II SA/Bk 916/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję P. Wojewódzki Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności części budynku 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi A. A. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego D. P. wykonane na zasadzie prawa pomocy. U podstaw zaskarżonego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne i prawne: W dniu [...] września 2012 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie budynków gospodarczych znajdujących się przy ul. [...] w B. Podczas kontroli przeprowadzonej w dniu [...] października 2012 r. stwierdzono, że na ww. posesji znajduje się jeden budynek gospodarczy o konstrukcji murowano-drewnianej. W części parterowej murowanej budynek przylega do granicy z działką nr ewid. [...], natomiast w części piętra ściana drewniana obita papą odsunięta jest od granicy w kierunku własnej działki. W toku postępowania organ pierwszej instancji ustalił, że przedmiotowy budynek był już przedmiotem postępowania, które zakończyło się decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lipca 1998r. nr [...], nakazującą A. R. i U. Ś. –R. rozbiórkę wykonanej nadbudowy z bloczków silikatowych nad budynkiem gospodarczym zlokalizowanym po granicy działki nr geod. [...] oraz dwóch słupów murowanych o wys. 2,80 m w części parteru. Ówczesny właściciel działki – A. R. dokonał nakazanej rozbiórki, a następnie uzyskał decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lutego 1999 r. nr [...] udzielającą pozwolenia na nadbudowę istniejącego budynku gospodarczego o pomieszczenie gospodarcze. Kontrola przeprowadzona przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. w dniu [...] października 2012 r. wykazała, że przedmiotowy budynek został nadbudowany zgodnie z udzielonym pozwoleniem. Zastrzeżeń organu nie budził również stan techniczny obiektu. W związku z powyższym, organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] umorzył postępowanie administracyjne w sprawie budynków gospodarczych znajdujących się na posesji przy ul. [...] w B. Odwołanie od powyższej decyzji złożył D. P. żądając wydania decyzji w przedmiocie rozbiórki ściany granicznej chlewków, dwóch kominów i łącznika oraz drewnianego poddasza w granicy, jak też 3 okien w tej ścianie granicznej. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie organu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza, że stan prawny przedmiotowego budynku gospodarczego jest uregulowany, a jego stan techniczny odpowiedni. Tym samym uzasadnione było umorzenie prowadzonego postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Na skutek skargi D. P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 5 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Bk 181/13, uchylił decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] stycznia 2013 r. oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z dnia [...] stycznia 2012r. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że nie był w stanie zidentyfikować przedmiotu żądań skarżącego z przedmiotem, objętym decyzją rozbiórkową z dnia [...] lipca 1998 r., a z materiału dowodowego nie wynikało, aby skarżącemu chodziło o ponowną rozbiórkę nadbudowy budynku gospodarczego. W związku z powyższym Sąd zalecił organowi I instancji, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy określić przedmiot żądań skarżącego. W tym celu nakazał przeprowadzenie ponownych oględzin, wykonanie szkicu sytuacyjnego obrazującego jakie obiekty budowlane znajdują się po granicy z działką skarżącego. Dodatkowo skład orzekający zobowiązał skarżącego, w trakcie oględzin do wskazania tych obiektów (czy też części obiektów), co do których domaga się rozbiórki. W ocenie Sądu dokładnie przeprowadzony dowód z oględzin pozwoli organowi prawidłowo ustalić stan faktyczny i dokonać odniesienia do wydanych wcześniej decyzji: rozbiórkowej z dnia [...] lipca 1998 r. i pozwalającej na nadbudowę z dnia [...] lutego 1999 r. celem oceny czy żądanie skarżącego dotyczy tożsamych obiektów czy też ma inny zakres. Prowadząc ponownie postępowanie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. w dniu [...] lutego 2014 r. przeprowadził kolejne oględziny działki nr ewid. [...], podczas których ustalono, że na w/w działce od strony działki nr ewid. [...] przy granicy znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny częściowo dwukondygnacyjny o rzucie w kształcie litery L oraz budynek gospodarczy przylegający do budynku mieszkalnego. Obiekt nazywany łącznikiem z dwoma kominami jest integralną częścią budynku mieszkalnego. Podczas oględzin sporządzony został też szkic, na którym przedstawiono oba budynki. Na oględzinach, pomimo prawidłowego zawiadomienia nie stawił się skarżący, dlatego wezwaniem z dnia [...] marca 2014r. ponowionym w dniu [...] kwietnia 2014r., organ I instancji wezwał go do sprecyzowania i dokładnego wskazania, których budynków, dotyczy jego wniosek o rozbiórkę. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2014r. D. P. odpowiedział, że żąda nakazania rozbiórki ściany "chlewka" (ściany budynku gospodarczego) i "jej przedłużenia po granicy jako łącznika z dwoma kominami" (część budynku mieszkalnego) oraz zamurowania luksferami okna ściany drewnianej poddasza (część budynku mieszkalnego). Organ pierwszej instancji po przeanalizowaniu zgromadzonej dokumentacji stwierdził, że stan prawny zarówno budynku gospodarczego, jak i mieszkalnego jest uregulowany. W uwagi zatem na brak podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego decyzją z dnia [...] maja 2014r. nr [...] umorzono prowadzone postępowanie. Odwołanie od w/w decyzji złożył D. P. wskazując m.in., że jest ona niezgodna z jego żądaniem, ponieważ rozbiórka ściany granicznej nie została nakazana. Autor odwołania zażądał jednocześnie ukarania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B., a także wystąpienia do prokuratury z wnioskiem o jego ukaranie. P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W ocenie organu II Instancji Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo ustalił, iż stan prawny obydwu budynków jest uregulowany i obiekty te w obecnym kształcie istnieją legalnie. Podkreślono, że budynek mieszkalny jednorodzinny był przedmiotem postępowania legalizacyjnego, zakończonego decyzją z dnia [...] listopada 1999r. nr [...], wydaną na podstawie art. 40 ustawy - Prawo budowlane z 1974r., nakazującą Państwu U. Ś. – R. i A. R. zamurowanie okien w ścianie granicznej luksferami lub cegłą szklaną oraz rozebranie szalówki i wykonanie w jej miejsce ściany oddzielenia pożarowego, a także przedłożenie projektu inwentaryzacyjnego budynku mieszkalnego wraz z łącznikiem. Decyzja ta nakładała również obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego. Ówcześni inwestorzy Państwo R. przedłożyli w dniu [...] kwietnia 2000 r. nakazany projekt inwetaryzacyjny. Pozostałe warunki wynikające z decyzji z dnia [...] listopada 1999r. nr [...] zostały wykonane przez nowych właścicieli budynku mieszkalnego Państwa E. i J. G. w 2007 roku. W dalszej kolejności organ II instancji podkreślił, że wprawdzie w/w decyzja z 1999 roku została wyeliminowana z obrotu prawnego przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który decyzją z [...] marca 2012 r. stwierdził jej nieważność, tym nie mniej Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. decyzją z dnia [...] listopada 2012r. nr [...], wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane z 1994r., odmówił nakazania Państwu E. i J. G. czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem ściany granicznej budynku mieszkalnego jednorodzinnego, znajdującego się na działce nr ewid. [...], położonej w B. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją PWINB z dnia [...] stycznia 2013r. nr [...]. Prawomocnym zaś wyrokiem z dnia [...] października 2013r. sygn. akt II SA/Bk 180/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę D. P. na tę decyzję. W ten sposób, zdaniem organu II instancji, sprawa ściany granicznej budynku mieszkalnego jednorodzinnego przy ul. [...] w B. została rozstrzygnięta ostatecznie i prawomocnie, a więc nie było podstaw do prowadzenia w tym zakresie ponownego postępowania. Odnośnie żądania nakazania rozbiórki ściany granicznej "chlewka" znajdującego się na działce nr [...] przy ul. [...] w B., organ wyjaśnił, iż obiekt ten jest budynkiem gospodarczym nadbudowanym na podstawie decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lutego 1999r. [...]