II SA/Bk 918/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), Sędziowie asesor WSA Wojciech Stachurski, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2006 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] sierpnia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego - oddala skargę.- Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2005r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2005r. U podstaw tego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia: K. M. złożył dnia 1 lipca 2005r. w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Z. wniosek o przyznanie pomocy zgodnie z art. 36 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Następnie zaś składał kolejne dokumenty i wnioski: - w dniu 8 lipca 2005 r. dołączył fakturę za wodę i ścieki za miesiąc czerwiec 2005r. na kwotę 56,10 zł, - w dniu 11 lipca 2005r. złożył kolejny wniosek o przyznanie pomocy zgodnie z art. 36 ustawy o pomocy społecznej i przyznanie zasiłku na pokrycie zobowiązań podatkowych, - w dniu 13 lipca 2005 r. przedłożył rachunki za energię elektryczną na kwotę 48,76 zł ( z terminem płatności w dniu 1 sierpnia 2005r.), - w dniu 23 maja 2005 r. o przesłanie CV i listu motywacyjnego i przyznanie pomocy zgodnie z art. 36 ustawy z dnia 12 marca o pomocy społecznej, - w dniu 15 lipca 2005 r. zwrócił się o przyznanie: biletu kredytowego do B. celem kontaktu z pracodawcą i przesłanie CV oraz listu motywacyjnego do firmy AVON, - w dniu 18 lipca 2005 r. wniósł o przyznanie pomocy zgodnie z art. 36 ustawy o pomocy społecznej, - w dniu 25 lipca 2005 r. o przesłanie każdej formy pomocy wynikającej z art. 36 ustawy o pomocy społecznej, - w dniu 26 lipca 2005 r. złożył recepty na kwotę 34,62 zł, - w dniu 1 sierpnia i 5 sierpnia 2005r. ponownie wniósł o przyznanie pomocy zgodnie z art. 36 ustawy o pomocy społecznej Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. przyznał K. M. zasiłek celowy w wysokości 90 zł. z przeznaczeniem na częściowe pokrycie wydatków na żywność, leki, wodę i ścieki, energię elektryczną, przesłanie CV i listu motywacyjnego oraz podróż w poszukiwaniu pracy i odmówił przyznania świadczeń pieniężnych wynikających z art. 36 pkt 1 lit. a i c, świadczeń niepieniężnych wynikających z art. 36 pkt 2 lit. c, d, f, i, j, k, l, ł, m, n, o oraz odmówił przyznania zasiłku celowego na opłacenie zobowiązań podatkowych i pomocy z Rządowego Programu "Posiłek dla potrzebujących" i umorzył postępowanie w zakresie przyznania zasiłku okresowego. Z decyzją tą nie zgodził się K. M. i wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z prośbą o uchylenie decyzji. W odwołaniu skarżący wskazał, że decyzja: - rażąco narusza art. 106 ust. 3 i art. 38 ust. 3 i art. 39 ustawy o pomocy społecznej, gdyż przyznana pomoc nie zaspokaja wszystkich jego potrzeb bytowych, - dyskryminuje jego osobę, - nie rozstrzyga w całości zgłoszonego żądania, - nie zawiera kryteriów, jakimi kieruje się MOPS przy przyznawaniu zasiłków celowych i sposobu rozdysponowania posiadanych środków. Końcowo podniósł, że wypłata przyznanej formy pomocy z dużym opóźnieniem powoduje jej bezcelowość. Organ II instancji zważył co następuje: Ustosunkowując się do zarzutów organ odwoławczy podkreślił, iż K. M. przyznano pomoc w formie zasiłku celowego na częściowe pokrycie wydatków na: żywność, leki, wodę i ścieki, energię elektryczną, przesłanie CV i listu motywacyjnego oraz podróż w poszukiwaniu pracy w wysokości 90 zł. Odnośnie przyznania pozostałych form pomocy wymienionych w treści art. 36 ustawy o pomocy społecznej organ wskazał, że odwołujący nie spełnia warunków do ich uzyskania. Bezzasadny w ocenie organu pozostaje również zarzut naruszenia art. 38 ust. 3, art. 39 oraz 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podniosło, że niezwłoczna wypłata zasiłku jest niemożliwa w sytuacji, gdy skarżącemu przysługuje prawo odwołania od decyzji przyznającej zasiłek. Stosownie, bowiem do przepisu art. 130 § 2 KPA wniesienie odwołania wstrzymuje wykonanie decyzji. Natomiast wypłata zasiłku z opóźnieniem spowodowanym wniesieniem przez skarżącego odwołania nie powoduje jego bezcelowości. W wyniku rozpatrzenia odwołania może bowiem dojść do podwyższenia kwoty przyznanego zasiłku, a nawet gdyby tak się nie stało to pomoc przyznaną w formie pieniężnej skarżący w każdej chwili może wykorzystać na zaspokojenie swoich potrzeb. Nietrafny jest również zarzut dotyczący braku w skarżonej