II SA/Bk 918/17
WyrokWSA w Białymstoku2018-03-14
Skład orzekający: Elżbieta Trykoszko, Grażyna Gryglaszewska, Marek Leszczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy część wywłaszczonej nieruchomości, na której nie zrealizowano celu wywłaszczenia, może zostać zwrócona poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercom, mimo że na innej części tej nieruchomości cel wywłaszczenia został zrealizowany?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nawet jeśli na części wywłaszczonej nieruchomości cel wywłaszczenia został zrealizowany (np. poprzez budowę szkoły i infrastruktury), to pozostała część nieruchomości, która nie została wykorzystana zgodnie z tym celem, może zostać uznana za zbędną i podlegać zwrotowi poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercom. Kluczowe jest ustalenie, czy konkretna część nieruchomości była faktycznie wykorzystana na cel wywłaszczenia.Stan faktyczny
Gmina B. wniosła skargę na decyzję Wojewody P. utrzymującą w mocy decyzję Starosty B. o zwrocie części wywłaszczonej nieruchomości na rzecz spadkobierców poprzednich właścicieli. Gmina zarzuciła organom, że nie uwzględniły one faktu zrealizowania celu wywłaszczenia (budowa placówki oświatowej) na całej nieruchomości, a jedynie na jej niewielkiej części. Organy administracji oraz sąd uznały, że tylko około 40 m2 nieruchomości zostało faktycznie wykorzystane na cel wywłaszczenia, a pozostała część jest zbędna i podlega zwrotowi.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy B.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 marca 2018 r. sprawy ze skargi G. B. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę
Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.
Starosta B. decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] uznał, że nieruchomość położona w jednostce ewidencyjnej nr [...] m. B., obrębie ewidencyjnym nr [...], oznaczona nr geod.: [...] o powierzchni 0,0663 ha (powstała z podziału działki nr geod. [...] o powierzchni 0,0802 ha), stanowiąca własność Gminy B., stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Dokonał zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości na rzecz: D. S. w ½ części oraz W. S. w ½ części. Ustalił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania z tytułu zwrotu nieruchomości, zgodnie z opinią rzeczoznawcy majątkowego, który kwotę odszkodowania za wywłaszczoną część nieruchomości określił w kwocie 9984,82 zł. Zobowiązał D. S. i W. S. do zwrotu na rzecz Gminy B. ustalonego odszkodowania w po połowie.
Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Gmina B. i zarzuciła naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 K.p.a. W ocenie skarżącej organ skoncentrował się jedynie na fragmencie wywłaszczonej nieruchomości, którą stanowi działka oznaczona aktualnie numerem geodezyjnym [...] w oderwaniu od całej nieruchomości gruntowej nabytej aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 1959 r., bez wnikliwego rozważenia realizacji celu wywłaszczenia całej nieruchomości, który to cel został w ocenie skarżącej bez wątpienia zrealizowany w postaci poczynionych nakładów polegających na wybudowaniu infrastruktury związanej z funkcjonowaniem placówki oświatowej. Skarżąca zarzuciła także, że organ nie wystąpił do Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. celem pozyskania materiału dowodowego w postaci archiwalnych zdjęć lotniczych obszaru objętego postępowaniem zwrotowym.
Wojewoda P. decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, że aktem notarialnym umowy sprzedaży z dnia [...] czerwca 1959 r. Repertorium A Nr [...], sporządzonym w Państwowym Biurze Notarialnym w B., K. i S. małżonkowie S., sprzedali na rzecz Skarbu Państwa - Kuratorium Okręgu Szkolnego B., nieruchomość stanowiącą niezabudowaną działkę o powierzchni 694 m2, położoną w B. przy ul. [...] nr [...], która zgodnie z okazanym rejestrem pomiarowym zatwierdzonym przez Prezydium MRN w B. w dniu [...] maja 1959 r. za nr[...]. oznaczona została jako działka numer [...].
Z treści aktu wynika, że stawiający zgodnie wyjaśnili, że osiągnęli porozumienie przewidziane art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. nr 17 poz. 70).
Zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] czerwca 2015 r. Repertorium A Nr [...], spadkobiercami po K. S. oraz S. S. są: D. S. oraz W. S.
