II SA/Bk 904/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.),, asesor WSA Wojciech Stachurski, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2006 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] sierpnia 2005 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o przyznanie odszkodowania za przejęte na własność Skarbu Państwa opuszczone gospodarstwo rolne oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] Wojewoda P. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2005r. nr [...] Starosty G. na mocy której zostało umorzone postępowanie o przyznanie odszkodowania za przejęte na własność Skarbu Państwa gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha, położone na terenie wsi S. G., gmina G., stanowiące własność A. M. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: Decyzją z dnia [...] maja 1965r. nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1961r. , nr 39, poz. 198) oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 05.08.1961r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych (Dz. U. nr 39, poz. 198) orzekło o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, położonego na terenie wsi S. G., gmina G., stanowiącego własność A. M. ( poprzednio A. M.) W dniu 29 czerwca 2005r. S. M. – spadkobierca właścicielki, wniósł do Starosty G. o przyznanie odszkodowania za grunty przejęte na rzecz Skarbu Państwa, opisanym powyżej rozstrzygnięciem. Decyzją z dnia [...] lipca 2005r. nr [...] Starosta G. umorzył na podstawie art. 105 § 1 kpa postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu organ wywiódł, iż przepisy powołanej powyżej ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym jak i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 sierpnia 1961r. w sprawie opuszczonych gospodarstw rolnych nie przewidywały przyznania odszkodowania za grunty przejęte na rzecz Skarbu Państwa. W obecnym stanie prawnym również brak jest podstaw prawnych uzasadniających uwzględnienie wniosku S. M. W odwołaniu wniesionym do Wojewody P. S. M. wniósł o zmianę decyzji organu I instancji poprzez uwzględnienie jego wniosku. Jako podstawę prawną swojego żądania wskazał art. 216 ust. 1 w zw. z art. 128pkt 1 i art. 131 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U. z 2004r., nr 261, poz. 2603 ze zm.). Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] Wojewoda P. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w uzasadnieniu wywodząc, iż podstawę prawną przedmiotowej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 05 sierpnia 1961r. w sprawie opuszczonych gospodarstw. Zgodnie z tymi przepisami przejęcie przez Skarb Państwa opuszczonego gospodarstwa rolnego następowało bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń. Organ wskazał również, iż na podstawie art. 51 pkt 1 ustawy z dnia 26 marca 1982r. o ochronie gruntów ornych i leśnych (Dz. U. nr 11, poz. 79) art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. utracił moc z dniem 1 lipca 1982r. Z uwagi na fakt, iż nie został wydany żaden przepis stanowiący, że za przejęte przez Skarb Państwa przed 1 lipca 1982r. gospodarstwa rolne przysługuje właścicielom lub ich spadkobiercom odszkodowanie, umorzenie postępowania było zasadne. Nadto organ podniósł, że nie jest trafny pogląd reprezentowany przez skarżącego, zgodnie z którym za podstawę prawną żądanego przez niego odszkodowania należy przyjąć treść art. 216 ust. 1 w zw. z art. 128 pkt 1 i art. 131 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Przepis art. 216 w/w ustawy wylicza kategorie nieruchomości przejętych lub nabytych przez Skarb Państwa, zrównane z nieruchomością wywłaszczoną w rozumieniu art. 136 ust. 1 tej ustawy. Wśród tych nieruchomości nie wymieniana się takich, które zostały przejęte przez Skarb Państwa na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. W ocenie organu odwoławczego tak ukształtowana treść art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma charakter wyjątkowy, rozszerzający jedynie pojęcie nieruchomości wywłaszczonej do której odwołuje się art. 136 ust. 3 tej ustawy i nie może być interpretowana w sposób rozszerzający. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B.S. M. powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, w konkluzji wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył co następuje: Skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu. Zgodnie z treścią art. 105 §1 kpa, postępowanie administracyjne podlega umorzeniu jeżeli z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Umorzenie postępowania na podstawie powołanego przepisu jest obligatoryjne. Przesłanka bezprzedmiotowości zachodzi, wówczas gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź brak jest podstaw do rozpoznania tej sprawy w drodze postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 24.04.2003, w sprawie IIISA 2225/01, Biul. Skarb. 2003/6/25; wyrok NSA z dnia 26.09.2001r. w sprawie VSA 381/01, lex nr 78917). Przypadek braku podstawy prawnej do wydania decyzji administracyjnej w indywidualnej sprawie będzie miał miejsce, między innymi wówczas, gdy brak jest przepisu prawnego powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę załatwienia sprawy z drodze decyzji administracyjnej. Taka sytuacja zachodzi w sprawie niniejszej. Jak wynika z akt sprawy decyzją z dnia 11 maja 1965r. Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. działając na podstawie art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym oraz § 1 rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy z dnia 05 sierpnia 1961r. orzekło o przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, położonego na terenie wsi S. G., gmina G., stanowiącego własność A. M. W tym trybie podlegały przejęciu na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa opuszczone – bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, co wynika expressis verbis z redakcji art. 2 ust. 1 w/w ustawy z dnia 13 lipca 1957r. Przepis ten stanowił, że gospodarstwa rolne i działki określone w art. 15 ust. 1 dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym (Dz. U. z 1959r. Nr 14, poz. 78), jeżeli zostały opuszczone przez właściciela po dniu 28 kwietnia 1955r. oraz wszelkie inne gospodarstwa rolne opuszczone przez właścicieli mogą być przejęte na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie uznane zostanie za niezbędne. Powyższy przepis utracił moc z dniem 1 lipca 1982r., na podstawie art. 51 pkt 1 ustawy z dnia 26 marca 1982r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz.U. nr 11, poz. 79), co wywołało skutek w postaci zakazu przejmowania po tej dacie na rzecz Skarbu Państwa opuszczonych gospodarstw rolnych. Jednocześnie jednak w związku z utratą mocy art. 2 nie została wydana żadna regulacja, z której wynikałoby, że za przejęte przed 1 lipca 1982r. na rzecz Skarbu Państwa gospodarstwa rolne należy ich właścicielom lub spadkobiercom przyznawać odszkodowanie. W tym miejscu podnieść należy, że stanowisko skarżącego, zgodnie z którym podstawą prawną uwzględnienia jego wniosku powinny być przepisy art. 216 ust. 1 w zw. z art. 128pkt 1 i art. 131 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz.U. z 2004r., nr 261, poz. 2603 ze zm.) nie zasługuje na aprobatę. Regulacja powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami przewiduje zwrot wywłaszczonych nieruchomości oraz zwrot nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw enumeratywnie wymienionych w przepisie art. 216 tej ustawy. Do aktów normatywnych wymienionych w/w przepisie nie należy ustawa z dnia 13 lipca 1957r. o zmianie dekretu z dnia 18 kwietnia 1955r. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym, na podstawie której przejęto nieruchomość stanowiącą własność poprzedniczki prawnej skarżącego. Zważyć przy tym należy, że zarówno doktryna jak i judykatura stoi na stanowisku, że norma prawna zawarta w treści art. 216 ma charakter szczególny i nie podlega interpretacji rozszerzającej ( vide: T.Woś "Wywłaszczenie i zwrot nieruchomości, Warszawa 1998r., s. 176-177, oraz wyrok NSA z dnia 5 maja 2000r.,sygn. akt I SA 537/99, niepublikowany). W świetle powyższego należy uznać, że zasadnie organ I instancji umorzył zainicjowane przez S. M. postępowanie, którą to decyzję utrzymał w mocy Wojewoda P. Dlatego też Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.