II SA/Bk 94/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Rektora Politechniki B. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Prodziekana Wydziału Budownictwa i Inżynierii Środowiska do Spraw Studenckich i Dydaktyki Politechniki B. z dnia [...] października 2009 roku o numerze [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. przyznaje adwokatowi A. Z. - K. od Skarbu Państwa (kasa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku) kwotę 309,80 zł (trzysta dziewięć złotych osiemdziesiąt groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego wykonane na zasadzie prawa pomocy.- II SA/Bk 94/10 UZASADNIENIE Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. Decyzją z dnia [...].10.2009r. Prodziekan ds. Studenckich i Dydaktyki Wydziału Budownictwa i Inżynierii Środowiska Politechniki B., powołując się na art. 190 i 207 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz par. 17 pkt 2 Regulaminu Studiów Politechniki B. skreślił skarżącego S. M. z dniem [...].10.2009r. z listy studentów studiów stacjonarnych pierwszego stopnia szóstego semestru kierunku: budownictwo. W uzasadnieniu decyzji wskazał, iż powodem skreślenia jest nieuzyskanie zaliczenia semestru studiów. W odwołaniu od tej decyzji S. M. wniósł o jej uchylenie. Podał, iż zaległość, która była podstawą decyzji o skreśleniu z listy studentów, jest możliwa do uregulowania, albowiem na chwilę obecną skarżący posiada wymaganą liczbę punktów kredytowych potrzebnych do kontynuacji nauki na semestrze VII – dyplomowym. Niezgodność danych co do zgromadzenia wymaganych punktów powstała w wyniku niezłożenia indeksu w dziekanacie z powodu przedłużającego się zaliczenia przedmiotu "Konstrukcje Metalowe". Podał, iż od 9.10.2009r. do daty otrzymania decyzji o skreśleniu nie był informowany przez uczelnię o zaległościach. Wskazał też, iż został warunkowo wpisany na semestr VII i uczęszcza na wszystkie zajęcia dydaktyczne tego semestru. Podkreślił, iż z uwagi na chorobę miał przedłużony termin do zaliczenia 3 przedmiotów. Odwołanie nie zostało uwzględnione. Decyzją z dnia [...].12.2009r. Prorektor ds. Studenckich i Dydaktyki Politechniki B. utrzymał w mocy decyzję o skreśleniu skarżącego z listy studentów. W podstawie materialnoprawnej powołał art. 207 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz par. 17 ust. 2 pkt 4 i par. 31 Regulaminu Studiów Politechniki B. a w uzasadnieniu decyzji odwoławczej wskazał, co następuje. Zgodnie z treścią par. 17 ust. 2 pkt 4 regulaminu studiów w stosunku do studenta, który zaliczył jedynie część przedmiotów w semestrze, Dziekan wydaje decyzje o skreśleniu z listy studentów. S. M. otrzymał ocenę niedostateczną z przedmiotu "Konstrukcje betonowe" oraz z przedmiotu "Konstrukcje murowe i zespolone" Nie złożył podania o rejestrację na kolejny semestr z długiem punktów zaliczeniowych (ECTS). Organ wskazał, iż student skreślony z listy studentów ma prawo wznowienia studiów najpóźniej w ciągu 5 lat od skreślenia. W skardze na powyższą decyzję wywiedzionej do sądu administracyjnego S. M. podniósł, iż w decyzji o skreśleniu nie zostało podane, który z punktów art. 190 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym stanowił podstawę skreślenia z listy studentów. Podał, iż podstawą skreślenia może być tylko przepis prawa powszechnie obowiązującego, a regulamin studiów takim przepisem nie jest. Zaznaczył, iż tekst regulaminu studiów jest niedostępny Stwierdził, iż nie licząc przedmiotów niezaliczonych uzyskał ilość punktów zaliczeniowych wynoszącą 22, pozwalającą na podjęcie przez dziekana decyzji o rejestrację studenta na kolejny semestr z długiem zaliczeniowym. Widniejący w regulaminie zapis o obowiązku składania wniosku o rejestrację na kolejny semestr z długiem punktowym, tworzy dodatkową, czasochłonną i niepotrzebną biurokrację. Decyzję o skreśleniu z listy studentów skarżący uważa za krzywdzącą. Jej uchylenie zadośćuczyni stratom moralnym, jakie poniósł 16.11.2009r. kiedy to został wyproszony z pełnej sali wykładowej przez prowadzącego zajęcia. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca jej wydanie decyzja organu I instancji uchybiają przepisom procesowym w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dlatego podlegały wyeliminowaniu z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" przy zastosowaniu art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Z rozstrzygnięcia kwestionowanych decyzji wynika, że ich podstawę prawną stanowiły następujące przepisy: art. 190 i art. 207 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) oraz § 17 ust. 2 Regulaminu studiów Politechniki B. (uchwała Senatu Uczelni z 25 maja 2006 r. nr 7/9/2006 z późn. zm.) – jeśli chodzi o decyzję pierwszoinstancyjną oraz art. 207 pr. o szkolnictwie oraz § 17 ust. 2 pkt 4 i § 31 Regulaminu – jeśli chodzi o decyzję drugoinstancyjną. Przepis art. 190 pr. o szkolnictwie wyższym wskazuje na obligatoryjne (ustęp 1) i fakultatywne (ustęp 2) przesłanki skreślenia z listy studentów. Treść jednozdaniowego uzasadnienia decyzji z [...] października 2009 r. oraz treść uzasadnienia decyzji z [...] grudnia 2009 r. (mimo niewskazania w jej podstawie prawnej art. 190 pr. o szkolnictwie wyższym) uprawniają do wniosku, że podstawą skreślenia był art. 190 ust. 2 tej ustawy (skreślenie fakultatywne). Zgodnie z tym przepisem kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów w przypadku: 1). stwierdzenia braku postępów w nauce, 2). nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, 3). niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Zgodnie natomiast z § 17 ust. 2 Regulaminu studiów Politechniki B. (powołanym przez organy obydwu instancji) w stosunku do studenta, który zaliczył jedynie część przedmiotów w semestrze, Dziekan wydaje decyzję o: 1). skierowaniu na powtórzenie semestru określonego przez Dziekana – na wniosek studenta, 2). rejestracji warunkowej na semestr następny (dotyczy studentów, którzy nie studiują w systemie punktów zaliczeniowych (ECTS) – na wniosek studenta, 3). rejestracji z długiem punktów zaliczeniowych (ECTS), wniosek o rejestrację w takim przypadku student składa nie później niż w ostatnim dniu sesji egzaminacyjnej, 4). skreśleniu z listy studentów. Zdaniem sądu treść zapisów § 17 ust. 2 Regulaminu pozostaje w sprzeczności z zapisem ustawowym, który zaostrza kryteria wynikające z art. 190 ust. 2 pr. o szkolnictwie wyższym. Ustawa wprowadza możliwość skreślenia z listy studentów w wypadku, jak w sprawie niniejszej – nieuzyskania zaliczenia semestru, a więc wprowadza rozstrzygnięcie o charakterze fakultatywnym (uznaniowym). Regulamin natomiast przewiduje w takiej sytuacji "wydanie decyzji o skreśleniu z listy studentów", a nie możliwość takiego orzeczenia - nie pozostawia zatem organowi wyboru. W § 17 ust. 2 Regulaminu przewidziano bowiem cztery przypadki dopuszczalnych orzeczeń: trzy uwarunkowano wnioskiem studenta, w czwartym przewidującym wydanie decyzji o skreśleniu – takiego wniosku nie przewidziano. Faktycznie zatem, zgodnie z zapisami Regulaminu, uzyskanie przez studenta, który jak skarżący studiuje w systemie punktów zaliczeniowych - zaliczenia jedynie części przedmiotów w semestrze, przy braku jego inicjatywy w postaci wniosku o skierowanie na powtórzenie semestru (§ 17 ust. 2 pkt 1) lub terminowo złożonego wniosku o rejestrację z długiem punktów zaliczeniowych (§ 17 ust. 2 pkt 3), zobowiązuje organ do wydania decyzji o skreśleniu. Tak rygorystycznych uregulowań nie przewiduje przepis art. 190 ust. 2 pr. o szkolnictwie wyższym, który w przypadku niezaliczenia semestru dopuszcza skreślenie z listy studentów, ale do takiego rozstrzygnięcia pod żadnymi warunkami nie zobowiązuje. Zapis Regulaminowy nie pozostawia organowi swobody w podjęciu decyzji, która została przewidziana