Organ odwoławczy podał, że w toku prowadzonego postępowania, organ pierwszej instancji w dnia [...] grudniu 2015 r. przeprowadził oględziny przedmiotowej nieruchomości, w trakcie których ustalono, że część działki o nr geod. [...] o powierzchni około 40 m2 wchodzi w skład terenu użytkowanego przez Zespół Szkół S. Teren ten jest ogrodzony ogrodzeniem metalowym na cokole betonowym. Obszar ten wraz z działką o nr geod. [...] jest zabudowany budynkiem szkoły oraz obiektami związanymi z jej funkcjonowaniem (boisko sportowe, bieżnia). Pozostała część działki o nr geod. [...] stanowi teren porośnięty roślinnością trawiastą (niekoszoną). Od strony działki o nr geod. [...] teren ogrodzony jest ogrodzeniem metalowym na cokole betonowym. Od strony drogi (działki o nr geod. [...]) brak ogrodzenia. Wzdłuż granicy z działką o nr geod. [...] rosną drzewa i krzewy. Na przedmiotowej działce brak innych widocznych trwałych elementów zagospodarowania.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że jedynie na niewielkiej, około 40 m2, części nieruchomości gruntowej, oznaczonej numerem geodezyjnym działki nr geod. [...], został zrealizowany cel wywłaszczenia oraz, że ta część nieruchomości była zgodnie z tym celem wykorzystana. Pozostałą część wywłaszczonej działki należy uznać za zbędną na cel wywłaszczenia.
Niezasadny, zdaniem organu odwoławczego jest zarzut, że organ pierwszej instancji analizując zgromadzony materiał dowodowy, skoncentrował się jedynie na fragmencie przedmiotowej nieruchomości bez wnikliwego rozważenia realizacji celu nabycia całej nieruchomości, który to cel został w ocenie skarżącej bez wątpienia zrealizowany w postaci poczynionych nakładów polegających na wybudowaniu infrastruktury związanej z funkcjonowaniem placówki oświatowej. Przyznanie racji stanowisku skarżącej, zdaniem organu odwoławczego, doprowadziłoby do sytuacji, w której realizacja celu wywłaszczenia na niewielkiej części nieruchomości, skutkowałaby niejako automatycznie uznaniem zrealizowania celu wywłaszczenia na całej nieruchomości. Taka wykładnia przepisów przeczyłaby ratio legis art. 137 ust. 2 u.g.n.
Zdaniem organu odwoławczego, wbrew twierdzeniom odwołującej, nie było konieczności występowania do Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W., celem pozyskania materiału dowodowego w postaci archiwalnych zdjęć lotniczych obszaru objętego postępowaniem zwrotowym, ponieważ obszar wykorzystany zgodnie z celem wywłaszczenia został trwale odgrodzony od terenu niewykorzystanego zgodnie z celem wywłaszczenia za pomocą trwałego ogrodzenia metalowego na cokole betonowym. Załączone zdjęcia wskazują, że samo ogrodzenie nosi oznaki znacznego zużycia. Nie ma podstaw, zdaniem organu odwoławczego aby twierdzić, że na terenie odgrodzonym od placówki oświatowej, a do tego w żaden sposób nieurządzonym, został zrealizowany cel wywłaszczenia w postaci placówki oświatowej.
W konkluzji organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie przed organem pierwszej instancji prowadzone było z zachowaniem zasad wynikających z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, jak również prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego.
Skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego złożyła Gmina B. i zarzuciła naruszenie:
- art. 7, 77 § 1 oraz 107 § 3 K.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, a także poprzez brak dostatecznego uzasadnienia prawnego podjętego rozstrzygnięcia;
- art. 136 ust. 1 i 2 oraz 137 u.g.n., poprzez uznanie, że część wywłaszczonej nieruchomości gruntowej stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu oraz nieuwzględnienie, iż cel określony w decyzji wywłaszczeniowej został zrealizowany.
Wskazując na powyższe naruszenia strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania lub uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od strony przeciwnej kosztów procesu według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi zarzucono, że wątpliwości budzą ustalenia poczynione przez organ w toku prowadzonego postępowania, jak również interpretacja zgromadzonego materiału dowodowego oraz obowiązujących przepisów prawa. W uzasadnieniu decyzji brak jest odniesienia do okoliczności mających niezwykle istotne znaczenie dla sprawy. Analizując zgromadzony materiał dowodowy, organ skoncentrował się jedynie na fragmencie wywłaszczonej nieruchomości, którą stanowi aktualnie działka nr [...] w oderwaniu od całej nieruchomości nabytej aktem notarialnym z dnia [...] czerwca 1959 r. Tymczasem, zdaniem skarżącej, na wywłaszczonym terenie cel wywłaszczenia został bez wątpienia zrealizowany. Skarżąca podniosła, że lokalizacja celu nabycia polegającego na budowie infrastruktury związanej z funkcjonowaniem placówki oświatowej, odbiegająca od pierwotnie planowanej, nie ma wpływu na zrealizowanie podstawowego celu nabycia. Nabycie całej nieruchomości nastąpiło bowiem pod realizację celu publicznego związanego z funkcjonowaniem placówki oświatowej, które to bez zwątpienia zostało w pełni zrealizowane. Oznacza to, że warunek o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. musi odnosić się do całości nieruchomości a nie jej części.
