II SA/Bk 941/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Mieczysław Markowski (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 10 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] czerwca 2014 r. Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego p o s t a n a w i a: przyznać Skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. M. Z. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego podając, iż jego sytuacja materialna nie pozwala na pokrycie kosztów postępowania sądowego i ustanowienia radcy prawnego. Skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródło utrzymania skarżącego stanowi dochód roczny z gospodarstwa rolnego tj. 13.900 zł dopłaty rolne oraz 10.300 zł dochód ze sprzedaży z produkcji rolnej. Majątek skarżącego stanowi dom o powierzchni 107 m2 (rok budowy 1968) oraz nieruchomość rolna o powierzchni 13,37 ha. Poza tym skarżący nie posiada żadnych oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Do rocznych wydatków skarżącego należy zaliczyć: ubezpieczenie – 1.270 zł, podatek – 650 zł, składka KRUS – 1.580 zł, odsetki od kredytu – 2.100 zł, zakup paliwa – 7.200 zł, wydatki związane z utrzymaniem – 2.000 zł, wydatki związane z produkcją rolniczą (zakup pasz, nawozów i środków ochrony roślin, usług weterynaryjnych) – 9.200 zł. Skarżący jest obciążony kredytem, zabezpieczonym hipotecznie do kwoty 46.000 zł. Skarżący ponadto oświadczył, że aktualnie zajmuje się produkcją roślinną oraz zwierzęcą (6 szt. bydła opasowego, w tym 20 szt. trzody chlewnej). Skarżący posiada cztery ciągniki, kombajn zbożowy, podstawowe maszyny i urządzenia uprawowe oraz do produkcji pasz z łąk i pastwisk (wyprodukowane 30 lat temu), głównie przekazane wraz z gospodarstwem po rodzicach. Skarżący podniósł także, iż jego dochód z gospodarstwa rolnego z ostatnich trzech miesięcy zamyka się kwotą 2.500 zł (z tytułu sprzedaży trzody chlewnej). Natomiast wydatki z produkcji rolnej wynoszą za rok około 24.000 zł. Dodatkowo wnioskodawca wskazał, że posiada samochód osobowy V. z 1996 r., a roczny koszt jego eksploatacji wynosi 12.000 zł. Postanowieniem z dnia 23 kwietnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez stronę zakresie. Wskazał, że z przedstawionych przez Skarżącego danych w zestawieniu z nienadesłaniem części żądanych dokumentów (wyciągów bankowych) nie jest możliwa pełna ocena sytuacji majątkowej Skarżącego i pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zaznaczył, że powyższej oceny nie może mienić zaciągnięty kredyt bankowy, bowiem jego przyznanie przez bank oznaczało, że Skarżący ma zapewnioną płynność finansową. W złożonym w terminie sprzeciwie Skarżący wskazał, że nie zgadza się z wydanym postanowieniem, gdyż nie uwzględnia ono specyfiki pracy i źródeł dochodów z gospodarstwa rolnego. W gospodarstwie rolnym nie jest możliwe precyzyjne wskazanie wysokości dochodów oraz miesięcznych wydatków, gdyż nie prowadzi się rachunkowości i nie ewidencjonuje wszystkich wydatków. Z uwagi na zakres produkcji, Skarżący dochody uzyskuje raz na 6 miesięcy (ze sprzedaży trzody chlewnej) lub też raz na 24 miesiące (ze sprzedaży bydła) oraz raz na rok, z tytułu dopłat unijnych. Nie można zatem uśredniać dochodów i wyliczać ich miesięcznej wysokości, gdyż nie odzwierciedla to rzeczywistej sytuacji finansowej Skarżącego. Dodatkowo zaznaczył, że z uwagi na wirus ASF ceny trzody chlewnej znacznie się obniżyły, co powoduje że produkcja jest praktycznie nieopłacalna. Skarżący nie zgodził się również, że zaciągnięty kredyt świadczy o jego płynności finansowej, gdyż zaciągnął go trzy lata temu kiedy to jego sytuacja była zupełnie inna. Obecnie musi spłacać kredyt, mimo trudnej sytuacji finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wobec wniesienia sprzeciwu od ww. postanowienia referendarza sądowego, złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez sąd stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływana jako u.p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W rozpatrywanym przypadku, w ocenie Sądu, Skarżący dowiódł, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Ustalone w niniejszej sprawie okoliczności uzasadniają przyznanie M. Z. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wskazać przede wszystkim należy, że przedłożone dokumenty oraz wyjaśnienia Skarżącego zawarte w sprzeciwie, jednoznacznie wskazują że nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Mimo iż prowadzi gospodarstwo rolne o znacznym areale, z uwagi na trudną sytuację na rynku trzody chlewnej spowodowanej wirusem ASF, gospodarstwo to nie przynosi wysokich dochodów. Ponadto Skarżący jest zobowiązany do spłaty kredytu zaciągniętego trzy lata wcześniej, co dodatkowo pogarsza sytuację finansową. Owszem, posiada sprzęt rolniczy, ale jest on już wyeksploatowany (ponad 30 lat) i jest niezbędny przy prowadzeniu produkcji rolnej. Trudna sytuacja finansowa skutkuje tym, że Skarżący nie posiada żadnych oszczędności, czy innych przedmiotów wartościowych mogących stanowić źródło sfinansowania kosztów sądowych bądź też wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika. Powyższe okoliczności, w szczególności okazjonalność uzyskiwanego dochodu (kilka razy w roku) oraz wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa rolnego, w połączeniu z brakiem oszczędności pozwalają na stwierdzenie, iż Skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym wpisu sądowego w kwocie 500 zł oraz wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika procesowego. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.