II SA/Bk 94/13

PostanowienieWSA w Białymstoku2016-04-26

Skład orzekający: Marek Leszczyński, Grażyna Gryglaszewska, Małgorzata Roleder

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy stowarzyszenie zwykłe, które nie brało udziału w postępowaniu administracyjnym, może zostać dopuszczone do udziału w postępowaniu sądowym jako strona, jeśli jego cele statutowe dotyczą ochrony środowiska, a sprawa dotyczy rozbiórki urządzeń wodnych, które stworzyły siedlisko dla chronionych gatunków?
Ratio decidendi
Sąd odmówił dopuszczenia stowarzyszeń do udziału w sprawie, ponieważ stowarzyszenia zwykłe nie posiadają zdolności sądowej w rozumieniu art. 25 § 4 PPSA, a nawet gdyby posiadały, to w tej konkretnej sprawie ich cele statutowe dotyczące ochrony przyrody pozostawały w sprzeczności z ich żądaniem, które de facto sankcjonowałoby samowolę budowlaną i potencjalne zniszczenie siedliska. Ponadto, wniosek jednego ze stowarzyszeń nie spełniał wymogów formalnych dotyczących reprezentacji.
Stan faktyczny
Trzy stowarzyszenia złożyły wnioski o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym jako strony w sprawie dotyczącej nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanych urządzeń wodnych. Stowarzyszenia argumentowały, że ich cele statutowe obejmują ochronę środowiska i że urządzenia te stworzyły siedlisko dla chronionych gatunków roślin i zwierząt. Sąd rozpatrywał wnioski na podstawie przepisów PPSA dotyczących udziału organizacji społecznych w postępowaniu.
Rozstrzygnięcie
Odmówiono dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze strony wskazanych trzech Stowarzyszeń.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant referent stażysta Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2016 r. wniosków Stowarzyszenia Zwykłego F. Z. w B., Fundacji Towarzystwo U. w B. i Stowarzyszenia I. B. w B. o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze strony w sprawie ze skargi T. G. i T. G. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania rozbiórki samowolnie wybudowanych urządzeń wodnych p o s t a n a w i a odmówić dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze strony wskazanych trzech Stowarzyszeń , T. G. i T. G. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2012 r., znak [...], utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego w S. z dnia [...] października 2012 r., znak [...], nakazującą wykonanie rozbiórki samowolnie wybudowanych urządzeń wodnych, tj. zbiornika wodnego na działce nr geod. [...] i kanału na działce o nr geod. [...], [...] i [...] wraz z przegrodą w obrębie geod. C. gm. S. – poprzez ich zasypanie. W dniu[...] czerwca 2013 r. wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze strony złożyła F. T. U. (k.121), w dniu [...] kwietnia 2014 r. z analogicznym wnioskiem wystąpiło Stowarzyszenie zwykłe F. w B. (k.276), a w dniu [...] czerwca 2015 r. Stowarzyszenie zwykłe I. B. (k. 519). W uzasadnieniu wszystkich wniosków podniesiono, że celem działania ww. stowarzyszeń jest działanie między innymi na rzecz ochrony środowiska, przyrody, ekologii i ekorozwoju. Zdaniem przedstawiciela ww. stowarzyszeń R. K., w dniu [...] kwietnia 2013 r. dokonano wizji lokalnej na terenie będącym przedmiotem postępowania i stwierdzono, że w renaturalizowanych dołach po wydobyciu torfu występują gatunki chronione roślin i zwierząt. Zasypanie tych zbiorników doprowadziłoby do zakazanego prawem zniszczenia siedliska miejsca występowania gatunków chronionych roślin i zwierząt. W związku ze statutowymi celami działalności obu stowarzyszeń, fakt powyższy, w ocenie wnioskodawcy, uprawnia do dopuszczenia obu stowarzyszeń do udziału w sprawie w charakterze strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Wniosek o dopuszczenie do udziału ww. Stowarzyszeń w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną do orzekania w przedmiocie dopuszczenia podmiotów do toczącego się postępowania sądowego stanowi art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem udział w charakterze uczestnika może również zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Przy czym jak stanowi art. 25 § 4 p.p.s.a. zdolność sądową mają organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. W stanie faktycznym