Podniesiono, że realizacja tak dużej inwestycji jak budowa placówki oświatowej ma charakter złożony i wieloetapowy, a zatem jej realizacja może trwać dłuższy okres. Teren zajęty pod szkołę wraz z niezbędną infrastruktura, nie musi być w całości pokryty obiektami budowlanymi typu budynek szkoły lub hali sportowej. Mogą na nim zostać usytuowane również obszary zielone lub obiekty sportowe w postaci boisk lub bieżni. Podtrzymano zarzut zaniechania wystąpienia do Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. celem pozyskania archiwalnych zdjęć lotniczych obszaru objętego postępowaniem zwrotnym. Skarżąca wywiodła, że nie można mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji, a dopiero później jej przeznaczenie zmieniono. Podniesiono przy tym, że w przypadku inwestycji o złożonym kompleksowym charakterze, których funkcjonowanie związane jest z istnieniem zróżnicowanej zabudowy i funkcji obszarów, realizowanych etapami, możliwe jest dokonywanie zmian w koncepcjach zagospodarowania. Jeżeli zatem wywłaszczenie następuje na jakiś określony, złożony cel, to mające miejsce na etapie realizacji zmiany szczegółowego zagospodarowania i nadane funkcje nie świadczą o zbędnością terenu dla celu wywłaszczenia.
Organ w odpowiedzi na skargi wniósł o ich oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności kwestionowanej decyzji.
Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie niniejszej jest decyzja Wojewody P. z dnia [...] października 2017 r. na podstawie której zwrócono na rzecz D. S. i W. S. nieruchomość położoną w jednostce ewidencyjnej nr [...] m. B., obrębie ewidencyjnym nr [...], oznaczoną nr geod.: [...] o powierzchni 0,0663 ha (powstałą z podziału działki nr geod. [...] o powierzchni 0,0802 ha).
Zasady i tryb zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowane zostały przepisami art. 136-142 zawartymi w rozdziale 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2016 r., poz. 2147 ze zm.; dalej powoływana jako u.g.n.).
Przepis art. 216 ust. 1 u.g.n., stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 lub art. 47 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. poz. 64 oraz z 1982 r. poz. 79). Z treści aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 1959 r., wynika że stawiający zgodnie wyjaśnili, iż osiągnęli porozumienie przewidziane art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W związku z powyższym przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości mają zastosowanie w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n., poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Sytuacje, w których nieruchomość należy uznać za zbędną, precyzują przepisy art. 137 ust. 1 u.g.n. Zgodnie z ww. przepisem nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
- pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
- pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Istotą postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest zatem ustalenie zbędności tej nieruchomości na cel na jaki została ona wywłaszczona. W pierwszej kolejności należało zatem sprecyzować cel wywłaszczenia, by móc następnie ocenić, czy cel ten został zrealizowany. Nie budzi sporu ustalenie, że celem wywłaszczenia (sprzedaży) nieruchomości oznaczonej nr geod. [...] o powierzchni 0,0802 ha była realizacja placówki oświatowej.
Kwestią sporną w sprawie niniejszej jest to czy na przedmiotowej działce został zrealizowany ten cel.
W ocenie Sądu, ustalenia organów orzekających w zakresie zwrotu przedmiotowej działki są prawidłowe i zgodne ze zgromadzonym materiałem dowodowym. W omawianym zakresie dokonały one prawidłowej interpretacji przepisu art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 u.g.n. oraz wypełniły obowiązek nałożony z mocy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. tj. zebrały w sposób wyczerpujący materiał dowodowy oraz oceniły istotne z punktu widzenia niniejszego postępowania okoliczności w oparciu o całokształt kompletnego materiału dowodowego.