decyzji rozstrzygnięcia odnośnie sporządzenia kontraktu socjalnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podniosło, że nie jednokrotnie wyjaśniało skarżącemu, iż kontrakt socjalny nie może być sporządzony w formie decyzji administracyjnej, gdyż ustawodawca przewidział dla jego sporządzenia formę umowy, co wynika z treści art. 8 pkt 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., Nr 64, póz. 593 z póz. zm.). Poza tym kontrakt socjalny został podpisany ze skarżącym w dniu 12 kwietnia 2005 r., co potwierdził Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Z. załączając do akt sprawy kserokopię tego dokumentu. Analizując akta sprawy oraz treść decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. nie znalazło podstaw do uznania, że skarżący jest dyskryminowany, w jego ocenie Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. w miarę posiadanych możliwości i uprawnień obejmuje skarżącego pomocą. Nadto Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wyjaśniło K. M., że wysyłanie CV i listów motywacyjnych nie należy do zadań Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z., szczegółowy zakres zadań realizowanych przez gminę wynika z art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., Nr 64, póz. 593 z póz. zm.). W związku z tym niecelowe jest składanie tego rodzaju wniosków. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. K. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając organowi, że: - decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 7-12 kpa, a w szczególności art. 10 kpa, - organ nie umie wskazać kryteriów przyznawania pomocy, - w decyzji brak odpowiedzi na zarzuty podniesione w odwołaniu. Nadto skarżący słuchany na rozprawie w dniu 23 lutego 2006r. podniósł, że organy administracyjne dyskryminują jego osobę oraz wniósł o rozpoznanie wysokości przyznanej pomocy w stosunku do innych podopiecznych ośrodka z uwzględnieniem kryteriów dochodowych i stanu rodzinnego oraz o wnikliwe rozpoznanie praw wynikających z rozporządzenia opublikowanego w Dzienniku Ustaw z 2004r. nr 263, poz. 2363 ( posiłek dla potrzebujących) a mianowicie rozstrzygnięcie, czy takie prawo przysługuje mu na mocy tego rozporządzenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że zasady udzielania świadczeń z publicznych środków pomocy społecznej regulują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zaś tryb rozpatrywania tych spraw reguluje Kodeks postępowania administracyjnego, z pewnymi modyfikacjami wynikającymi z przepisów ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy, celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Według art. 3 - pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Decyzje mają charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale i nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela.(por. wyrok NSA z dnia 26 września 2000 roku, sygnatura akt. I SA 945/00, publ. LEX nr 79608). Rozmiar pomocy warunkowany jest bowiem nie tylko potrzebami strony, ale i możliwościami finansowymi organu. Przyznanie zasiłku nie jest obligatoryjne. Zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy zarówno w zakresie przyznania świadczenia, jak też w części odnoszącej się do jego wysokości. Wyznacznikami ustalenia tej wysokości są – z jednej strony – rozmiar potrzeb wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony – możliwości finansowe organów pomocy społecznej. MOPS w Z. mając na uwadze interes wszystkich osób ubiegających się o pomoc, nie tylko skarżącego, oraz ograniczone (w stosunku do potrzeb) możliwości finansowe, przyznał skarżącemu zasiłek celowy w wysokości i zakresie określonym w zaskarżonej decyzji, co nie odpowiada oczekiwaniom skarżącego, a co mieści się w granicach uznania administracji. W uzasadnieniu w sposób wyczerpujący i przekonujący organ uzasadnił swoje stanowisko, łącznie z podaniem rozdziału kwot, jakimi dysponuje na tego rodzaju pomoc. Sporną decyzją K. M. przyznano kwotę 90 zł. Łączna kwota wydatków budżetowych Miasta Z. na rok 2005 r. przeznaczonych do rozdysponowania na zasiłki celowe wynosiła 280000 zł. Środki finansowe przeznaczone na świadczenia z zakresu pomocy społecznej były grupowane zgodnie z harmonogramem rozdziału na poszczególne miesiące. Miesięcznie do MOPS w Z. wpływa około 300 wniosków o udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. W kontekście wskazanych w decyzji danych liczbowych zarzut dyskryminacji skarżącego jest nie zasadny, także nie zasadny pozostaje zarzut nie umiejętności wskazania przez organ kryteriów przyznawania pomocy. W tym miejscu należy wskazać, iż z ustawowych zasad świadczeń pomocy społecznej wynika, że osoba występująca o przyznanie pomocy społecznej powinna także pokrywać wydatki związane z utrzymaniem z własnych dostępnych jej środków. Z woli art. 4 ustawy osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, w tym do poszukiwania źródeł dochodu. Skarżący jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego, którego dochód od lat jest symboliczny i nie zmienia tej sytuacji licząc na pełne pokrywanie jego potrzeb przez MOPS. Podkreślenia wymaga, iż K. M. jest osobą w pełni sił fizycznych, nie ma więc żadnych przeszkód, by przynajmniej część środków żywnościowych wypracował z gospodarstwa rolnego. Skarżący nie współdziała w rozwiązywaniu trudnej sytuacji przekładając cały ciężar na MOPS w Z. Nie budzi wątpliwości stanowisko Dyrektora MOPS, że udzielenie skarżącemu zasiłku celowego w większym rozmiarze nie było możliwe z uwagi na ograniczone środki pozostające do dyspozycji organu, przeznaczane także dla pomocy społecznej innym osobom. Odnośnie zarzutu , że zaskarżona decyzja nie zawiera sposobu rozdysponowania środków i kryteriów przyznawania zasiłków należy uznać, że jest on również nie zasadny, albowiem informacja o sposobie rozdysponowania środków zawarta jest w uzasadnieniu decyzji organu I instancji na stronie 3. W tym miejscu podnieść należy, że Sąd nie może odnieść się do zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów art. 7-12 kpa albowiem skarżący nie wskazał na czym to naruszenie miałoby polegać, przy czym wskazać należy, że akt administracyjnych sprawy wynika, iż skarżący w trakcie prowadzonego postępowania miał możliwość składania wniosków oraz zapoznania się z aktami sprawy a więc miał zapewniony czynny udział w toczącym się postępowaniu. W przedmiotowej sprawie organy administracyjne dokonały prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego oraz jego prawidłowej oceny. W oparciu o wyniki wywiadu środowiskowego została prawidłowo ustalona sytuacja materialna i rodzinna oraz potrzeby skarżącego, jak też przedstawiona analiza własnych możliwości finansowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. nie budzi wątpliwości. Organy obu instancji prawidłowo wskazały okoliczności, które wpłynęły na zakres udzielonej pomocy socjalnej, a w szczególności jakie względy wpłynęły na ograniczony charakter jej zakresu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela argumentację rozstrzygnięć organów administracji w tej mierze, w tym co do zakresu i powodów przyznania zasiłku celowego, jak również i pozostałych wnioskowanych przez skarżącego form pomocy określonych w treści art. 36 ustawy o pomocy społecznej. Odnośnie świadczenia określonego w treści rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 października 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji w 2005 r. Rządowego Programu "Posiłek dla potrzebujących" ( Dz. U. z 2004 r. Nr 236, poz. 2363) podnieść należy, ze świadczenie to nie ma charakteru obligatoryjnego. Paragraf 1 omawianego aktu normatywnego stanowi bowiem jedynie o możliwości przyznania bezpłatnej pomocy w formie posiłku. W przypadku przyznawania omawianego świadczenia organ działa więc w granicach uznania administracyjnego. MOPS w Z. w pierwszoinstancyjnej decyzji w sposób wyczerpujący określił motywy swojego rozstrzygnięcia we wskazanym zakresie, które nie budzą wątpliwości, a skarga nie zawiera żadnych kontrargumentów. Wskazać bowiem trzeba na treść art. 48 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej zgodnie z którym pomoc w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może sobie tego posiłku zapewnić. W związku z powyższym adresatami tej pomocy nie są wszyscy, lecz określona grupa potrzebujących, którzy nie są w stanie samodzielnie przygotować sobie posiłku. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji wskazano skarżącemu, że podstawą odmowy świadczenia była możliwość przygotowania przez niego posiłków we własnym zakresie. W związku z powyższym należy uznać, że odmowa przyznania skarżącemu świadczeń w ramach Rządowego Programu "Posiłek dla potrzebujących" nie narusza obowiązujących przepisów. Wobec stwierdzenia bezzasadności zarzutów skargi, podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).