II SA/Bk 91/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), sędzia WSA Justyna Siemieniako, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 maja 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 11 grudnia 2023 r. nr BP.503.50.2023.1216.BL10.498827 w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę. Pismem z dnia 31 marca 2023 r. A. S. zwrócił się do Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z wnioskiem o rozłożenie na raty spłaty należności wynikającej z zaległej administracyjnej kary pieniężnej nałożonej w drodze decyzji Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 2 stycznia 2014 r., nr WI-XIV.8140.2.4.2013 w wysokości 14.847 zł. Skarżący motywował swój wniosek trudną sytuacją zdrowotną. Zadeklarował uregulowanie należność w miesięcznych ratach w wysokości 1.000 zł, płatnych do ostatniego dnia miesiąca zastrzegając, że możliwa jest jej wcześniejsza spłata, o ile pozwoli mu na to zdrowie. Do wniosku załączono kopie 2 kart informacyjnych leczenia szpitalnego, wyroku SR w Białymstoku, sygn. akt [...], 3 orzeczeń lekarza orzecznika ZUS, 3 decyzji ZUS w sprawie przyznania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, 2 przekazów pocztowych, potwierdzeń przyjęcia wniosków o zawieszenie oraz wykreślenie z CEIDG, faktur za gaz oraz energię elektryczną, 6 zawiadomień o zajęciu wierzytelności oraz odpowiedzi na pismo strony z wskazaniem należności wobec Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, wobec których prowadzona była egzekucja. Decyzją z dnia 13 kwietnia 2023 r., nr WP.3150.13.2023 Podlaski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego rozłożył spłatę przedmiotowej należności na 14 rat w wysokości po 1.000 zł oraz ostatnią ratę w kwocie 874 zł, ustalając termin płatności pierwszej z rat na dzień 1 maja 2023 r., zaś ostatniej na dzień 1 lipca 2024 r. Pismem z dnia 28 kwietnia 2023 r. skarżący wniósł odwołanie wskazując, że jego warunki materialne nie pozwalają na uiszczanie rat wyższych niż 500 zł miesięcznie. Wskazał, że w ostatnim czasie dobrowolnie spłacił znaczną część zobowiązań, co w jego opinii doprowadziło do błędnego przyjęcia, że będzie on w stanie uregulować przedmiotową należność w ratach w wysokości 1.000 zł miesięcznie, podczas gdy kwota ta jest nierealna. Wyjaśnił, że jest osobą starszą i utrzymuje się z emerytury, która jest objęta potrąceniami komorniczymi w innych sprawach, a budżet gospodarstwa domowego zasila także emerytura jego małżonki. Wnioskodawca stwierdził, że po wpłaceniu raty wskazanej w skarżonej decyzji oraz podobnej raty z tytułu innej należności wobec organu I instancji, w budżecie gospodarstwa domowego pozostanie jedynie kwota w wysokości ok. 1.000 zł, podczas gdy wydatki związane z jego utrzymaniem znacznie przekraczają tę kwotę. Następnie opisał okoliczności, które doprowadziły do jego obecnej sytuacji, w tym związane z wypadkiem komunikacyjnym, w następstwie którego zmuszony był zakończyć prowadzenie działalności gospodarczej oraz trudności związane z regulowaniem zobowiązań powstałych w czasach funkcjonowania przedsiębiorstwa, których konsekwencją są prowadzone wciąż postępowania egzekucyjne. Wskazał ponadto na wydatki związane z bieżącym utrzymaniem gospodarstwa domowego podkreślając, że od września do kwietnia ponosi wyższe koszty związane z ogrzewaniem mieszkania. Skarżący wyjaśnił również, że jego realne możliwości płatnicze względem przedmiotowej należności wynoszą ok. 500 zł miesięcznie, dlatego też wnosi o udzielenie rat w takiej właśnie wysokości. Ponadto wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów złożonych przez niego w sprawach z wniosku o umorzenie należności wobec organu I instancji, prowadzonych pod sygn. WP.3150.8.2023,WP.3150.9.2023 oraz WP.3150.10.2023. Załączniki do odwołania stanowiły kopie przekazów pocztowych z tytułu uzyskiwanych przez wnioskodawcę oraz jego małżonkę emerytur oraz kopia paragonu z apteki. Decyzją z dnia 11 grudnia 2023 r. nr BP.503.50.2023.1216.BL10.498827 Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił zaskarżoną decyzję w całości i rozłożył płatność pozostałej do spłaty kwoty należności wynikającej z ww.. kary przesuwając termin płatności pierwszej na dzień 5 stycznia 2024 r., zaś ostatniej na dzień 5 grudnia 2024 r., nie zmieniając jednocześnie wysokości tych rat. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że po ponownej analizie dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy podziela pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym zaistniały podstawy do rozłożenia spłaty należności na raty. Główny Inspektor Transportu Drogowego pozostał jednak na stanowisku, zgodnie z którym udzielona stronie ulga oraz wysokość rat są adekwatne. Jednocześnie organ zdecydował o uchyleniu zaskarżonej decyzji ze względu na wyznaczony w niej harmonogram spłat, którego realizacja byłaby niemożliwa biorąc pod uwagę procedowanie odwołania i konieczność umożliwienia zapoznania się z podjętym rozstrzygnięciem. Zdaniem organu, utrzymanie wcześniej ustalonego harmonogramu spłaty kary pieniężnej mogłoby nieść za sobą negatywne konsekwencje dla zobowiązanego w postaci wszczęcia postępowania egzekucyjnego dla tej należności wobec braku terminowego uregulowania pierwszej raty. W związku z powyższym zdecydowano o uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji, uznając jednocześnie za uzasadniony charakter oraz wysokość udzielonej w jej ramach ulgi. Organ odwoławczy podkreślił również, że przedmiotowa należność wynika z kary pieniężnej nałożonej na stronę w 2014 r., a więc ponad 9 lat temu. Udzielenie zobowiązanemu rat we wskazanej w odwołaniu wysokości oznaczałoby, że pozostała do spłaty należność zostałaby zaspokojona dopiero z końcem 2026 r., a więc ponad 12 lat od jej powstania. Taka sytuacja jest w ocenie organu niemożliwa do zaakceptowania, zwłaszcza wobec faktu, że gdyby od chwili nałożenia na nią kary pieniężnej strona co miesiąc wpłacała na poczet zobowiązania wskazywaną kwotę 500 zł, to do dnia wydania niniejszej decyzji cała kwota nałożonej na stronę kary pieniężnej, zostałaby uregulowana. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zaskarżając je w zakresie wysokości poszczególnych rat ponad kwotę 500 zł miesięcznie, zarzucił naruszenie: 1) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2023 r. poz. 775, dalej: "k.p.a.") poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności zaniechanie zażądania od skarżącego przedłożenia brakujących, zdaniem organu, dokumentów koniecznych do zweryfikowania wcześniej poczynionych ustaleń, b) art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz jego dowolnej ocenie polegającej na przyjęciu, że materiał dowodowy przedłożony przez skarżącego nie pozwala na uznanie, że zachodzą podstawy do zmniejszenia wysokości raty na wnioskowaną przez skarżącego, tj. 500 zł miesięcznie, c) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł przyjmując za zasadne rozłożenie płatności na raty w wysokości po 1.000 zł miesięcznie i dowodów, które spowodowały odmowę rozłożenia należności na raty w wysokości wnioskowanej przez skarżącego, tj. po 500 zł miesięcznie. Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I Instancji w zakresie przewidującym raty ponad kwotę 500 zł miesięcznie. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz wniósł o jej oddalenie. Pismem z dnia 6 maja 2024 r. przydzielony skarżącemu pełnomocnik z urzędu podtrzymał w całości jego skargę. Wyjaśnił, że sytuacja skarżącego i jego żony jest na tyle trudna, że uzasadnia ustalenie rat w wysokości po 500 zł, gdyż są oni osobami starszymi, bez możliwości zarobkowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., w skrócie "p.u.s.a."), sąd administracyjny przeprowadza kontrolę pod względem zgodności z prawem aktów wydawanych przez organy administracji publicznej. Z przepisu art. 1 p.u.s.a. wynika, że sądowoadministracyjna kontrola administracji publicznej zawsze powinna uwzględniać trzy aspekty, a mianowicie: 1) ocenę zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym; b) ocenę dochowania wymaganej procedury; c) ocenę respektowania reguł kompetencji. Kontrola ta polega więc na wszechstronnym zbadaniu stanu faktycznego i prawnego sprawy, a sąd powinien poddać szczególnie gruntownej ocenie i analizie te wszystkie aspekty sprawy, w odniesieniu do których istnieją wątpliwości, a ustalenia organów są odmienne od wniosków i twierdzeń strony. Należy również dodać, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: "p.p.s.a.")). Na wstępie zaznaczyć należy, iż skarga dotyczy w swojej istocie zagadnienia wysokości rat, a nie samej kary pieniężnej. Skarżący bowiem nie zgadza się na raty wyższe niż 500 zł miesięcznie. W tym miejscu Sąd pragnie podkreślić, że okoliczności, które mają w ocenie Skarżącego udowodnić zasadność udzielenia wnioskowanej ulgi w spłacie należności muszą zostać przez niego udowodnione, do zastosowania powyższego środka nie wystarczy subiektywna opinia strony. Należy zaznaczyć, że trudna sytuacja materialna strony nie stanowi przesłanki obligującej organy administracji publicznej do przychylenia się do wniosku strony w zakresie udzielenia ulgi w spłacie należności. Jak słusznie wskazał organ w toku prowadzonego postępowania, decyzja w przedmiocie udzielenia ulgi w spłacie zobowiązań publicznoprawnych ma charakter uznaniowy i pozostaje w gestii organu rozpatrującego wniosek strony. Przepis art. 189k § 1 k.p.a. oparty jest na zasadzie uznania administracyjnego i to do organu wydającego decyzje w sprawie każdorazowo należy ocena, czy w danej sprawie spełnione zostały przesłanki wskazane w przepisach prawa. Organ szczegółowo przeanalizował zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i uargumentował podjęte rozstrzygnięcie. Należy podkreślić, że Główny Inspektor Transportu Drogowego podzielił stanowisko organu I instancji w zakresie zasadności udzielenia stronie ulgi w postaci rozłożenia spłaty przedmiotowej należności na raty, przychylając się tym samym do wniosku strony i wydając korzystną dla niej decyzję. Jednocześnie organ zaaprobował także wymiar przyznanego stronie uprawnienia, tj. wysokość rat udzielonych przez Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. Odnosząc się do treści skargi Sąd wskazuje, że podnosząc twierdzenia o łącznym dochodzie gospodarstwa domowego w wysokości ok. 3.000 zł i stałych opłatach na poziomie ok. 1.700 zł, które - co istotne - nie obejmują wydatków na szeroko pojęte artykuły pierwszej potrzeby takie jak żywność, środki czystości oraz odzież, skarżący potwierdza słuszność stanowiska organu, zgodnie z którym biorąc pod uwagę przedstawiane przez stronę dane należałoby przyjąć, że dalece wątpliwym jest, iż w budżecie jej gospodarstwa domowego pozostają wolne środki pozwalające na regulowanie rat nawet w wysokości 500,00 zł miesięcznie. Zobowiązany nie określił kwotowo wysokości wydatków związanych z codzienną egzystencją członków gospodarstwa domowego wykraczających poza wskazane "opłaty stałe". Biorąc pod uwagę twierdzenia strony należałoby przyjąć, że aby regulować raty we wnioskowanej wysokości (1.000 zł łącznie dla dwóch wskazywanych na łamach skargi należności, będących przedmiotem odrębnych, prowadzonych przez organ równolegle postępowań w sprawie udzielenia ulgi w spłacie), tworzone przez dwoje dorosłych ludzi gospodarstwo domowe strony musiałoby przeznaczać na zakup żywności oraz pozostałych artykułów codziennego użytki kwotę nie większą niż 300 zł miesięcznie, co należy uznać za nierealne. Dlatego też organ zasadnie poddał w wątpliwość rzetelność przedstawianych przez stronę informacji, zwłaszcza w zakresie wysokości osiąganych przez członków gospodarstwa domowego dochodów, bowiem biorąc pod uwagę powyższe można domniemywać, że skarżący posiada nieujawnione źródło dochodu, które zwiększa jego możliwości płatnicze. Ponadto, że strona przedłożyła wraz ze skargą m. in. dowód wpłaty w dniu 27 marca 2023 r. kwoty 7 493,60 zł na poczet należności wobec Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (innej niż ta stanowiąca przedmiot niniejszej sprawy), niewątpliwie dysponowała więc środkami kilkukrotnie przekraczającymi deklarowane dochody na poziomie 3.000 zł. Należy także ponownie podkreślić, że przedmiotowa należność wynika z kary pieniężnej nałożonej na stronę w styczniu 2014 r., a więc ponad 10 lat temu. Mając na uwadze powyższe organ słusznie doszedł do wniosku, że udzielenie zobowiązanemu rat we wskazanej w odwołaniu wysokości oznaczałoby, że pozostała do spłaty należność zostałaby zaspokojona dopiero z końcem 2026 r., a więc ponad 12 lat od jej powstania. Taka sytuacja jest w ocenie Sądu niemożliwa do zaakceptowania, zwłaszcza wobec faktu, iż gdyby od chwili nałożenia na nią kary pieniężnej strona co miesiąc wpłacała na poczet zobowiązania nawet kwotę kilkukrotnie niższą niż wnioskowane obecnie 500,00 zł, to do dnia wydania skarżonej decyzji cała kwota nałożonej na stronę kary pieniężnej, zostałaby uregulowana. Skarżący jednak tego nie uczynił. Sytuacja strony jest faktycznie trudna, jednak ze względu na szeroko omówione powyżej okoliczności organ zasadnie uznał, że niniejsze rozstrzygnięcie stanowi racjonalny kompromis pomiędzy interesem strony, a interesem Skarbu Państwa. Jak bowiem słusznie wskazano w treści skarżonego aktu, o ile wartość nominalna przedmiotowej należności nie ulega zmianie, o tyle siła nabywcza przedmiotowej kwoty na przestrzeni lat od powstania należności uległa znacznemu obniżeniu. Obiektywnym jest, iż realna wartość należnych Skarbowi Państwa środków znacząco spadła, a stan ten z każdym rokiem postępuje, dlatego też ważąc interesy obu stron, skarżoną decyzję należy uznać za w pełni uzasadnioną. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.