II SA/Bk 927/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski, Sędziowie asesor sądowy WSA Elżbieta Lemańska (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant st. sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] października 2017 r. nr [...] Starosta Powiatu B. orzekł o utracie przez A. S. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] października 2017 r. Organ pierwszej instancji powołał się na regulację art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017 r., poz. 1065 ze zm.) i wskazał, że zarejestrowaną jako osoba bezrobotna może być osoba spełniająca przesłanki wymienione w tym przepisie, z tym że w przypadku mężczyzny tylko taki mężczyzna, który nie ukończył 65 lat. Odwołanie od powyższej decyzji złożył A. S., który wniósł o jej uchylenie z uwagi na naruszenie art. 2 Konstytucji RP, tj. zasadę ochrony praw nabytych. Wyjaśnił, że skończył wiek 65 lat w dniu [...] sierpnia 2016 r., tj. w czasie, kiedy obowiązywał dla niego wiek emerytalny 66 lat i 3 miesiące. W jego ocenie, wydana decyzja łamie zasadę, zgodnie z którą "jeżeli zdarzenie prawne (ukończenie 65 lat w 2016 r.) miało miejsce w czasie obowiązywania dawnej ustawy, do jej skutków realizujących się po wejściu nowej ustawy, zastosowanie ma w dalszym ciągu ustawa dawna". Wydana decyzja, w jego ocenie, działa wbrew prawu, tj. działa wstecznie. Podniósł również brak "identyfikacji upoważnienia" wskazanego przez osobę podpisaną pod decyzją. Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. znak [...] Wojewoda P. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Wyjaśnił, że A. S. zarejestrował się w PUP w B. jako osoba bezrobotna z dniem [...] lutego 2017 r. i z tym też dniem decyzyjnie został uznany za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku. Jak wskazał organ, A. S. urodził się w dniu [...] sierpnia 1951 r. Z dniem 1 października 2017 r. weszła w życie nowelizacja ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (ustawa z dnia 16 listopada 2016 r., Dz. U. z 2017 r, poz. 38) zmieniająca wiek uprawniający do emerytury na 65 lat dla mężczyzn i 60 lat dla kobiet. Na podstawie tej zmiany doszło również do modyfikacji przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o promocji zatrudnienia, tj. do ustalenia nowego brzmienia definicji osoby bezrobotnej, które zawiera warunek graniczny dla utrzymania statusu osoby bezrobotnej, tj. wiek 65 lat dla mężczyzn. Jednocześnie, jak wskazał Wojewoda, w przepisie art. 33 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia wskazano katalog sytuacji, których zaistnienie powoduje konieczność wydania decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej. Jednym z tych warunków jest niespełnienie przesłanek z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. b. tej ustawy, tj. przesłanek składających się na definicję osoby bezrobotnej. Skoro zatem, jak wskazał organ, na dzień 1 października 2017 r., tj. na dzień wejścia w życie wyżej opisanych nowelizacji, odwołujący się miał ukończony 65 rok życia, to nie mógł dłużej pozostawać zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Skargę na decyzję organu odwoławczego złożył do sądu administracyjnego A. S., który – podobnie jak w odwołaniu - zarzucił naruszenie zasad konstytucyjnych, w tym zasady ochrony praw nabytych wywodzącej się z zasady demokratycznego państwa prawa. Po raz kolejny podkreślił, że wiek 65 lat ukończył w dniu [...] sierpnia 2016 r., gdy obowiązywał dla niego wiek emerytalny 66 lat i 3 miesiące. Jak wskazał, "w obwieszczeniu marszałka sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26.05.2017 r. 9Dz. U. 207, poz. 1065) w art. 2 pkt b) 4 mówi o wieku 65 lat dla mężczyzn". Sformułował pytanie, dlaczego nie pozbawiono go statusu osoby bezrobotnej w czerwcu 2017 r.? Zarzucił bezprawne, wsteczne stosowanie prawa. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017 r., poz. 1065 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego takiego bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Stosownie zaś do treści art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o promocji zatrudnienia, za bezrobotnego uznaje się osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g, lit. i, j, l oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3 i 4, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli nie ukończyła 60 lat - kobieta lub 65 lat – mężczyzna. Wyżej zacytowany przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o promocji zatrudnienia, tj. w brzmieniu przewidującym graniczny dla utrzymania statusu osoby bezrobotnej warunek 65 lat dla mężczyzn, wszedł w życie w dniu 1 października 2017 r. na mocy art. 10 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 38). Tą ustawą zmieniającą, jak wynika z brzmienia jej tytułu, wprowadzono również zmianę do art. 24 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, któremu nadano następujące brzmienie: "Ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn, z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a, 50e i 184". Ten ostatnio wskazany przepis (art. 24 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) wprowadzający wiek emerytalny 65 lat dla mężczyzn i 60 lat dla kobiet również zaczął obowiązywać z dniem 1 października 2017 r. na mocy art. 31 ustawy nowelizującej z dnia 16 listopada 2016 r. A zatem, reasumując, zarówno przepis wprowadzający możliwość przejścia na emeryturę w wieku 65 lat dla mężczyzn, jak przepis wprowadzający graniczną datę 65 lat dla mężczyzn jako maksymalny wiek po przekroczeniu którego nie można utrzymać statusu osoby bezrobotnej – zaczęły obowiązywać z dniem 1 października 2017 r. Jednocześnie, co należy podkreślić, przedmiotowa ustawa nowelizująca z dnia 16 listopada 2016 r. nie zawiera przepisów intertemporalnych (międzyczasowych). W takiej zaś sytuacji nie ma jednoznacznej reguły mającej uniwersalne zastosowanie we wszystkich przypadkach. Można natomiast rozważać zastosowanie jednej z trzech reguł: po pierwsze - zasady bezpośredniego działania nowego prawa (nowe prawo od momentu wejścia w życie reguluje wtedy także wszelkie zdarzenia z przeszłości); po drugie - zasady dalszego obowiązywania dawnego prawa, zgodnie z którą prawo to mimo wejścia w życie nowych regulacji ma zastosowanie do zdarzeń, które wystąpiły w przeszłości; po trzecie - zasady wyboru prawa, zgodnie z którą wybór reżimu prawnego mającego zastosowanie do zdarzeń zaistniałych przed wejściem w życie nowego prawa pozostawia się zainteresowanym podmiotom. To jednak, czy dać pierwszeństwo zasadzie dalszego działania przepisów dotychczasowych, czy też zasadzie bezpośredniego działania ustawy nowej, musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy i charakteru przepisów podlegających zmianie, przy czym jednocześnie należy brać pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady (vide uchwała z dnia 10 kwietnia 20106 r., I OPS 1/06, dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Zdaniem sądu, w sprawie niniejszej trafnie i bez naruszenia zasad konstytucyjnych organy przyjęły zastosowanie prawa nowego. Opisane wyżej nowelizacje były bowiem skutkiem głębokiej i o szerokim zakresie reformy wieku emerytalnego mającej na celu obniżenie dotychczas obowiązującego wieku emerytalnego dla kobiet i mężczyzn (67 lat) i umożliwienie przejścia na emeryturę dla kobiet w wieku 60 lat i dla mężczyzn w wieku 65 lat. Nowelizacja miała ten skutek, że z dniem 1 października 2017 r. wszyscy mężczyźni z ukończonym 65 rokiem życia oraz wszystkie kobiety z ukończonym 60 rokiem życia mogli skorzystać z możliwości przejścia na emeryturę. Była zatem podyktowana ważnym interesem publicznym. Skorelowane ze zmianą wieku emerytalnego były zmiany w definicji osoby bezrobotnej. Uzyskanie możliwości przejścia na emeryturę ustawodawca połączył z niemożnością utrzymania statusu osoby bezrobotnej, co zdaniem sądu jest logiczne. Nadto, globalne (do wszystkich uprawnionych obywateli) zastosowanie powyższych regulacji przemawia za przyjęciem, że ustawa nowelizująca definicję osoby bezrobotnej jako nowe prawo, podyktowane ważnym interesem publicznym, powinna mieć zastosowanie z dniem jej wejścia w życie do wszystkich mężczyzn z ukończonym 65 rokiem życia. Odnosząc powyższe do sytuacji skarżącego wskazać trzeba, że prawidłowo ustaliły organy na podstawie karty rejestracyjnej bezrobotnego, że skarżący urodził się w dniu [...] sierpnia 1951 r. Istotnie zatem, ukończył wiek 65 lat w dniu 13 sierpnia 2016 r. oraz – co należy podkreślić – miał już ten wiek ukończony na dzień wejścia w życie ustawy nowelizującej z dniem 1 października 2017 r. Tym samym, z tym też dniem najwcześniej organ mógł podjąć decyzję o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej i był to zobowiązany uczynić ze skutkiem na dzień 1 października 2017 r., bowiem z tym dniem ziściły się przesłanki uniemożliwiające skarżącemu zachowanie statusu osoby bezrobotnej. Dodać należy, że działanie organów w sprawie niniejszej nie budzi zastrzeżeń sądu także z punktu widzenia zgodności z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP) oraz wywodzoną z niej zasadą ochrony praw nabytych. Z dniem 1 października 2017 r. skarżący przestał spełniać warunki posiadania statusu osoby bezrobotnej. Zastosowana przez organy wykładnia gramatyczna przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o promocji zatrudnienia nie budzi wątpliwości z punktu widzenia legalności, zwłaszcza że przepis ten jest jednoznaczny w swej wymowie. Wskazać również należy, że obwieszczenie Marszałka Sejmu, na które powołuje się skarżący (Dz. U. z 2017 r. poz. 1065) dotyczy opublikowania wyżej opisanego, zmienionego tekstu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, tj. zmienionego w ten sposób, że do definicji osoby bezrobotnej wprowadzono warunek nieprzekroczenia przez bezrobotnego mężczyznę wieku 65 lat. Taka zaś sytuacja w przypadku skarżącego zachodzi, bowiem spełniał on warunek uzyskania tego wieku na dzień 1 października 2017 r., a zatem nie mógł dalej pozostawać zarejestrowanym bezrobotnym. Przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. b. ustawy o promocji zatrudnienia ustanawiający negatywną przesłankę utrzymania statusu osoby bezrobotnej wskazuje na zamiar ustawodawcy ustalenia górnej granicy wieku, po przekroczeniu którego następuje utrata statusu bezrobotnego. Te przesłanki ziściły się w przypadku skarżącego. Ustawowy katalog sytuacji, w których następuje pozbawienie statusu bezrobotnego został zamieszczony w art. 33 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia. Katalog ten ma charakter zamknięty, a wystąpienie wskazanej w nim przyczyny zobowiązuje organ administracji do wydania decyzji o pozbawieniu tego statusu, w związku z czym decyzja taka nie ma charakteru uznaniowego. Odnośnie podniesionego w odwołaniu zagadnienia upoważnienia pracownika wskazać należy, że organ administracji publicznej może upoważniać, w formie pisemnej, pracowników obsługujących ten organ do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień, zaświadczeń, a także do poświadczania za zgodność z oryginałem odpisów dokumentów przedstawionych przez stronę na potrzeby prowadzonych postępowań (art. 268a K.p.a.). Udzielenie upoważnienia jest czynnością wewnętrzną organu, w związku z czym nie doręcza się go stronie, nie musi się ono znajdować również w aktach postępowania. Brak powołania w decyzji upoważnienia nie stanowi wady powodującej uchylenie decyzji. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.