II SA/Bk 94/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia NSA Mieczysław Markowski,, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 maja 2013 r. wniosków Stowarzyszenia F. Z. w B. oraz Stowarzyszenia Zwykłego Z. B. w B. o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze strony w sprawie ze skargi T. G. i T. G. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania rozbiórki samowolnie wybudowanych urządzeń wodnych p o s t a n a w i a odmówić dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze strony obu stowarzyszeń. T. G. i T. G. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2012 r., znak [...], utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego w S. z dnia [...] października 2012 r., znak [...], nakazującą T. G. i T. G. wykonanie rozbiórki samowolnie wybudowanych urządzeń wodnych, tj. zbiornika wodnego na działce nr geod. [...] i kanału na działce o nr geod. [...], [...] i [...] wraz z przegrodą w obrębie geod. C. F. gm. S. – poprzez ich zasypanie. W dniu [...] kwietnia 2013 r. wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze strony złożyły S. F. Z. w B. (w likwidacji) oraz S. Z. Z. B. (w jednym piśmie). W uzasadnieniu podniesiono, że celem obu stowarzyszeń jest działanie między innymi na rzecz ochrony środowiska, przyrody, ekologii i ekorozwoju. Zdaniem ich przedstawiciela, R. K., w dniu [...] kwietnia 2013 r. dokonano wizji lokalnej na terenie będącym przedmiotem postępowania i stwierdzono, że w renaturalizowanych dołach po wydobyciu torfu występują gatunki chronione roślin i zwierząt. Zasypanie tych zbiorników doprowadziłoby do zakazanego prawem zniszczenia siedliska miejsca występowania gatunków chronionych roślin i zwierząt. W związku ze statutowymi celami działalności obu stowarzyszeń, fakt powyższy, w ocenie wnioskodawcy, uprawnia do dopuszczenia obu stowarzyszeń do udziału w sprawie w charakterze strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 25 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) zdolność sądową mają organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Stosownie do art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może również zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Zgodnie zaś z treścią art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: k.p.a.) stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W stanie faktycznym niniejszej sprawy bezsporne jest, że oba stowarzyszenia nie brały udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Wniosek o ich dopuszczenie do udziału w sprawie pojawił się dopiero na etapie postępowania sądowego. Zdaniem Sądu, wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze strony S. F. Z. w B. (w likwidacji) jest niezasadny. Już we wniosku wnioskodawca wskazał, że w stosunku do tego podmiotu wszczęto postępowanie likwidacyjne. Stowarzyszenie te zostało rozwiązane prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] stycznia 2012 r., na podstawie art. 31 pkt 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.). Jednocześnie zarządzono likwidację Stowarzyszenia. Rozwiązanie stowarzyszenia przez sąd (art. 36 ust. 2 ustawy Prawo o stowarzyszeniach) oznacza zakończenie wszelkiej jego działalności statutowej i ma ten skutek, że traci ono zdolność sądową w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Tym samym nie można bronić poglądu, że utratę bytu prawnego stowarzyszenia spowoduje dopiero wpis jego wykreślenia (data prawomocności postanowienia o wykreśleniu). Wykładnia gramatyczna wskazanej normy sama w sobie nie prowadzi do wniosku, kiedy stowarzyszenie traci osobowość prawną, lecz wskazuje, iż likwidator stowarzyszenia zobowiązany jest do złożenia wniosku do sądu rejestrowego o wykreślenia z Krajowego Rejestru Sądowego. Przepis ten nie rozstrzyga natomiast, czy wykreślenie ma skutek konstytutywny (por. postanowienie NSA z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. II OSK 3065/12). Niezasadny jest także wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze strony S. Z. Z. B. Zgodnie z art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Zdaniem Sądu, z literalnego brzmienia art. 25 § 4 p.p.s.a. wynika wprost, że chodzi w nim o organizacje społeczne posiadające statut, czyli zarejestrowane, a nie zwykłe. Przedmiotowe zaś stowarzyszenie, co jest bezsporne, jest stowarzyszeniem zwykłym. Ponadto, wskazany już art. 33 § 2 p.p.s.a. jako przesłankę do wzięcia udziału takiego stowarzyszenia w postępowaniu sądowym wprowadza wymóg, aby sprawa dotyczyła zakresu statutowej działalności tego stowarzyszenia. W niniejszym zaś stanie faktycznym mamy do czynienia ze sprawą dotyczącą legalizacji samowoli budowlanej, w której to sprawie organy administracyjne nakazują zasypanie samowolnie, ich zdaniem, wybudowanego zbiornika wodnego. Z dołączonego Regulaminu S. Z. Z. B., z jego § 2 wynika, że podmiot ten realizuje swoje cele przez podejmowanie działań umożliwiających zachowanie lub przywracanie równowagi w przyrodzie, racjonalnym kształtowaniu lokalnego środowiska i gospodarowaniu jego zasobami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, w tym w szczególności przeciwdziałaniu zanieczyszczeniom i degradacji środowiska lokalnego, działań na rzecz zachowania lokalnego krajobrazu w stanie nienaruszonym, ochrony zagrożonych gatunków roślin i zwierząt oraz działań na rzecz przywracania elementów przyrodniczych do stanu właściwego. Odnosząc się, więc do wskazanych powyżej celów działania przedmiotowego Stowarzyszenia stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie chce ono działać niejako przeciwko tym celom. Wbrew, bowiem założeniu, że podejmować będzie "działania na rzecz zachowania lokalnego krajobrazu w stanie nienaruszonym ...... i na rzecz przywracania elementów przyrodniczych do stanu właściwego", staje ono po stronie działań, które mają usankcjonować naruszenie krajobrazu lokalnego i to być może samowolnie. Wzywając do ochrony roślinności wyrosłej w utworzonym ręką ludzką zbiorniku opowiada się za stanem powstałym w wyniku naruszenia krajobrazu lokalnego, nie biorąc w ogóle pod uwagę stanu z przed naruszenia, w tym roślinności, która być może tam rosła i była chroniona, a także roślinności, która tam zapewne się pojawi, gdy tylko nastąpi "przywrócenie elementów przyrodniczych do stanu właściwego". Stoi to w sprzeczności z celami przedmiotowego Stowarzyszenia, a zatem, w ocenie Sądu, daje podstawę do przyjęcia, iż zgodnie z art. 25 § 4 p.p.s.a. i art. 33 § 2 p.p.s.a. podmiot ten nie posiada zdolności sądowej w niniejszym postępowaniu. Mając powyższe na uwadze, na mocy wskazanych powyżej przepisów, należało orzec jak w sentencji.