w zapisie ustawowym, zatem jest z nim sprzeczny. Przy takim konflikcie norm: prawa wewnętrznego uczelni (regulamin) i prawa powszechnie obowiązującego organ był związany normami ustawowymi jako nadrzędnymi i zobowiązany był orzekać w sposób nienaruszający norm ustawowych, a więc w oparciu o art. 190 ust. 2 pr. o szkolnictwie wyższym. Decyzja wydawana w ramach uznania administracyjnego, a taką jest decyzja z art. 190 ust. 2 pr. o szkolnictwie wyższym, jest poddana szczególnym rygorom w zakresie uzasadnienia, które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest uchylanie się od oceny zarzutów podnoszonych przez stronę, jak również organ powinien – w przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony – wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne. W przeciwnym wypadku organ naraża się na skuteczny zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, 77 § 1 i 80 Kpa) oraz wadliwie sporządzonego uzasadnienia (art. 107 § 3 Kpa), a więc dowolności (arbitralności) rozstrzygnięcia. Zdaniem sądu uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji uchybia powyżej wymienionym przepisom, co uniemożliwia kontrolę wymienionych rozstrzygnięć uznaniowych z punktu widzenia ich legalności. Przedmiotowe uzasadnienia są lakoniczne, nie zawierają wskazania argumentów, które doprowadziły organ do wydania decyzji o skreśleniu skarżącego z listy studentów. Uzasadnienie decyzji z [...] października 2009 r. jest jednozdaniowe, zaś w części motywacyjnej decyzji z [...] grudnia 2009 r. wskazano jedynie jako przyczynę skreślenia otrzymanie przez studenta ocen niedostatecznych z dwóch przedmiotów i niezłożenie wniosku o rejestrację z długiem punktów zaliczeniowych. Organy skupiły się zatem na podaniu okoliczności, z powodu której nastąpiło skreślenie, ale nie rozważyły wszechstronnie, czy zaistniała sytuacja uzasadnia skreślenie, czy istnieją okoliczności przemawiające za odstąpieniem od takiego rozstrzygnięcia. Tymczasem skarżący wielokrotnie zwracał uwagę na własne problemy zdrowotne, przedstawiał zwolnienia lekarskie, wskazywał na podejmowane próby zdobycia doświadczenia zawodowego, których to okoliczności organy – decydując o skreśleniu z listy studentów – nie rozważyły. Nie ustosunkowały się również organy do dotychczasowego przebiegu studiów skarżącego i nie wskazały, czy miał on wpływ na kwestionowaną decyzję. Uprawnia to do wniosku o zbytniej dowolności w rozstrzygnięciu o skreśleniu. Ponadto rozstrzygnięcia kwestionowanych decyzji nie zawierają prawidłowo wskazanych podstaw prawnych. W szczególności w decyzji z [...] października 2009 r. wskazano art. 190 pr. o szkolnictwie wyższym bez sprecyzowania ustępu tego przepisu, podobnie wskazano wyłącznie § 17 ust. 2 Regulaminu, mimo że punkt ten zawiera cztery podpunkty. Również w rozstrzygnięciu Rektora Politechniki podano jako podstawę prawną art. 207 pr. o szkolnictwie wyższym bez wskazania jego ustępu, w ogóle nie wymieniono art. 190 tej ustawy i wskazano przepis § 31 Regulaminu również bez sprecyzowania, o który jego punkt chodzi organowi. Zwrócić należy uwagę, że wskazanie wyłącznie numeru artykułu, w sytuacji gdy zawiera on inne, bardziej szczegółowe jednostki redakcyjne, nie jest prawidłowym określeniem podstawy prawnej rozstrzygnięcia. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu na skutek niniejszego wyroku organy uwzględnią powyższe rozważania sądu, a zwłaszcza dokonają wnikliwej analizy materiału dowodowego oraz uargumentują wszechstronnie swoje rozstrzygnięcie z zastosowaniem wymogów art. 107 § 3 Kpa. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. W punkcie 2. wyroku orzeczono w oparciu o art. 152 cyt. ustawy. Na podstawie art. 250 p.p.s.a. przyznano pełnomocnikowi reprezentującemu skarżącego na zasadzie prawa pomocy wynagrodzenie zgodne z regulacją § 18 ust. 1 lit. "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).