niniejszej sprawy bezsporne jest, że wszystkie wnioskujące o dopuszczenie do udziału w sprawie - stowarzyszenia nie brały udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Wniosek o ich dopuszczenie do udziału w sprawie pojawił się dopiero na etapie postępowania sądowego. Zdaniem Sądu wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze strony Fundacji T. U. oraz Stowarzyszenia F. Z. w B. jest niezasadny. Po pierwsze z literalnego brzmienia art. 25 § 4 p.p.s.a. wynika wprost, że chodzi w nim o organizacje społeczne posiadające statut, czyli zarejestrowane, a nie zwykłe. Stowarzyszenia F. Z. w B., co jest bezsporne, jest stowarzyszeniem zwykłym. Ponadto, wskazany już art. 33 § 2 p.p.s.a. jako przesłankę do wzięcia udziału takiego stowarzyszenia w postępowaniu sądowym wprowadza wymóg, aby sprawa dotyczyła zakresu statutowej działalności tego stowarzyszenia. W niniejszym zaś stanie faktycznym mamy do czynienia ze sprawą dotyczącą legalizacji samowoli budowlanej, w której to sprawie organy administracyjne nakazują zasypanie samowolnie, ich zdaniem, wybudowanego zbiornika wodnego. Z dołączonych do akt sprawy: regulaminu Stowarzyszenia F. Z. w B. (k.285) oraz wypisu KRS Rejestru stowarzyszeń Fundacji Towarzystwo U. (k. 123v) wynika, że ww. podmioty realizuje swoje cele przez podejmowanie działań umożliwiających zachowanie lub przywracanie równowagi w przyrodzie, racjonalnym kształtowaniu lokalnego środowiska i gospodarowaniu jego zasobami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, w tym w szczególności przeciwdziałaniu zanieczyszczeniom i degradacji środowiska lokalnego, działań na rzecz zachowania lokalnego krajobrazu w stanie nienaruszonym, ochrony zagrożonych gatunków roślin i zwierząt, oraz działań na rzecz przywracania elementów przyrodniczych do stanu właściwego. Odnosząc się więc do wskazanych powyżej celów działania przedmiotowych organizacji stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie chcą one działać niejako przeciwko tym celom. Wbrew bowiem założeniu, że podejmować będzie "działania na rzecz zachowania lokalnego krajobrazu w stanie nienaruszonym (...) i na rzecz przywracania elementów przyrodniczych do stanu właściwego", staje ono po stronie działań, które mają usankcjonować naruszenie krajobrazu lokalnego i to być może samowolnie. Wzywając do ochrony roślinności wyrosłej w utworzonym ręką ludzką zbiorniku opowiada się za stanem powstałym w wyniku naruszenia krajobrazu lokalnego, nie biorąc w ogóle pod uwagę stanu z przed naruszenia, w tym roślinności, która być może tam rosła i była chroniona, a także roślinności, która tam zapewne się pojawi, gdy tylko nastąpi "przywrócenie elementów przyrodniczych do stanu właściwego". Stoi to w ewidentnej sprzeczności z celami przedmiotowego Stowarzyszenia. Powyższe prowadzi do wniosku, iż ww. organizacje nie są organizacją, o jakiej mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a. i w związku z tym brak jest podstaw do przyjęcia, iż ziściła się dyspozycja zawarta w art. 33 § 2 p.p.s.a Na uwzględnienie nie zasługuje również wniosek Stowarzyszenia zwykłego I. B. Zarządzeniem z dnia 1 lipca 2015r. wezwano bowiem R. K. – autora ww. wniosku do nadesłania odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, ewentualnie innego dokumentu w celu ustalenia czy R. K. jest osobą uprawnioną do reprezentowania stowarzyszenia I. B. oraz wykazania, że wynik postępowania dotyczy interesu prawnego tegoż Stowarzyszenia lub zakresu jego statutowej działalności, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy dopuszczenia stowarzyszenia I. B. w B. do udziału w sprawie. W odpowiedzi na to wezwanie R. K., występujący w imieniu ww. Stowarzyszenia nadesłał jedynie Regulamin stowarzyszenia (k.581). W związku zatem z tym, iż wyżej wymieniony wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przez stowarzyszenie zwykłe I. B. nie został podpisany przez wszystkich członków tego stowarzyszenia, ani też nie dołączono do niego pełnomocnictwa podpisanego przez wszystkich członków tego stowarzyszenia zwykłego, Sąd zobligowany był oddalić złożony w tym zakresie wniosek. Mając powyższe na uwadze, na mocy art 33 § 2 p.p.s.a, należało orzec jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło