II SA/Bk 90/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2006 r. sprawy ze skargi J.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] stycznia 2006 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego oddala skargę Skarżący J.W. w dniu [...] listopada 2005r. złożył w gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w R.T. wniosek o udzielenie pomocy finansowej, którą chciałby przeznaczyć przede wszystkim na uregulowanie zaległości w KRUS, a ponadto na inne podstawowe potrzeby. W trakcie wywiadu rodzinnego przeprowadzonego w dniu [...] listopada 2005r. wnioskodawca sprecyzował swój wniosek i podał, że oczekuje pomocy w formie zasiłku okresowego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. znak: [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R.T. odmówił przyznania wnioskowanej pomocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji wskazał, że J.W. zamieszkuje wraz z żoną i czwórką uczących się dzieci, utrzymując się z dochodu wynoszącego 1.961,27 zł. Organ ustalił, że na powyższą kwotę dochodu w październiku ubiegłego roku składał się dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 1 .772,27 zł i świadczeń rodzinnych w kwocie 189 zł. W ocenie organu nie zostało spełnione kryterium dochodowe, o jakim mowa w art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, wynoszące 1.896 zł i nie wystąpiły przesłanki kwalifikujące do udzielenia pomocy, wymienione w art. 7 w/w ustawy. W dalszej treści uzasadnienia organ pierwszej instancji wskazał przepisy regulujące ustalanie sytuacji dochodowej z gospodarstwa rolnego i w celu poprawy sytuacji finansowej rodziny zaproponował zwrócenie się wnioskodawcy do KRUS w S. o układ ratalny i umorzenie odsetek od zaległości. W odwołaniu od decyzji J.W. zarzucił nieuwzględnienie przez organ I instancji występujących w jego przypadku okoliczności, spełniających przesłanki wymienione w art. 7 pkt 14 i 15 ustawy o pomocy społecznej. A mianowicie odwołujący wskazał, że Bank Spółdzielczy w R.T. z naruszeniem prawa wymusił zwrot kredytu suszowego z 2000 roku. Kredyt został zaciągnięty, gdyż jego rodzinę dotknęła klęska żywiołowa z lat 2000 i 2002. Zdaniem skarżącego nie uwzględnione zostało również to, iż art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy nie ma zastosowania w sytuacjach opisanych w art. 40 i 41 ustawy. J.W. poinformował, że dołożył wszelkich starań aby poprawić trudną sytuację, tj. otrzymał decyzję o odroczeniu składki KRUS do końca roku. W końcowej części odwołania skarżący wniósł o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na pokrycie zaległości w KRUS i w Banku Spółdzielczym oraz o przyznanie zasiłku okresowego na podstawowe potrzeby bytowe rodziny do czasu zwrotu wyłudzonych pieniędzy przez BS R.T. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] stycznia 2006r. nr [...] orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że szczegółowe warunki przyznawania zasiłku okresowego reguluje art. 38 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten formułuje dwie przesłanki, których łączne wystąpienie uprawnia do zasiłku. Są one następujące: 1. wystąpienie szczególnej sytuacji powodującej dysfunkcję rodziny, a w szczególności: długotrwałej choroby, niepełnosprawności, bezrobocia, możliwości utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego, 2. osiąganie dochodu niższego niż kryterium dochodowe rodziny, czyli niższego niż 1.896 zł w rodzinie sześcioosobowej jaką jest rodzina wnioskodawcy (316 zł x 6 osób). W oparciu o treść wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 18 listopada 2005 r. organ stwierdził, że w rodzinie J.W. nie występuje żadna z powyższych przesłanek. Jeżeli chodzi o sytuację życiową wnioskodawcy należy uznać ją za niewymagającą pomocy. Żaden z członków rodziny nie cierpi na długotrwałą chorobę, ani nie jest niepełnosprawny. Wnioskodawca i jego żona pracują na własnym gospodarstwie rolnym, a dzieci uczą się. Rodzina mieszka we własnym domu, wyposażonym we wszystkie media. Wnioskodawca dysponuje dwoma samochodami osobowymi i maszynami niezbędnymi do prowadzenia gospodarstwa rolnego - co wynika z oświadczenia o stanie majątkowym złożonym w dniu [...] listopada 2005 roku przez J.W. W ocenie organu odwoławczego, wbrew twierdzeniu zawartemu w odwołaniu w rodzinie nie występują okoliczności wymienione w art. 7 pkt 14 i 15 ustawy o pomocy społecznej. Zdarzenie losowe jakim jest susza, miało miejsce trzy lata temu, a nie obecnie. Nie występuje też sytuacja kryzysowa rozumiana jako nagłe, nieprzewidywalne zdarzenie zagrażające normalnemu funkcjonowaniu rodziny. Takich cech nie nosi wskazywana przez odwołującego się okoliczność dotycząca konieczności spłaty kredytu bankowego czy wniesienia składek ubezpieczeniowych. Tym bardziej, że wnioskodawca posiada oszczędności, o czym poinformował w oświadczeniu o stanie majątkowym. Jeżeli chodzi o klęskę żywiołową czy ekologiczną, to o ich wystąpieniu nie przesądza subiektywna ocena lecz zdarzenia te są prawnie unormowane i ogłaszane. Aktualnie na terenie gminy R.T. nie był ogłaszany stan klęski żywiołowej, ani nie miała miejsca klęska ekologiczna (tj. wystąpienie katastrof naturalnych czy awarii technicznych zagrażających środowisku, w tym człowiekowi). Rodzina wnioskodawcy utrzymuje się ze świadczeń rodzinnych w wysokości 189 zł miesięcznie i z pracy w gospodarstwie rolnym. Według art. 8 ust. 9 ustawy przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowy uzyskuje się dochód w wysokości 194 zł. Wójt Gminy w R.T. w zaświadczeniu z dnia [...] listopada 2005 r. wskazał, że gospodarstwo rolne J.W. posiada powierzchnię 9,1354 ha przeliczeniowych. Zatem dochód z gospodarstwa wynosi 1.772,26 zł (194 zł x 9,1354 ha). Łączny miesięczny dochód rodziny wynosi więc 1.961,26 zł. Jest to kwota wyższa niż kryterium dochodowe rodziny wynoszące 1.896 zł. Organ odwoławczy uznał, że powyższe okoliczności wskazują, iż nie zostały spełnione przesłanki uprawniające do otrzymania zasiłku okresowego i dlatego też uznał decyzję organu pierwszej instancji za prawidłową. W skardze na tę decyzję wniesionej do sądu administracyjnego J.W. zakwestionował ustalenia organów odnośnie dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego oraz stwierdził, że żona i syn M. cierpią na długotrwałe choroby - co zapisane zostało w wywiadzie środowiskowym. Zdaniem skarżącego dla potrzeb pomocy społecznej uwzględnia się dochody podlegające opodatkowaniu. Taka zasada wynika z art. 8 ust. 3 -13 ustawy o pomocy społecznej. W związku z tym skarżący uważa, ze dochodem nie jest zasiłek rodzinny i że niewłaściwe jest zaświadczenie Wójta gminy R.T. dotyczące powierzchni gospodarstwa rolnego. Do skargi dołączona została kserokopia drugiego zaświadczenia z dnia [...] stycznia 2006r. z dopiskiem skarżącego, iż w tym zaświadczeniu wykazana jest właściwa ilość hektarów przeliczeniowych do opodatkowania. Skarżący dodał, że już nie posiada żadnych oszczędności, przeciwnie ma długi wobec znajomych i rodziny. Do skargi dołączone zostały kserokopie dwóch kolejnych podań skarżącego z dnia [...] lutego 2006r. i [...] lutego 2006r. dotyczące udzielenia pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje: Sąd administracyjny został wyposażony w funkcje kontrolne działalności administracji publicznej, co oznacza, że w przypadku zaskarżenia decyzji, sąd bada jej zgodność z przepisami prawa (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych -Dz. U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zarzuty i argumenty skargi nie podważają jej legalności, dlatego też skarga podlega oddaleniu. Przede wszystkim nie nasuwa zastrzeżeń zakwestionowany w skardze sposób wyliczenia dochodu rodziny skarżącego. Nie zasługuje bowiem na uwzględnienie zarzut skarżącego, zgodnie z którym dochodem w świetle ustawy o pomocy społecznej nie jest zasiłek rodzinny. Ustawodawca w sposób enumeratywny w art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz. 593 ze zm.) wskazał czego nie wlicza się do dochodu, a mianowicie jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego oraz wartości świadczeń w naturze. Jako, że zasiłek rodzinny nie ma charakteru, ani jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, ani też nie jest świadczeniem w naturze mieści się w pojęciu dochodu określonym w/w ustawie. Również wbrew twierdzeniom skarżącego, zgodnie z którymi do dochodu powinno uwzględniać się jedynie hektary, które podlegają podatkowi rolnemu, stwierdzić należy, że uwzględnieniu podlegają wszystkie hektary przeliczeniowe. W przepisie art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej mowa jest bowiem o hektarach przeliczeniowych a nie o hektarach, które podlegają opodatkowaniu. W świetle powyższego należy uznać, że organy administracyjne zasadnie przyjęły, że na dochód rodziny skarżącego złożyła się kwota zasiłku rodzinnego w wysokości 189 zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego, który obliczono w sposób wskazany w art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej. Na użytek ustawy przyjęto, że z 1 ha przeliczeniowego gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 194 zł, co w przeliczeniu na ilość hektarów przeliczeniowych wynikających z zaświadczenia Wójta Gminy w R.T. z dnia [...] listopada 2005r. daje kwotę 1.772,26 zł (194 zł x 9.1354 h). Łączny dochód rodziny skarżącego wyniósł 1.961,26 zł a zatem przekroczył ustawowe kryterium dochodowe dla sześcioosobowej rodziny, które zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej wynosi 1.896 zł (316 zł x 6). Skarżący podniósł w skardze, że organy pominęły fakt, że zarówno jego żona jak i najmłodszy syn M. cierpią na długotrwałe choroby. Istotnie stwierdzić należy, że w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] listopada 2005r. J.W. oświadczył, że żona i najmłodszy syn są osobami chorymi. Jednocześnie z przeprowadzonego wywiadu wynika, że żona skarżącego E.W. pracuje w gospodarstwie rolnym, a powodem dla którego rodzina ubiega się o zasiłek okresowy nie są wydatki na leczenie, lecz potrzeba opłacenia składek emerytalno- rentowych i bieżące potrzeby. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika zatem aby w rodzinie skarżącego występowała długotrwała choroba, która uniemożliwiałby podejmowanie pracy i wiązałaby się z koniecznością ponoszenia kosztów, których rodzina nie jest w stanie ponieść. W tym miejscy wskazać należy, że gdyby nawet ustalono, że w rodzinie skarżącego zachodzi przypadek długotrwałej choroby, to z uwagi na niespełnienie kryterium dochodowego przyznanie zasiłku okresowego byłoby niemożliwe. Jak wynika bowiem z treści art. 38 ustawy o pomocy społecznej jedynie łączne spełnienie przesłanki wystąpienia długotrwałej choroby i kryterium dochodowego uprawnia do zasiłku okresowego. Również podniesiona w skardze okoliczność, iż aktualnie skarżący nie ma oszczędności lecz długi nie ma znaczenia na etapie rozpoznawania sprawy przed sądem. Zgodnie bowiem z treścią art. 1 §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr. 153, poz. 1269 ze zm.). wojewódzki sąd administracyjny rozpatruje skargi na akty lub czynności organów administracji państwowej i orzeka o ich zgodności z prawem. Postępowanie sądowoadministracyjne ma zatem charakter kontrolny i kasacyjny a dokonanie takiej kontroli pod względem zgodności lub niezgodności przedmiotu zaskarżenia z prawem, jest możliwe tylko na podstawie stanu prawnego i faktycznego, który istniał w chwili wydania zaskarżonego aktu a nie w dniu orzekania przez Sąd. Zważyć przy tym należy, że zmiana okoliczności faktycznych nie pozbawia skarżącego możliwości ponownego ubiegania się o przyznanie świadczenia w postaci zasiłku okresowego. Jak wynika z treści dołączonych do skargi kserokopii podań, skarżący z takiej możliwości już skorzystał (w dniu [...] lutego 2006r. i [...] lutego 2006r. złożył wnioski o udzielenie pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego). Z tych też względów Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr. 153, poz. 1270 ze zm.).