II SA/Bk 95/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder sędzia WSA Marek Leszczyński po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Spółki z o.o. w B. o wyłączenie od orzekania w sprawie sędziego NSA Anny Sobolewskiej – Nazarczyk w sprawie ze skargi A Spółki z o.o. w B. na uchwałę Rady Miasta B. z dnia [...] października 2012 r. Nr [...] w przedmiocie zmiany uchwały w sprawie utworzenia B Spółka z o.o. w B. p o s t a n a w i a oddalić wniosek o wyłączenie sędziego NSA Anny Sobolewskiej – Nazarczyk od orzekania w sprawie niniejszej II SA/Bk 95/13 UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 30 października 2013 r. skarżące A Spółka z o.o. w B. wniosło o wyłączenie od orzekania w sprawie niniejszej sędziego NSA Anny Sobolewskiej – Nazarczyk. Jako podstawę prawną swego żądania wskazało art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a. Skarżący wywiódł, że z posiadanych przez niego informacji wynika, iż wskazana do wyłączenia sędzia utrzymuje z pełnomocnikiem, reprezentującym organ w sprawie niniejszej, prywatne kontakty, znają się dobrze oraz często spotykają się poza salą sądową. Okoliczność ta ma, zdaniem strony, bezpośrednie przełożenie na obiektywizm oraz bezstronność sędziego, który może być bardziej przychylny organowi, zwłaszcza że analiza spraw wskazanego sędziego uprawnia do wniosku o orzekaniu przez niego na korzyść Miasta B. (na 30 spraw jedynie w trzech przypadkach orzeczenie było niekorzystne dla Miasta). Wywiedziono również, że przedmiotowa analiza wskazuje na brak po stronie sędziego wymaganej wiedzy z zakresu zagadnienia utrzymania czystości i porządku w gminie, bowiem sędzia orzekała głównie w sprawach związanych z zagospodarowaniem i planowaniem przestrzennym oraz w sprawach dotyczących dróg publicznych. Tymczasem przedmiotowa sprawa ma charakter precedensowy oraz wymaga biegłej znajomości nie tylko przepisów z zakresu utrzymania porządku i czystości w gminach, ale i przepisów z zakresu ochrony środowiska. Wnioskowana do wyłączenia sędzia złożyła oświadczenie, z którego wynika, że brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do jej wyłączenia w sprawie niniejszej. Zaprzeczyła, jakoby utrzymywała jakiekolwiek prywatne kontakty z pełnomocnikiem organu oraz wskazała, że nie skarżąca Spółka, a NSA jest podmiotem kompetentnym do oceny jej przygotowania zawodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek podlegał oddaleniu. Stosownie do treści art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wyłączenia sędziego z mocy ustawy (art. 18), sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (iudex suspectus). Zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a. postanowienie w przedmiocie wyłączenia jest wydawane po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy. W orzecznictwie wskazuje się, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego powinna mieć charakter rzeczywisty. Nie stanowi takiej okoliczności wyłącznie istniejące u strony podejrzenie stronniczości sędziego lub utrata przez sędziego w oczach strony wiarygodności. Jak wskazał NSA w postanowieniu z dnia 13 września 2012 r. w sprawie II OZ 749/12: "Warunkiem koniecznym wyłączenia określonego w art. 19 p.p.s.a. jest uprawdopodobnienie, że pomiędzy sędzią objętym wnioskiem, a stroną skarżącą lub innymi uczestnikami postępowania zachodzą takie stosunki, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości, co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach" (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). W rozpoznawanym obecnie wniosku wskazano na dwa powody uzasadniające, zdaniem strony skarżącej, wyłączenie od orzekania w sprawie niniejszej sędzi Anny Sobolewskiej – Nazarczyk: prywatną znajomość sędziego z pełnomocnikiem organu, mogącą wyłączyć obiektywizm i bezstronność oraz brak wystarczającej wiedzy i kompetencji sędziego do rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy. Zdaniem składu orzekającego żaden z wymienionych powodów nie stanowi okoliczności, ze względu na którą powinno zapaść orzeczenie uwzględniające wniosek na podstawie art. 19 p.p.s.a. Przede wszystkim wnioskowana do wyłączenia sędzia złożyła w dniu 7 listopada 2013 r. oświadczenie, z którego – co należy podkreślić - jednoznacznie i w sposób niebudzący wątpliwości wynika brak jakiejkolwiek znajomości i utrzymywania prywatnych kontaktów z pełnomocnikiem