgłaszało pisemnie chęć uczestniczenia we wszystkich postępowaniach administracyjnych prowadzonych przez Urząd, a dotyczących oceny oddziaływania inwestycji na środowisko. Zdaniem Stowarzyszenia nie zostało ono uznane za stronę postępowania z winy urzędu. W ocenie Sądu, Stowarzyszenie nie brało udziału w postępowaniu toczącym się w sprawie ustalenia środowiskowych warunków realizacji przedsięwzięcia, nie z winy urzędu, lecz z własnej winy przejawiającej się w daleko posuniętym brakiem zorganizowanego, sprawnego i starannego działania. Wskazać należy, że w aktach administracyjnych organu I instancji znajdują się obwieszczenia o wszystkich etapach postępowania, dla których wymagane jest takie obwieszczenie wraz z informacją, że zostaną one wywieszone na tablicy ogłoszeń UM w B., w miejscu inwestycji oraz w Internecie. Brak jest natomiast jakiegokolwiek wniosku skarżącego Stowarzyszenia o dopuszczenie do udziału w sprawie jak również jakichkolwiek uwag lub wniosków. O braku należytej staranności w działaniu Stowarzyszenia świadczy już sama treść pism składanych przez Stowarzyszenie, charakteryzująca się wielością i różnorodnością zarzutów bardzo często nie mających związku z konkretną sprawą. Bez znaczenia w sprawie pozostaje podnoszony przez stronę skarżącą argument o zgłaszaniu od dnia 7 marca 2006 r. swego udziału we wszystkich postępowaniach toczących się w Urzędzie Miejskim w B., Wydziale Ochrony Środowiska i Gospodarki Komunalnej. Fakt składania takich zgłoszeń oraz brak postanowienia w przedmiocie odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w sprawie nie przesądza jeszcze tego, że brało ono udział w tym postępowaniu. Po pierwsze dlatego, że zgłoszenia te nie dotyczyły konkretnej sprawy a czysto hipotetycznych i abstrakcyjnych postępowań. Po wtóre dlatego, że nawet jeśli stowarzyszenie występowało o dopuszczenie do udziału w postępowaniu pierwszej instancji, nie czyni jeszcze z niego strony postępowania. Samo bowiem zgłoszenie wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w trybie ustawy – Prawo ochrony środowiska, przy późniejszym biernym zachowaniu, nie stanowi podstaw do przyznania organizacji ekologicznej statusu jednego z uczestników postępowania. Zasadnie zatem organ odwoławczy uznał również, że skarżące Stowarzyszenie nie mogło być uznane za podmiot na prawach strony, któremu przysługiwałoby prawo wniesienia zażalenia od postanowienia wydanego w przedmiocie sprostowania decyzji ustalającej środowiskowe warunki realizacji przedsięwzięcia. Marginalnie zaznaczyć należy, że z analizy akt administracyjnych bezsprzecznie wynika, iż skarżące Stowarzyszenie nie brało udziału w postępowaniu toczącym się przed organem I instancji i jest to fakt przesądzający o legalności postanowienia organu odwoławczego wydanego w przedmiocie umorzenia postępowania wszczętego na skutego zażalenia wniesionego przez to Stowarzyszenie. Natomiast kwestia tego czy Stowarzyszenie nie brało udziału w postępowaniu na skutek własnych zaniedbań, czy tez na skutek pozbawienia go czynnego udziału w sprawie przez organ może być przedmiotem ustaleń odrębnego postępowania toczącego się w przedmiocie wznowienia postępowania przed organem I instancji. Wówczas również będą mogły być podnoszone zarzuty merytoryczne dotyczącego kwestionowanego postanowienia przede wszystkim zarzuty dotyczące legalności sprostowania decyzji poprzez dopisanie działki która nie była objęta wnioskiem inwestora oraz nie była przedmiotem postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze Sąd skargę jako bezzasadną oddalił (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). O wysokości kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, przyznanych ustanowionemu z urzędu radcy prawnemu, Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 250 w/w ustawy oraz przepisów § 2 ust. 3, § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.). Obejmują one opłatę ze czynności radcy prawnego w kwocie 240 zł powiększoną o należny podatek od towarów i usług, wyliczony według 22% stawki w kwocie 52,80 zł.