II SA/Bk 955/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lemańska, sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 lutego 2022 r. sprawy ze skargi A. K. i J. K. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] listopada 2021 r. Nr [...] w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącym A. K. i J. K. solidarnie kwotę 933,00 (dziewięćset trzydzieści trzy) złote tytułem zwrotu wpisu sądowego. , Starosta B., działając na podstawie art. 77 ust. 1, ust. 2a i ust. 3 oraz 78 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm.; dalej: u.s.g.), wypowiedział w dniu [...] lipca 2021 r. J. K. i A. K. dotychczasową wysokość obowiązującej opłaty rocznej, w kwocie 20.747,37 zł z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w obrębie nr [...] , przy ul. [...], powiat b., oznaczonej numerami geodezyjnymi działek [...] o łącznej powierzchni 1,1968 ha – wobec zmiany wartości tej nieruchomości z kwoty 691.579 zł na kwotę 1.036.094 zł. W dniu [...] listopada 2021 r. J. K. i A. K. złożyli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. wniosek o ustalenie, że wypowiedzenie jest nieuzasadnione. SKO w B. orzeczeniem z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...], wniosek oddaliło, a w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśniło, że proponowaną opłatę ustalono w oparciu o operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego określający wartość będącej przedmiotem użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej. W ramach zaś pouczenia o zaskarżeniu poinformowało skarżących, że stronie przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia, zaś wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. W razie wniesienia sprzeciwu w terminie – orzeczenie traci moc. Pismem z dnia [...] listopada 2021 r. J. K. i A. K. wnieśli za pośrednictwem SKO w B. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na orzeczenie SKO w B. z dnia [...] listopada 2021 r. SKO w B. pismo skarżących potraktowało jako sprzeciw od orzeczenia z dnia [...] listopada 2021 r. i przesłało je jako sprzeciw do Sądu Okręgowego w B. do rozpoznania zgodnie z właściwością. Sąd Okręgowy w B. zarejestrował pismo jako pozew o ustalenie i nadał sprawie sygnaturę [...]. Następnie postanowieniem z dnia [...] listopada 2021 r. SO w B. uznał się niewłaściwym i "sprawę z powództwa J. K. i A. K. przeciwko Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w B." przekazał do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku. Postanowienie to stało się prawomocne. W odpowiedzi na tak przekazaną WSA w Białymstoku. skargę J. K. i A. K., SKO w B. wniosło o jej odrzucenie. Organ wyjaśnił, że w sprawach z wniosku o ustalenie, iż aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości jest nieuzasadniona lub jest uzasadniona w innej wysokości, zgodnie z art. 80 u.g.n. od orzeczenia kolegium właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu kolegium przekazuje właściwemu sądowi akta sprawy wraz ze sprzeciwem (i tak Kolegium uczyniło), zaś wniosek zastępuje pozew. Z art. 80 ust. 3 u.g.n. wynika zaś, że w razie wniesienia sprzeciwu w terminie, orzeczenie traci moc, nawet gdy sprzeciw odnosi się tylko do części orzeczenia. Wobec tego niniejsza skarga podlega odrzuceniu, gdyż została wniesiona w sprawie nienależącej do właściwości sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg w przypadkach szczegółowo wymienionych w punktach od 1 do 9 tego przepisu. Ponadto z mocy § 2a tego przepisu, sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydawanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., zaś z mocy § 3 przywołanego przepisu, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Natomiast zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuci skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W sprawie niniejszej taka sytuacja występuje. Zauważenia bowiem wymaga, że sprawa się toczy pod rządami przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U z 2021 r., poz. 1899; dalej: u.g.n.). Wypowiedzenie Starosty B. z dnia [...] lipca 2021 r. nastąpiło na mocy art. 78 ust. 1 u.g.n. Od tak wydanego wypowiedzenia skarżącym, jako użytkownikom wieczystym, przysługiwało na mocy art. 78 ust. 2 u.g.n., wniesienie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. (jako właściwego), wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Skarżący taki wniosek złożyli w dniu [...] listopada 2021 r., zaś SKO w B. po rozpoznaniu wniosku orzeczeniem z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...], na mocy art. 79 ust. 3 u.g.n., wniosek oddaliło i pouczyło skarżących o sposobie zaskarżenia orzeczenia, tj. o prawie wniesienia sprzeciwu na mocy art. 80 ust. 1 u.g.n. Skarżący taki sprzeciw złożyli w terminie, w piśmie z dnia [...] listopada 2021 r., ale zatytułowali go jako "skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku.". SKO w B., zgodnie z art. 80 ust. 1 u.g.n. pismo potraktowało jako sprzeciw i przekazało sprawę do Sądu Okręgowego w B. Zdaniem niniejszego Sądu przekazana przez Sąd Okręgowy w B. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku. "sprawa z powództwa J. K. i A. K. przeciwko Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w B.", czyli inaczej skarga J. K. i A. K. na orzeczenie SKO w B. z dnia [...] listopada 2021 r., nr [...], podlega odrzuceniu. Wprawdzie z mocy art. 58 § 4 p.p.s.a. sąd nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w § 1 pkt 1, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Jednakże w ocenie niniejszego składu orzekającego, w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z sytuacją związania sądu administracyjnego przez sąd powszechny. Jak trafnie bowiem wskazano w postanowieniu NSA z dnia 18 czerwca 2010 r., sygn. akt II FSK 67/08, art. 58 § 4 p.p.s.a. nakłada na sąd administracyjny obowiązek przejęcia sprawy, w której sąd powszechny uznał się za niewłaściwy, nie nakłada natomiast obowiązku jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Jednostkowe (oczywiście błędne) uznanie się przez sąd powszechny za niewłaściwy nie jest bowiem równoznaczne z tym, że właściwy będzie sąd administracyjny. Takie przejęcie nie może stwarzać dla sądu administracyjnego uprawnienia prawokształtującego przez kreowanie nowej właściwości, w sytuacji gdy sąd ten, pomimo przekazania sprawy, pozostaje nadal niewłaściwy. W stanie faktycznym niniejszej sprawy zauważenia wymaga, że z mocy art. 80 ust. 3 u.g.n., w razie wniesienia sprzeciwu w terminie, orzeczenie traci moc, nawet gdy sprzeciw odnosi się tylko do części orzeczenia. Wniesienie zatem sprzeciwu przez skarżących (tak uznało Kolegium), mimo nazwania przez nich pisma skargą, spowodowało, że orzeczenie Kolegium z dnia [...] listopada 2021 r. utraciło moc. Także podkreślenia wymaga, że od orzeczenia Kolegium nie przysługiwało ani odwołanie (art. 79 ust. 3 u.g.n.) ani skarga do sądu administracyjnego. Przysługiwało jedynie wniesienie sprzeciwu (art. 80 ust. 1 u.g.n.) i skarżący to uczynili. Ponadto zauważenia wymaga, że wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości (art. 80 ust. 1 u.g.n.). A zatem SKO w B. przekazało sprawę wraz ze sprzeciwem do SO w B. (art. 80 ust. 2 u.g.n.). Przy czym Kolegium nie przekazało do SO w B. "sprawy z powództwa J. K. i A. K. przeciwko SKO w B.", tylko sprawę, w której wniosek, o którym mowa w art. 78 ust. 2, zastępuje pozew (art. 80 ust. 2 u.g.n.). Zgodnie zaś z art. 78 ust. 2 u.g.n. wnioskiem tym jest wniosek skarżących z dnia [...] listopada 2021 r. o ustalenie, że wypowiedzenie Starosty B. z dnia [...] lipca 2021 r., jest nieuzasadnione. Skoro zaś z mocy art. 78 ust. 3 u.g.n. wniosek, o którym mowa w ust. 2, składa się przeciwko właścicielowi nieruchomości (w tym przypadku jest nim Skarb Państwa), to mamy do czynienia z sytuacją, że po przekazaniu mu akt sprawy wraz ze sprzeciwem skarżących przez Kolegium, przed Sądem Okręgowym w B. zawisła sprawa z powództwa skarżących przeciwko Skarbowi Państwa. Tymczasem SO w B. nie przekazał WSA w Białymstoku. sprawy z powództwa skarżących przeciwko Skarbowi Państwa tylko sprawę z powództwa skarżących przeciwko SKO w B. Zdaniem więc niniejszego składu orzekającego, skoro ani na gruncie przywołanych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami ani z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wynika, aby skarżącym przysługiwała skarga do sądu administracyjnego na orzeczenie SKO w B. z dnia [...] listopada 2021 r., skarga ta podlegała odrzuceniu. O ile więc można mówić o formalnym związaniu niniejszego Sądu postanowieniem SO w B. z dnia [...] listopada 2021 r., o tyle nie ma w tym przekazaniu przeniesienia przedmiotu postępowania, który podlegałby właściwości rzeczowej sądu administracyjnego. Wniesiony przez skarżących sprzeciw wywołał swój skutek w postaci utraty mocy obowiązującej orzeczenia Kolegium z dnia [...] listopada 2021 r. i nie przysługuje od niego żaden środek zaskarżenia czy to na gruncie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi czy sądami powszechnymi. Gdyby natomiast przyjąć prawdopodobne stanowisko SO w B., gdyż z przyczyn formalnych postanowienie o przekazaniu sprawy nie ma uzasadnienia, że pismo skarżących z dnia [...] listopada 2021 r. nie jest sprzeciwem od orzeczenia SKO w B. z dnia [...] listopada 2021 r. tylko (zgodnie z jego brzmieniem) skargą do WSA w Białymstoku. na te orzeczenie, to i tak skarga taka podlega odrzuceniu przez sąd administracyjny, bo jak już wyżej wskazano, od przedmiotowego orzeczenia Kolegium skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Brak jest zatem i w tym przypadku właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania takiej skargi. Z racji na formalne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy Sąd nie wypowiada się w kwestii, jakie ewentualne czynności winni podjąć skarżący w celu doprowadzenia do rozpoznania sprawy regulowanej przepisami art. 77 – 80 u.g.n. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., należało orzec jak w pkt 1 sentencji postanowienia. O zwrocie skarżącym wpisu orzeczono na mocy art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.