. Rozbudowa została wykonana zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym. Udzielenie pozwolenia na nadbudowę tego obiektu oznaczało, że organ administracji architektoniczno-budowlanej nie miał zastrzeżeń, co do legalności części zasadniczej budynku sprzed rozbudowy. Końcowo organ II instancji zasygnalizował, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. podczas przeprowadzonych oględzin, nie stwierdził, aby przedmiotowe obiekty budowlanego były w nieodpowiednim stanie technicznym, zagrażającym życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowiska. Skargę do sądu administracyjnego na powyższą decyzję wywiódł D. P. domagając się ponownie nakazania rozbiórki budynków granicznych, tj. chlewka, łącznika dwóch kominów i drewnianego poddasza, wybudowanych bez pozwolenia na budowę i przekształconych bezprawnie w budynek mieszkalny. Nakaz rozbiórki opisanych obiektów skarżący uzasadnił tym, że zagrażają one życiu i mieniu jego rodziny oraz ograniczają korzystanie z prawa własności. W uzasadnieniu skargi jej autor powołał się na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2012 r., argumentując, iż poprzednie decyzje organów nadzoru budowlanego w sposób bezprawny zalegalizowały samowolę budowlaną jakiej dopuścił się właściciel działki nr [...]. W odpowiedzi na skargę P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w skarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić należy, że kluczowe znaczenie dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji miało zbadanie przez Sąd, czy organy nadzoru budowlanego - stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) - zastosowały się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 listopada 2013 r. (sygn. akt II SA/Bk 181/13) uchylającym zaskarżoną decyzję z dnia [...] stycznia 2013r. oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. z dnia [...] stycznia 2012r. i przekazującym sprawę do ponownego rozpoznania. W konsekwencji również Sąd orzekający w niniejszej sprawie miał obowiązek zastosowania się do oceny prawnej i wskazań wyrażonych w powołanym wyroku z dnia 5 listopada 2013r. W powołanym wyroku Sąd wskazał natomiast na konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie precyzyjnego określenia przedmiotu żądań skarżącego, a mianowicie ustalenia, jakie obiekty budowlane (części obiektów) miałyby być objęte nakazem rozbiórki. W tym celu organ I instancji zobowiązany został do przeprowadzenia ponownych oględzin, wykonania szkicu sytuacyjnego obrazującego, jakie obiekty budowlane znajdują się po granicy z działką skarżącego. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego organ miał dokonać odniesienia do wydanych wcześniej decyzji: rozbiórkowej z dnia [...] lipca 1998 r. i pozwalającej na nadbudowę z dnia [...] lutego 1999 r. celem oceny, czy żądanie skarżącego dotyczy tożsamych obiektów, czy też ma inny zakres. Analizując materiał dowodowy zgromadzony w sprawie oraz treść wydanych na jego podstawie rozstrzygnięć, Sąd orzekający w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, że organy nadzoru budowlanego zastosowały się do ww. oceny w sposób prawidłowy. Przede wszystkim organ I instancji przeprowadził w dniu [...] lutego 2014r. wymagane oględziny działki nr ewid. [...], podczas których ustalono, że na w/w działce od strony działki nr ewid. [...] przy granicy znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny częściowo dwukondygnacyjny o rzucie w kształcie litery L oraz budynek gospodarczy przylegający do budynku mieszkalnego. Ustalono też, że obiekt nazywany łącznikiem z dwoma kominami jest integralną częścią budynku mieszkalnego. W trakcie oględzin organ sporządził też nakazany wyrokiem szkic sytuacyjny, na którym przedstawiono oba budynki. W ocenie Sądu oględziny zostały przeprowadzone prawidłowo, co potwierdza sporządzony na tą okoliczność protokół. Skarżący, wbrew wywodom skargi, został prawidłowo zawiadomiony zarówno o terminie, jak i miejscu przeprowadzenia tego dowodu, zatem jego nieobecność nie miała wpływu na prawidłowość dokonanych ustaleń. Organ I instancji zgodnie z zaleceniami wyroku z [...] listopada 2013r. ustalił też w sposób jednoznaczny, że żądanie skarżącego dotyczy rozbiórki "chlewika", tj. części ścian znajdujących się w obrębie parteru budynku gospodarczego o konstrukcji murowano – drewnianej oraz łącznika z dwoma kominami w granicy i drewnianego poddasza, które stanowią część budynku mieszkalnego znajdujących się na nieruchomości położonej przy ul. [...]. W konsekwencji organ prawidłowo przeanalizował legalność poszczególnych części tych budynków. Jak wynika z poczynionych ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji kontrolowany budynek mieszkalny jednorodzinny był już przedmiotem postępowania legalizacyjnego, zakończonego decyzją z dnia [...] listopada 1999r. nr [...], wydaną na podstawie art. 40 ustawy - Prawo budowlane z 1974r., nakazującą Państwu U. Ś.