organu radcą prawnym E. M. Wskazać trzeba, że przedmiotowe oświadczenie sędziego korzysta z domniemania wiarygodności ze względu na autorytet sprawowanego urzędu, którego to domniemania wnioskodawca w żaden sposób nie obalił, gdyż nie przedstawił jakichkolwiek faktów czy okoliczności mogących jego prawdziwość podważać. Nie istnieją również inne okoliczności mogące wywoływać wątpliwości co do prawdziwości tego oświadczenia. Stąd też żądanie wyłączenia uzasadniane w sprawie niniejszej informacją o osobistych powiązaniach sędziego ze stroną, a przez to i możliwej stronniczości sędziego, należy uznać za zupełnie bezpodstawne i niemogące rodzić skutków w postaci zastosowania art. 19 p.p.s.a. i wyłączenia sędziego. Na marginesie jedynie należy wskazać, że strona powinna w sposób rozważny i przemyślany formułować argumentację wniosku o wyłączenie sędziego, zwłaszcza gdy powołuje się w niej na okoliczności dotyczące jego życia osobistego i prywatnego, a jednocześnie nie udowadnia, a nawet nie uprawdopodabnia w żaden sposób swego żądania. Odnośnie zarzutu o braku kompetencji sędziego do rozpoznawania tej konkretnej sprawy to wskazać należy, że również jest on bezskuteczny i nie prowadzi do orzeczenia o wyłączeniu na podstawie art. 19 p.p.s.a. Skład orzekający w przedmiocie niniejszego wniosku podziela stanowisko zawarte w oświadczeniu sędziego Anny Sobolewskiej – Nazarczyk, że jedynie Naczelny Sąd Administracyjny jest właściwy do oceny prawidłowości orzeczeń wydawanych przez sędziów orzekających w I instancji. Uruchomieniu kontroli tych orzeczeń służy skarga kasacyjna. Jest to konsekwencją przyjęcia przez ustawodawcę i wypracowania w polskim systemie prawnym określonego modelu zawodu sędziego, jako podmiotu niezawisłego i podlegającego wyłącznie Konstytucji oraz ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP), a w zakresie merytorycznej poprawności orzeczeń – podlegającego kontroli instancyjnej. Zauważyć również należy, że okoliczność podnoszona przez stronę tj. orzekania przez sędziego Annę Sobolewską – Nazarczyk głównie w sprawach dotyczących zagospodarowania przestrzennego czy dróg publicznych oraz przewagi wydawanych przez nią orzeczeń korzystnych dla Miasta B. (jak twierdzi skarżąca) - ma charakter wyłącznie statystyczny i stanowi wynik własnej, subiektywnej interpretacji strony. Zwłaszcza że we wniosku nie odwołano się w żaden sposób do stanów faktycznych czy prawnych konkretnych spraw, nie powołano żadnych okoliczności mających świadczyć o stronniczości sędziego, czy o celowym działaniu na korzyść Miasta B. Strona nie wskazała nawet, czy w sprawach tych zgłaszane były wnioski o wyłączenie tego sędziego i z jakich powodów. O braku wystarczających kompetencji sędziego nie świadczy również precedensowy charakter sprawy. Ten bowiem dowodzi jedynie ujawnienia się nowego problemu prawnego, a nie braku wiedzy do jego rozstrzygnięcia u konkretnej osoby. Przypomnieć również należy, że sądy administracyjne orzekają w składach trzyosobowych, przy czym stanowisko i opinia każdego z sędziów takiego składu ma znaczenie równorzędne dwóm pozostałym opiniom. Również zatem i z tego powodu trafia w próżnię zarzut braku wystarczającej wiedzy u sędziego wnioskowanego do wyłączenia. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że argumentacja wniosku skarżącej Spółki nie wskazuje na istnienie po stronie sędziego referenta okoliczności mogącej budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w tej konkretnej sprawie (art. 19 p.p.s.a.). Jeszcze raz podkreślić należy, że zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Zatem sędziowie podejmują rozstrzygnięcia w sposób niezawisły, działając w oparciu o prawo i zgodnie ze swoim sumieniem i wewnętrznym przekonaniem oraz w sposób wolny od jakiegokolwiek nacisku z zewnątrz. Sposobem kwestionowania niekorzystnych, w odbiorze strony, rozstrzygnięć, jest uruchomienie kontroli instancyjnej i w ten sposób poddanie orzeczenia ocenie sądu wyższej instancji. Tytułem uzupełnienia wskazać należy, że skład rozpoznający przedmiotowy wniosek o wyłączenie sędziego nie stwierdził również z urzędu w kontrolowanym postępowaniu okoliczności ustawowych uzasadniających wyłączenie na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1 – 7 p.p.s.a. (iudex inhabilis). Ze wskazanych powyżej względów na podstawie art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.