Sąd w składzie orzekającym kontrolując zaskarżoną decyzję podzielił stanowisko organów, że działka nr [...] została tylko na niewielkiej części, około 40 m2, wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, a tym samym zaistniały przesłanki pozwalające na orzeczenie o zwrocie pozostałej części tej działki niewykorzystanej na cel wywłaszczenia. W ocenie Sądu nie można uznać, że na terenie działki nr [...] o powierzchni 0,0663 ha powstała placówka oświatowa
Bez wątpienia, tak jak podnosi strona skarżąca, realizacja placówki oświatowej jest inwestycją o złożonym, kompleksowym charakterze, której funkcjonowanie związane jest z istnieniem zróżnicowanej zabudowy i funkcji obszarów, realizowanych etapami. Jest to inwestycja o charakterze podobnym do inwestycji polegającej na budowie osiedla mieszkaniowego. Dlatego też Sąd oceniając legalność decyzji w sprawie niniejszej miał na uwadze ugruntowane od wielu lat orzecznictwo, że celu wywłaszczenia w żaden sposób nie niweczy realizacja infrastruktury osiedla w postaci budynków handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących, jak ciągi komunikacyjne, parkingi, boiska i inne urządzenia. Osiedle mieszkaniowe obejmuje bowiem nie tylko domy mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące jego mieszkańcom. (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 7 września 2007 r., I OSK 1324/06, z 10 kwietnia 2014 r., I OSK 2391/12, z 4 sierpnia 2015 r., I OSK 1044/14, publ. CBOSA). Przy czym, jako część osiedla zagospodarowanie to powinno być widoczne, gdyż w przeciwnym razie nie spełni funkcji wspomagającej i współdziałającej z funkcją podstawową – mieszkalnictwem (vide: wyrok WSA w Łodzi z 17 sierpnia 2016 r., II SA/Łd 433/16, publ. CBOSA). Osiedle mieszkaniowe jest swego rodzaju mikroorganizmem urbanizacyjnym, który rządzi się swoistymi zasadami, nakierowanymi przede wszystkim na zaspokojenie potrzeb bytowych jego mieszkańców (vide: wyrok NSA z 21 kwietnia 2016 r., I OSK 1622/16, pub. CBOSA). Teren zajęty przez osiedle mieszkaniowe nie musi być w całości pokryty różnymi inwestycjami budowlanymi. W szczególności mogą na nim występować tzw. obszary zielone, czy rekreacyjne lub strefy ochronne (vide: wyrok NSA z 27 listopada 2014 r., I OSK 846/13, pub. CBOSA). Także, wybudowanie hali sportowej, parkingu i zaplecza gospodarczego stanowi realizację celu wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego (vide: wyrok NSA z 13 czerwca 2014 r., I OSK 2768/12, pub. CBOSA). W przypadku realizacji takiej inwestycji jak osiedle mieszkaniowe, o wykorzystaniu na cel wywłaszczenia świadczy nie tylko zabudowanie budynkami mieszkaniowymi, ale także wszelkimi innymi obiektami, które są potrzebne dla osiedla. O wykorzystaniu na cel wywłaszczenia może także świadczyć inne niż zabudowa zagospodarowanie, w tym pozostawienie terenów zielonych (vide: wyrok NSA z 19 lipca 2016 r., I OSK 2600/14, pub. CBOSA).
Skarżąca, w sprawie niniejszej, powołując się przede wszystkim na wyrok NSA z 8 grudnia 2016 r. wydany w sprawie I OSK 272/15 (pub. Lex nr 2232664) z następującą tezą: "W przypadku inwestycji o złożonym, kompleksowym charakterze, których funkcjonowanie związane jest z istnieniem zróżnicowanej zabudowy i funkcji obszarów, realizowanych etapami, możliwe jest dokonywania zmian w koncepcjach zagospodarowania. Jeżeli zatem wywłaszczenie następuje na jakiś określony złożony cel, to mające miejsce na etapie realizacji zmiany szczegółowego zagospodarowania i nadane funkcje nie świadczą o zbędności terenu dla celu wywłaszczenia", twierdzi, że cel inwestycji na przedmiotowej działce został zrealizowany. Zdaniem skarżącej nie można mówić o zbędności na cel wywłaszczenia, gdy nieruchomość po wywłaszczeniu została zagospodarowana i wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji, a dopiero później jej przeznaczenie zmieniono. Realizację celu wywłaszczenia potwierdzałyby, zdaniem skarżącej, archiwalne zdjęcia lotnicze, których organ nie włączył do materiału dowodowego.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności oględzin przedmiotowej działki, wynika, że jedynie część działki o nr geod. [...] o powierzchni około 40 m2 wchodzi w skład terenu użytkowanego przez Zespół Szkół S. Teren ten jest ogrodzony ogrodzeniem metalowym na cokole betonowym. Obszar ten wraz z działką o nr geod. [...] jest zabudowany budynkiem szkoły oraz obiektami związanymi z jej funkcjonowaniem (boisko sportowe, bieżnia). Pozostała część działki o nr geod. [...] stanowi teren porośnięty roślinnością trawiastą (niekoszoną). Od strony działki o nr geod. [...] teren ogrodzony jest ogrodzeniem metalowym na cokole betonowym. Od strony drogi (działki o nr geod. [...]) brak ogrodzenia. Wzdłuż granicy z działką o nr geod. [...] rosną drzewa i krzewy. Na przedmiotowej działce brak widocznych trwałych elementów zagospodarowania. Powyższe potwierdza, że działka nr [...] nie ma nic wspólnego z celem wywłaszczenia. Nie znajdują się na niej żadne elementy zagospodarowania terenu, które mogłyby świadczyć o funkcjonalnym związku z budynkiem szkoły. Teren wykorzystany na cel wywłaszczenia został trwale odgrodzony od terenu niewykorzystanego zgodnie z celem wywłaszczenia za pomocą trwałego, zużytego ogrodzenia metalowego.
Trafny jest również wniosek sformułowany na podstawie całokształtu okoliczności sprawy, że nie wykazano, aby teren zwróconej działki był w przeszłości zagospodarowany na cel wywłaszczenia, a dopiero z czasem sposób jego zagospodarowania uległ zmianie, co wykluczałoby zwrot na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w sprawie P 12/11, dominujące jest od lat stanowisko sądów administracyjnych, zgodnie z którym "Nie można zatem mówić o zbędności nieruchomości i obowiązku jej zwrotu, jeśli nieruchomość wywłaszczona została prawidłowo wykorzystana zgodnie z celem określonym w decyzji o wywłaszczeniu, a następnie tej realizacji zaprzestano lub nieruchomość przeznaczono na inne cele, włączając w to rozporządzenia tą nieruchomością na rzecz osób trzecich (sprzedaż, oddanie w użytkowanie wieczyste, oddanie w użytkowanie, najem, dzierżawę lub w trwały zarząd)". Okoliczności powyższych jednak nie wykazano w sprawie niniejszej.
Zarzucanie organowi, że nie przeprowadził dowodu ze zdjęć archiwalnych, celem ustalenia, iż działka w przeszłości była zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, nie może być uwzględniony. Podkreślić należy, że w toku całego postępowania administracyjnego skarżąca Gmina nie sformułowała żadnego wniosku dowodowego, który miałby wskazywać na okoliczności przeciwne ustalonym przez organ lub przynajmniej podważać ich wiarygodność, mimo tego, że była jednym z podmiotów najbardziej zainteresowanych wynikiem sprawy. Zdaniem sądu, organ prowadzący sprawę, nie dysponując żadnymi dowodami podważającymi wiarygodność okoliczności wynikających z dowodów, którymi dysponował i przy braku inicjatywy dowodowej właściciela nieruchomości, nie był zobligowany do prowadzenia z urzędu dalszego postępowania wyjaśniającego. Zdaniem Sądu skarżąca nie wykazała aby na przedmiotowej działce były posadowione jakieś obiekty, związane funkcjonalnie z budynkami szkoły. Zatem naruszenie art. 77 § 1 czy też art. 78 K.p.a. nie miało miejsca. Nadmienić należy, że skarga nie ma zindywidualizowanego podejścia. Jest ogólna i jak sądowi znane jest z urzędu z racji rozpatrywanych skarg zawiera powtórzenie zarzutów i argumentów sformułowanych w innych sprawach ze skarg Gminy B. na decyzje w przedmiocie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości.
Dodać także należy, że ani organy, ani sąd nie zakwestionowały trafności spostrzeżeń skarżącej, iż faktycznie celem wywłaszczenia była inwestycja o znacznych rozmiarach. Nie oznacza to jednak, jak trafnie spostrzegły orzekające w sprawie organy, że zrealizowanie celu wywłaszczenia tylko na części wywłaszczonego terenu wyklucza zwrot innego fragmentu tego terenu, niewykorzystanego na cel wywłaszczenia. Podstawą prawną zwrotu części nieruchomości, na której nie zrealizowano celu wywłaszczenia stanowi art. 137 ust. 2 u.g.n. przy zaistnieniu przesłanek z art. 137 ust. 1 i taką też podstawę wskazano w zaskarżonej decyzji.
W świetle powyższego, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie uznać należało, że działka nr [...] stała się zbędna na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 ust. 1 u.g.n. a tym samym, że zachodzi przesłanka obligująca organ do jej zwrotu na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. Działka ta nie była i nie jest wykorzystana na cel wywłaszczenia polegający na budowie placówki oświatowej.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło