II SA/Bk 945/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych sprawy ze skargi A. R. i E. R. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] sierpnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej p o s t a n a w i a odmówić przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. A. i E. R. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (k. 117). Skarżący podnieśli, iż obecnie nie posiada wolnych środków finansowych, którymi mogliby pokryć koszty sądowe powstałe w sprawie niniejszej, gdyż wszystkie środki w całości przeznaczane są na utrzymanie domu i gospodarstwa rolnego. Wnioskodawcy wskazali, iż pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z dwoma małoletnimi córkami. Skarżący podnieśli, iż uzyskują dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 5.000 zł. W skład majątku skarżących wchodzi dom o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomości rolne o powierzchni [...] ha i inne nieruchomości o powierzchni [...] ha. Skarżący nie posiadają żadnych przedmiotów wartościowych, czy też oszczędności. W uzasadnieniu swego wniosku skarżący wskazali, że ich wydatki przedstawiają się następująco: wydatki związane z domem (opłaty za telefon, telewizję, media, wodę i prąd) – 500 zł, żywność – 400 zł, wydatki związane z kształceniem córek – 300 zł, leczenie dzieci (alergie) – 150 zł, zakup ropy do gospodarstwa rolnego – 150 zł (1.800 zł rocznie), nawozy – 1834 zł (22.000 zł rocznie), weterynarz – 100 zł miesięcznie (k. 117-118). Podnieść należy iż w niniejszej sprawie skarżącym już prawomocnie odmówiono przyznania prawa pomocy w dniu 15 grudnia 2014 r., a okoliczności podnoszone we wniosku zasadniczo nie zmieniły się, poza tym, że ze skarżącymi nie mieszka ojciec. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 23.10.2014 r. (k. 19 dotyczące poprzedniego wniosku) skarżący oświadczyli, iż posiadają samochód osobowy marki V. P., rok produkcji [...], a koszt jego miesięcznej eksploatacji wynosi 300 zł oraz dwa ciągniki U. [...] i W. [...], z miesięcznym kosztem eksploatacji w kwocie 400 zł. Dodatkowo posiadają maszyn rolnicze, takie jak siewnik, pług i kultywator. Wnioskodawcy wskazali również, że na wymienioną we wniosku nieruchomość rolną nie otrzymali dopłat unijnych. Skarżący nie wskazali w oświadczeniu jaki rodzaj działalności rolniczej jest prowadzony przez nich w gospodarstwie rolnym, ani nie wskazali stanu posiadanego inwentarza żywego (k. 22). Do akt sprawy A. R. i E. R. dołączyli kserokopie dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki i uzyskiwane dochody oraz wyciąg z rachunku bankowego (k. 23-58). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Warunkiem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma żadnych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W rozpatrywanej sprawie sytuacja materialna A. i E. R. uzasadnia tezę, iż są oni w stanie ponieść koszty postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie niniejszej, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 100 zł (opłata za odpis orzeczenia). W złożonych oświadczeniach wnioskodawcy wykazali, iż pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z dwójką małoletnich dzieci. Źródłem utrzymania ich pięcioosobowej rodziny pozostaje dochód z prowadzonego gospodarstwa rolnego, jak wskazali wnioskodawcy w wysokości 5.000 zł. Prawdopodobnie jak wynikało z przedstawionych dokumentów skarżący uzyskują dochód z prowadzenia gospodarstwa rolnego, w tym sprzedaży mleka żywca. Jak wynikało z poprzednie z zaświadczenie B. S. złożonego do poprzedniego wniosku skarżący w okresie [...]sierpnia 2014 r. do [...] listopada 2014 r. uzyskali dochody (w tym również z zasiłku chorobowego k. 55, zwrotu podatku akcyzowego i innych faktur) w kwocie 29.737,06 zł (k. 53) oraz ze sprzedaży żywca w kwocie 2.653,35 zł (k. 54), a także emerytury ojca w kwocie 1.314 zł. Po zsumowaniu tych kwot i przeliczeniu na trzy miesiące dochód ten kształtuje się na poziomie ponad 12.000 zł. W skład majątku skarżących wchodzi dom o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomości rolne o powierzchni [...] ha i inne nieruchomości o powierzchni [...] ha. Dodatkowo wnioskodawcy posiadają samochód osobowy marki V. P., rok produkcji [...], a koszt jego miesięcznej eksploatacji wynosi 300 zł oraz dwa ciągniki U. [...] i W. [...], z miesięcznym kosztem eksploatacji w kwocie 400 zł oraz maszyny rolnicze, takie jak siewnik, pług i kultywator. Z wniosku i nadesłanych faktur wynikało, że ich miesięczne wydatki przedstawiały się następująco: energia elektryczna – 177,96 zł, woda – 236,77 zł, C. P.– 65 zł, telefon – 238 zł, składka KRUS – 278 zł, gospodarka odpadami – 467 zł, spółka wodna – 32 zł (377 zł za rok), podatek rolny – 77,5 zł (930 zł rocznie), olej napędowy – 752 zł, zakup nawozów – 1.651,25 zł, usługi rolnicze (orka itp.) – 650 zł (rocznie 7.788,03 zł), żywność – 500 zł, wydatki związane z kształceniem córek – 200 zł, leczenie dzieci (alergie) – 150 zł, leczenie ojca – 100 zł, leczenie wnioskodawców – 50 zł, weterynarz – 100 zł miesięcznie (k. 15-16), koszt utrzymania samochodu i ciągników – 700 zł. W sumie zatem wnioskodawcy miesięcznie na utrzymanie domu, rodziny i gospodarstwa rolnego wydają kwotę około 6.425,48 zł, przy uzyskiwanych dochodach około 12.000 zł. Kwoty te mogą nieco odbiegać w poszczególnych miesiącach, co nie zmienia faktu, iż skarżącym pozostają jeszcze środki finansowe pozwalające na poniesienie kosztów sądowych. Znamiennym przy tym jest, że w obecnym wniosku skarżący – mimo że korzystają z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, nie podnieśli i nie wykazali, aby ich sytuacja majątkowa uległa zmianie od dnia 15 grudnia 2014 r. kiedy to odmówiono im przyznania prawa pomocy. Podkreślić w tym miejscu należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Po przeanalizowaniu wniosku skarżących oraz przedłożonych do akt dokumentów należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa A. i E. R. wskazuje, iż są oni w stanie ponieść koszty sądowe w sprawie niniejszej. Rodzina skarżących posiada liczny majątek oraz uzyskuje stały dochód z gospodarstwa rolnego. Skarżący przy tym nie wykazali, aby posiadali jakieś zadłużenie, czy też zaległości w opłacaniu bieżących płatności dotyczących utrzymania rodziny i gospodarstwa rolnego. Powyższe okoliczności, a w szczególności posiadanie majątku oraz stałego źródła dochodu, a także niewiarygodne oświadczenia przede wszystkim w zakresie braku środków na pokrycie kosztów sądowych nie pozwalają na przyznanie skarżącym prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Negatywną przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych stanowi również fakt posiadania przez skarżących źródła dochodów pozwalającego na pokrycie kosztów ustanowionego w sprawie pełnomocnika z wyboru. Niewątpliwie koszty postępowaniasądowoadministracyjnego – w tym koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Prawo pomocy stanowi bowiem instytucję szczególną, zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej, uniemożliwiającej pokrycie pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wnioskodawcy natomiast nie udowodnili zaistnienia takich okoliczności, tym bardziej, iż korzystają z pomocy prawnej pełnomocnika z wyboru. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.