- R. i A. R. zamurowanie okien w ścianie granicznej luksferami lub cegłą szklaną oraz rozebranie szalówki i wykonanie w jej miejsce ściany oddzielenia pożarowego, a także przedłożenie projektu inwentaryzacyjnego budynku mieszkalnego wraz z łącznikiem. Decyzja ta nakładała również obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego. Ówcześni inwestorzy Państwo R. przedłożyli w dniu [...] kwietnia 2000 r. nakazany projekt inwetaryzacyjny. Pozostałe warunki wynikające z decyzji z dnia [...] listopada 1999r. nr [...] zostały wykonane przez nowych właścicieli budynku mieszkalnego Państwa E. i J. G. w 2007 roku. Wprawdzie, jak prawidłowo podkreślił organ, w/w decyzja z 1999 roku została wyeliminowana z obrotu prawnego przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który decyzją z [...] marca 2012 r. stwierdził jej nieważność, tym nie mniej Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Powiatu Grodzkiego w B. decyzją z dnia [...] listopada 2012r. nr [...], wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane z 1994r., odmówił nakazania Państwu E. i J. G. czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem ściany granicznej budynku mieszkalnego jednorodzinnego, znajdującego się na działce nr ewid. [...]. Rozstrzygnięcie to, jak trafnie zauważył organ I instancji jest ostateczne i prawomocne, albowiem wyrokiem z dnia 22 października 2013r. sygn. akt II SA/Bk 180/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę D. P. na decyzję PWINB utrzymującą w mocy decyzję z [...] listopada 2012r. W konsekwencji organy nadzoru budowlanego uznały, że skoro sprawa ściany granicznej kontrolowanego budynku mieszkalnego jednorodzinnego została rozstrzygnięta ostatecznie i prawomocnie, to nie było podstaw do prowadzenia w tym zakresie ponownego postępowania. Żądanie zatem skarżącego nakazania rozbiórki ściany granicznej łącznika wraz z kominami, który jest integralną częścią budynku mieszkalnego, oraz żądanie zamurowania okna na poddaszu, nie zasługiwało zatem na uwzględnienie i prowadzone w tym zakresie należało umorzyć, jak słusznie uczyniły to organy nadzoru budowlanego. Za prawidłowe, z punktu widzenia składu orzekającego w niniejszej sprawie, należy uznać też ustalenia organów w zakresie rozbiórki ściany granicznej "chlewka" znajdującego się na działce nr [...] przy ul. [...] w B.. Jak wynika z materiału zgromadzonego w sprawie obiekt ten jest budynkiem gospodarczym nadbudowanym na podstawie decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] lutego 1999r. nr [...]. Rozbudowa została wykonana zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym. Udzielenie pozwolenia na nadbudowę tego obiektu oznaczało, jak trafnie podkreślił Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, że organ administracji architektoniczno-budowlanej nie miał zastrzeżeń, co do legalności części zasadniczej budynku sprzed rozbudowy. Stąd też przyjąć należało, że cały budynek gospodarczy został wybudowany zgodnie z prawem. W konsekwencji organ nadzoru budowlanego nie miał podstaw do nakazania rozbiórki ściany granicznej analizowanego budynku, a prowadzone postępowanie w przedmiocie legalności tego budynku jako bezprzedmiotowe zobligowany był umorzyć. Prawidłowo zatem organ II instancji utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. Sąd nie mógł też podzielić argumentacji autora skargi, iż nakaz rozbiórki opisanych wyżej budynków uzasadniony był tym, że stanowią one zagrożenie dla życia i mienia skarżącego i jego rodziny. Okoliczność podana przez skarżącego nie ma bowiem odzwierciedlenia w materiale dowodowym zgormadzony w toku postepowania. Z protokołu oględzin dokonanych w sprawie wynika natomiast jednoznacznie, że organ I instancji nie stwierdził, aby kontrolowane obiekty budowlane były w nieodpowiednim stanie technicznym, zagrażającym życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowiska. Końcowo należy wyjaśnić skarżącemu, iż organy nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania nie są właściwe to oceny roszczeń z zakresu ochrony własności oraz roszczeń odszkodowawczych. Kwestie te dotyczą stosunków cywilnych i powinny być dochodzone przed powszechnym sądem cywilnym. Mając na uwadze wszystkie wskazane powyżej okoliczności, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących norm prawa materialnego, jak też prawa procesowego, które miało lub mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, dlatego też skargę jako bezzasadną oddalił na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.