II SA/Bk 921/11

II SA/Bk 921/11 P O S T A N O W I E N I E Dnia 12 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2012 r. w Białymstoku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 lutego 2012 r. w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2011 r. znak [...] w przedmiocie zasiłku celowego p o s t a n a w i a 1. odmówić przyznania prawa pomocy zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Skarżący S. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wskazał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a źródłem jego miesięcznego utrzymania są zasiłek stały i pielęgnacyjny w łącznej kwocie 477 zł. Skarżący posiada mieszkanie o powierzchni 60,12 m², nie dysponuje oszczędnościami i przedmiotami wartościowymi. Przedłożył orzeczenie z 2010 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności ustalonym na stałe. Postanowieniem z 27.02.2012 r. referendarz tutejszego sądu przyznał wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, natomiast odmówił przyznania tego prawa w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych motywując to korzystaniem przez stronę ze zwolnienia ustawowego. W uzasadnieniu postanowienia stwierdzono, że sytuacja materialna skarżącego, nieposiadającego oszczędności, niepełnosprawnego i osiągającego niskie dochody uprawnia do skorzystania z prawa pomocy w zakresie, w jakim nie korzysta z tego prawa z mocy ustawy. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw wskazując, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych uwagi na niskie dochody i niekorzystne wobec niego działania Ośrodka Pomocy Społecznej. Nie jest też w stanie opłacić adwokata. Wyjaśnił, że z uwagi na schorzenia potrzebuje pomocy innych osób i nie może wykonywać samodzielnie wielu czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 zd. 1 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Odpłatność jest jedną z podstawowych zasad postępowania przed sądem administracyjnym, jednak w sytuacjach szczegółowo określonych przepisami reguła ta doznaje wyjątków na korzyść osób, których trudna sytuacja materialna oraz niskie dochody uniemożliwiają poniesienie kosztów sądowych w ogóle lub w pełnej wysokości. Takim wyjątkiem od zasady odpłatności jest prawo pomocy, czyli zwolnienie od kosztów sądowych, które przewidziane jest w dwóch formach: jako zwolnienie ustawowe przysługujące skarżącym w pewnych kategoriach spraw (art. 239 pkt 1 p.p.s.a.) lub tylko pewnym podmiotom takim jak kurator strony, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich (art. 239 pkt 2 i 3 p.p.s.a.) oraz zwolnienie na wniosek. Przedmiotowa sprawa dotyczy świadczeń z pomocy społecznej (zasiłku celowego), a zatem zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Oznacza to, że nie jest zobowiązany ponosić jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie. Zatem jego wniosek o zwolnienie z tych kosztów został rozpoznany odmownie, ale nie dlatego, że zwolnienie mu nie przysługuje, ale z uwagi na to że takie zwolnienie, z uwagi na jego ustawowe przyznanie, nie może zostać przyznane postanowieniem sądu. Inaczej rzecz ujmując, skarżący nie ponosi kosztów sądowych bo takimi go nie obciąża ustawa. Dlatego też nie był wzywany do uiszczenia wpisu od skargi i nie będzie wzywany do uiszczenia żadnych innych kosztów sądowych. Z tego powodu doszło do oddalenia wniosku w punkcie 1. niniejszego postanowienia. Ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych nie obejmuje natomiast skorzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu. W tym zakresie wniosek poddany został ocenie. Wskazane w nim okoliczności uprawniają do stwierdzenia, że sytuacja finansowa skarżącego jest na tyle trudna, iż nie jest on w stanie pokryć kosztów ustanowienia pełnomocnika we własnym zakresie. Nie posiada żadnych oszczędności, utrzymuje się z niewielkiej kwoty zasiłku i z uwagi na schorzenia nie jest w stanie uzyskać wyższych dochodów. Z tego względu orzeczenie o przyznaniu pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata znajdowało swoje uzasadnienie i dlatego orzeczono w punkcie 2. postanowienia o jego przyznaniu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.