II SA/Bk 921/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie koszów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 roku Nr [...], Burmistrz C., działając z wniosku Pana J. S., wydał decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym [...], położonej w obrębie J. P., stanowiącej własności Gminy C. z nieruchomością sąsiednią oznaczoną nr [...] stanowiącą własność Państwa Z. M. K., B. K., W. K., E. K. i E. R. i działki o nr [...] stanowiącą własność Państwa J. i A. H. S., a także nieruchomości oznaczonej numerem geodezyjnym [...] położonej w obrębie J. P., stanowiącej własność Gminy C. z nieruchomościami sąsiednimi oznaczoną rr [...] i [...] stanowiącymi własność Państwa J. i A. H. S. Powyższa decyzja uzyskała walor ostateczności. Następnie, Burmistrz C., postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r., Nr [...], powołując się na art. 265 § 1 w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 Kpa ustalił koszty postępowania w sprawie o rozgraniczenie działki nr [...] z działką nr [...] w wysokości 2 500 zł oraz koszty postępowania w sprawie o rozgraniczenie działki nr [...] z działką nr [...] oraz działki nr [...] z działkami nr [...] i [...] w wysokości 6 494,40 zł. Jednocześnie zobowiązał właścicieli rozgraniczanych nieruchomości (w tym również gminę C.) do uiszczenia po połowie kosztów wynikających z dokonanego rozgraniczenia działek. Z powyższym postanowieniem nie zgodził się Z. K. (dalej powoływany również jako: "Skarżący") i w złożonym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. zażaleniu wniósł o obciążenie kosztami postępowania gminę C. Skarżący wskazał, że ustalając koszty postępowania organ nie wspomniał, iż działka nr [...] jest drogą gminną. Według prawa za wytyczenie drogi płaci gmina a nie inni właściciele nieruchomości. Skarżący wskazał też, że nie rozumie dlaczego z wniosku J. S. zostało dokonane rozgraniczenie jego działki i działki gminnej, skoro wnioskodawca nie miał w tym interesu prawnego i nie był stroną takiego postępowania. Postanowieniem z dnia [...] października 2012 r., Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium podkreśliło, że przepisy prawa geodezyjnego i kartograficznego nie zawierają regulacji odnośnie do kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Poniesienie przez stronę obciążających ją kosztów postępowania rozgraniczeniowego następuje w trybie przewidzianym w art. 262 § 1 pkt 2 Kpa, w myśl którego stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Stosownie do art. 152 Kodeksu cywilnego właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie. Rozgraniczenie nieruchomości zgodnie z art. 29 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.) ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 11 grudnia 2006r., sygn. akt. I OPS 5/06 już sam udział w rozgraniczeniu nieruchomości dokonywanym w postępowaniu administracyjny w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Ponieważ postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone jest w interesie wszystkich właścicieli rozgraniczanych nieruchomości, w związku z tym koszty postępowania strony powinny ponosić w równych częściach. Pojęcia interesu, o którym mowa w art. 262 § 1 pkt 2 Kpa, nie należy zatem ograniczać do wąsko pojmowanych korzyści wyrażonych samą inicjatywą wszczęcia postępowania rozgraniczeniowego, ale kojarzyć należy go z interesem prawnym wszystkich stron postępowania określonym w art. 152 Kodeksu cywilnego. Dlatego też, w oparciu o art. 262 § 1 pkt 2 Kpa, organ orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego może obciążyć nimi strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Na powyższe postanowienie Skarżący wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, w której wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, że Kolegium błędnie powołuje się na art. 152 Kodeksu cywilnego, który mówi o rozgraniczeniu gruntów a nie gruntu z drogą gminną. Nie ma przepisu nakładającego na obywatela kosztów wytyczenia drogi. Zdaniem Skarżącego wytyczenie drogi gminnej i rozgraniczenie pomiędzy drogą gminną a jego nieruchomością jest tym samym. Ponadto, Skarżący podniósł, że wszczęcia postępowania w sprawie [...] żądał pan J. S., którego grunty nie sąsiadują z jego gruntami, na co wniósł odwołanie w dniu 5 stycznia 2012 r. W związku z powyższym nie jest stroną postępowania i nie rozumie dlaczego ma płacić za zachcianki Pana S. Skarżący uważa, że zgodnie z rozumowaniem Kolegium może żądać rozgraniczenia wszystkich dróg z sąsiednimi działkami w całej gminie. Skarżący twierdzi, iż Kolegium błędnie wskazywało mu możliwość odwołania się od decyzji Burmistrza C. z dnia [...] sierpnia 2012 r., skoro decyzja ta dotyczyła wytyczenia drogi, z którą się zgadza. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., podtrzymując stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać przede wszystkim należy, że przedmiotem kontroli zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest wyłącznie postanowienie w przedmiocie ustalenia i rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. W niniejszym postępowaniu Sąd nie posiada kompetencji do oceny, czy rozgraniczenie spornych działek zostało przeprowadzone prawidłowo, w szczególności, czy J. S. miał uprawnienie do żądania rozgraniczenia działki stanowiącej współwłasność Skarżącego. Dlatego też, te z zarzutów skargi, dotyczące prawidłowości przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, nawet jeżeli okazałoby się zasadne, nie mogły mieć wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Podstawę rozstrzygania o kosztach postępowania rozgraniczeniowego stanowiły przepisy art. 262 § 1 pkt 2 i 264 § 1 Kpa. Przepisy te ustalają zasady rozdziału kosztów postępowania administracyjnego pomiędzy stronę a organ. Zgodnie z art. 262 § 1 Kpa stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z jej winy (pkt 1), a także zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie (pkt 2). Do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych (art. 263 § 1 Kpa). Ustalenie wysokości kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji. W postanowieniu tym organ określa także osoby zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia (art. 264 § 1 Kpa) Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, opublikowanej w ONSAiWSA 2007/2/26, wyraził pogląd, że organ administracji publicznej, orzekając na podstawie przepisu art. 262 § 1 pkt 2 Kpa o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może – uwzględniając normę art. 152 kodeksu cywilnego (dalej: k.c.) - obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Uzasadniając takie stanowisko, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że instytucja rozgraniczenia nieruchomości uregulowana została w dwóch aktach prawnych: ustawie - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz kodeksie cywilnym. Zarówno w postępowaniu cywilnym, jaki i administracyjnym, tak organ administracji, jak i sąd powszechny są obowiązane stosować te same zasady, a wniosek ten znajduje potwierdzenie przy porównaniu art. 152 i 153 k.c. z art. 31 ust. 2 - 4 i art. 34 ust. 1 i 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, które określają zasady przeprowadzania postępowania rozgraniczeniowego w jego kolejnych stadiach. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że konsekwentnie należy przyjąć, że w postępowaniu administracyjnym ma też zastosowanie norma materialnoprawna wynikająca z przepisu art. 152 k.c., stanowiąca, że właściciele gruntów sąsiadujących koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie. Sąd wskazał też, że udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że toczy się ono w interesie każdej ze stron postępowania. Twierdzenie, że interes prawny posiada jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. W postępowaniu rozgraniczeniowym wszczętym na wniosek właściciela jednej nieruchomości właściciel sąsiedniej nieruchomości może uznawać, że przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego nie leży w jego interesie, gdyż nie kwestionuje on przebiegu granic. Jednakże ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Nie można więc twierdzić, iż rozgraniczenie nie jest przeprowadzane także w interesie właściciela nieruchomości sąsiadującej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał ostatecznie, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 Kpa), a w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w przepisie art. 152 k.c. Pogląd wyrażony w wyżej wymienionej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego jest jednolicie podzielany w orzecznictwie sądów administracyjnych. Mając na uwadze powyższe rozważania, w ocenie Sądu, stwierdzić należy, że w rozpatrywanej sprawie, organy ustaliły i rozłożyły koszty postępowania rozgraniczeniowego w sposób odpowiadający prawu. Koszty zostały ustalone w odniesieniu do rozgraniczenia poszczególnych działek i tymi kosztami zostali obciążeni, w częściach równych, właściciele sąsiednich nieruchomości, w tym gmina C. Skarżący został zobowiązany, wspólnie z innymi współwłaścicielami działki nr [...], do uiszczenia połowy kosztów związanych z rozgraniczeniem działki, natomiast drugą połowę ma ponieść gmina C. W świetle powyższego za niezasadne należało uznać zarzuty skargi, z których wynikałby obowiązek poniesienia wszelkich kosztów rozgraniczenia przez gminę C. Wskazywana okoliczność, iż sąsiednią działką jest droga gminna, w żaden sposób nie wpływa, na ocenę zgodności z prawem wydanego postanowienia. Na gruncie procedury związanej z rozgraniczaniem nieruchomości, wszyscy właściciele rozgraniczanych działek, w tym również gmina C., mają takie same prawa i obowiązki, czego dowodem jest to, że organ nakazał gminie C. uiszczenie połowy kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Końcowo wskazać należy, że organ I instancji, postanowienie w przedmiocie rozliczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oparł na treści decyzji o rozgraniczeniu działek z tej samej daty. Dlatego też Skarżący, kwestionujący zasadność przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego, powinien dążyć do wzruszenia ostatecznej decyzji Burmistrza C. z [...] sierpnia 2012 r. (poprzez stwierdzenie nieważności, wznowienie postępowania) i dopiero skuteczne wyeliminowanie jej z obrotu prawnego, będzie mogło stanowić podstawę do innego rozliczenia kosztów przeprowadzonego postępowania. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.