II SA/Bk 9/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku uczestnika postępowania D. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. W. J. M. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] listopada 2015 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a odmówić D. P. przyznania prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. D. P. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz trójką dzieci. Uczestnik postępowania i jego żona uzyskują dochód z tytułu stosunków pracy w łącznej wysokości 3.450 zł W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni [...] m 2 (wartości około 250.000 zł), ½ udziału w gruncie rolnym o powierzchni [...] ha (wartości 15.000 zł), budynek gospodarczy (wartości około 60.000 zł) oraz samochód osobowy (wartości 15.000 zł). Wnioskodawca ma zaciągniętą pożyczkę na kwotę 2.000 zł. Ponadto jego rodzina ma oszczędności w kwocie 5.200 zł oraz akcje o wartości 28.000 zł. W uzasadnieniu swego wniosku uczestnik postępowania podniósł, iż koszty bieżące utrzymania rodziny, w tym trójki dzieci (jedno studiuje poza miejscem zamieszkania) oraz opieka nad starszymi rodzicami oraz opieka nad osobą niepełnosprawną w rodzinie pochłaniają w całości uzyskiwane dochody, a ponadto są oni zmuszeni do korzystania z oszczędności (k. 120-123). Zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa zatem ciężar dowodu, w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów postępowania bez wywołania uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa, zatem ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, m.in. kosztów ustanowienia radcy prawnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma żadnych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. W rozpatrywanej sprawie sytuacja materialna D. P. uzasadnia tezę, iż mimo wnioskowanego zwolnienia od kosztów sądowych, jest on w stanie ponieść koszty od skargi kasacyjnej (250 zł). W złożonym oświadczeniu uczestnik postępowania wykazał, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz trójką dzieci. Uczestnik postępowania i jego żona uzyskują dochód z tytułu stosunków pracy w łącznej wysokości 3.450 zł W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni [...] m 2 (wartości około 250.000 zł), ½ udziału w gruncie rolnym o powierzchni [...] ha (wartości 15.000 zł), budynek gospodarczy (wartości około 60.000 zł) oraz samochód osobowy (wartości 15.000 zł). Wnioskodawca ma zaciągniętą pożyczkę na kwotę 2.000 zł. Ponadto jego rodzina ma oszczędności w kwocie 5.200 zł oraz akcje o wartości 28.000 zł. Uczestnik postępowania podniósł, iż całość bieżących dochodów jest przeznaczana na utrzymanie rodziny. Na podstawie danych zawartych we wniosku należy jednak stwierdzić, iż posiadanie przez wnioskodawcę oszczędności w kwocie 5.200 zł pozwala na uznanie, iż D. P. jest w stanie pokryć koszty wpisu do skargi kasacyjnej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, bo do takich kosztów de facto obecnie sprowadzają się koszty sądowe w niniejszej sprawie. Wykazana we wniosku kwota oszczędności (5.200 zł) może być przeznaczona na pokrycie kosztów postępowania sądowo - administracyjnego. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają zgromadzone oszczędności, w wysokości przewyższającej kwotę ewentualnych kosztów sądowych. Niewątpliwie koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część posiadanych oszczędności powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawca natomiast nie udowodnił zaistnienia takiej okoliczności. W tym stanie rzeczy pokrycie przez uczestnika postęowania kosztów sądowych w niniejszej sprawie nie doprowadzi do powstania niedostatku w jej utrzymaniu, przeciwnie mieści się w możliwościach płatniczych wnioskodawcy. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.