II SA/Bk 945/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Trykoszko,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje adwokat M. Z. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne skarżącego W. K. wykonane na zasadzie prawa pomocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania zasiłku celowego na dofinansowanie kosztów leczenia kanałowego zęba. U podstaw rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. Wnioskiem z dnia 18 maja 2012 r. W. K. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodziny w B. o przyznanie pomocy finansowej na dofinansowanie m. in. kosztów leczenia zęba. Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. organ pomocy społecznej odmówił przyznania wnioskodawcy zasiłku celowy na pokrycie kosztów kanałowego leczenia zęba. Od decyzji tej strona wniosła odwołanie, prosząc o przyznanie pomocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. uznało odwołanie za niezasadne. Organ odwoławczy wskazał, że ustawa o pomocy społecznej jest aktem prawnym o charakterze szczególnym. Stosownie do art. 2, 3 i 4 tej ustawy, celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób, które wykorzystując własne środki i możliwości nie są w stanie przezwyciężyć trudnych sytuacji życiowych. Chodzi tu o osoby, których dochód na osobę w rodzinie nie przekracza określonego w art. 8 ust. l kryterium, przy jednoczesnym spełnianiu, co najmniej jednej z przesłanek z art. 7 pkt 2-15 cyt. ustawy. Z zebranego materiału dowodowego w sprawie wynika, iż odwołujący się spełnia przesłanki do korzystania z bezzwrotnych świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, bowiem jego dochód jest równy kryterium ustalonego w ustawie. Zgodnie z dyspozycją art. 39 ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej stronie może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Użyte sformułowanie "w szczególności" świadczy, że jest to katalog przykładowy, niezamknięty. Jednocześnie, stosownie do regulacji zawartej w art. 3 ust. l i 4 ustawy, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom tej pomocy. Istotą zasiłku celowego jest zaspokojenie konkretnej potrzeby bytowej umożliwiającej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, występującej u osoby, czy rodziny ubiegającej się o jego przyznanie. Dlatego też organy orzekające w sprawie obowiązane są ustalić czy zaspokojenie potrzeby bytowej, której sfinansowania żąda wnioskodawca jest w świetle jego sytuacji życiowej rzeczywiście niezbędne. Niezbędna potrzeba to taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności życia lub zdrowia. Mając powyższe na uwadze trudno przyjąć, iż oczekiwana przez stronę pomoc na specjalistyczne leczenie stomatologiczne (kanałowe leczenie zęba), stanowi niezbędną potrzebę bytową. Należy zwrócić uwagę, iż odwołujący się podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu i ma zapewnione podstawowe świadczenia z Narodowego Funduszu Zdrowia. Chęć zapewniania sobie lepszego komfortu usług medycznych jak też przyspieszenia ich realizacji nie może być przedmiotem świadczeń z pomocy społecznej. Decyzja o przyznaniu pomocy w takiej formie ma charakter uznaniowy i zakres pomocy i wysokość określa organ gminy. Pomoc społeczna -jak często podkreślaj ą sądy administracyjne - ma charakter szczególnego oddziaływania Państwa na poprawę poziomu życia obywateli i nie może stanowić stałego źródła dochodu lub zastępować osoby i rodziny w rozwiązywaniu swoich trudnych sytuacji we własnym zakresie. Mając na uwadze okoliczności sprawy, a mianowicie trudną sytuację finansową, organ I instancji przyznał stronie zasiłki celowe na dofinansowanie opłat mieszkaniowych oraz wydatków na leki (decyzje z [...].06.2012 r. równoległe z decyzją zaskarżoną). Strona otrzymuje też zasiłek stały. Świadczenia z pomocy społecznej powinny być więc dostosowane do konkretnej sytuacji indywidualnego beneficjenta. Określone potrzeby osób i rodzin mogą być jednak zrealizowane tylko wówczas, gdy odpowiadaj ą celom i mieszczą się w możliwościach, także finansowych, pomocy społecznej. Z uzasadnienia decyzji wynika, iż organ I instancji szczegółowo wskazał na ograniczone możliwości finansowe MOPR.. W skardze na w/w decyzję Skarżący podniósł że jest w trudnej sytuacji życiowej i niezbędne jest uzyskanie wsparcia finansowego na leczenie kanałowe zęba. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podnosząc, że z materiału dowodowego nie wynika by strona poniosła koszty za leczenie zęba kanałowego. A nawet gdyby je poniosła to niedopuszczalne byłoby przyznanie zasiłku na ten cel. Istotą zasiłku celowego jest bowiem pokrycie potrzeb przyszłych, których strona nie potrafi zaspokoić wykorzystując własne środki. Ponadto pomoc społeczna nie dotyczy wszystkich potrzeb osób i rodzin, a tylko tych elementarnych. Wojewódzki Sąd Administracyjne w Białymstoku zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 z późn. zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanej w sprawie ostatecznej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., w przedmiocie zasiłku celowego. W myśl postanowień art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182), zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Wnioskowana pomoc bezsprzecznie mieści się w zakresie tego przepisu. Bezsporne w sprawie jest również, że skarżący spełnia kryterium dochodowe do przyznania mu pomocy w formie zasiłku celowego, bowiem jego dochód jest równy kryterium ustalonemu w ustawie. Nie oznacza to jednak obowiązku automatycznego przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy. Zasiłek celowy jest bowiem świadczeniem nieobowiązkowym, a jego przyznanie, jak słusznie wskazywały organy obu instancji, pozostawione jest uznaniu organu administracji publicznej. Tym samym, spełnienie przez skarżącego kryteriów przyznania zasiłku celowego nie oznacza, że istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie tego świadczenia. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżący jest objęty pomocą Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. Skarżący otrzymał równolegle z zaskarżoną decyzją organu I instancji zasiłki celowe na dofinansowanie opłat mieszkaniowych oraz na wydatki związane z lekami. Strona otrzymuje też zasiłek stały. Podnieść należy, że organ, rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego, musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z treścią tego przepisu koresponduje art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), w świetle którego organ administracji publicznej, działający na podstawie przepisów prawa materialnego, przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia obowiązany jest załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków W ocenie Sądu, organ odwoławczy dokonał wszechstronnej analizy okoliczności faktycznych w niniejszej sprawie, a jej wyniki zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i nie budzą one zastrzeżeń. Zaskarżonej decyzji nie można zarzucić przekroczenia granic uznania administracyjnego, gdyż organ szczegółowo wskazał, czym kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia i argumentacja ta zasługuje na akceptację. Trudna sytuacja finansowa skarżącego nie mogła stanowić wyłącznego kryterium uwzględnianego przy rozstrzyganiu sprawy. O możliwościach świadczenia pomocy społecznej decydują nie tylko potrzeby skarżącego i cel pomocy, ale również możliwości finansowe Ośrodka i potrzeby innych osób, objętych jego pomocą. Podkreślić należy, iż organ pomocy musi uwzględniać fakt, że ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje, winny trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza. Organ ma obowiązek dokonać oceny nie tylko sytuacji materialnej skarżącego, ale także ilości i rodzaju skierowanych do niego form pomocy. Środki na pomoc społeczną muszą zabezpieczyć potrzeby związane z całym rokiem i uwzględniać potrzeby wszystkich podopiecznych, w tym tych gospodarstw domowych, gdzie na utrzymaniu są uczące się dzieci, a dochody rodziny są znacznie poniżej minimum socjalnego. Organ musi uwzględniać wysokość już przyznanych świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba podopiecznych, ponieważ tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Dlatego też ocenę sytuacji skarżącego oraz orzeczenia organów w zakresie zaspokojenie wydatków na kanałowe leczenie zęba należy uznać za zgodne z prawem, mieszczące się granicach uznania administracyjnego. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, działając na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., skargę należało oddalić. Z kolei rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznanego pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za zastępstwo prawne przyznane na zasadzie prawa pomocy znajduje oparcie w art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1c) w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).