II SA/Bk 97/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi B. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych oddala skargę. Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. Skarżący B. R. jako dłużnik alimentacyjny wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o umorzenie między innymi należności wypłaconych uprawnionej do alimentów córce S. R. w postaci zaliczek alimentacyjnych na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.). Decyzją z dnia [...] września 2014r. organ I instancji odmówił umorzenia należności wyjaśniając w uzasadnieniu decyzji, że umorzenie kwoty z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych uzależnione jest od skuteczności egzekucji wobec dłużnika alimentacyjnego. W przypadku skarżącego egzekucja świadczeń alimentacyjnych była tylko częściowo skuteczna, a kwoty uzyskane w toku egzekucji były niższe od wysokości zasądzonych przez sąd alimentów. W podstawie prawnej decyzji organ powołał się na przepis art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W odwołaniu od tej decyzji B. R. podał, że jest w tragicznej sytuacji życiowej, nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować ze względu na stan zdrowia oraz brakuje mu środków do życia. Podał, że posiada opłacone alimenty do 2009r. natomiast, wielokrotnie bezskutecznie wnosił, aby zadłużenie za okres od września 2009r. zostało naliczone bez odsetek oraz aby było rozłożone na raty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze B. po rozpoznaniu powyższego odwołania decyzja z dnia [...] grudnia 2014r. orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji pierwszoinstancyjnej. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej SKO podkreśliło, ze umorzenie dłużnikowi alimentacyjnemu należności wypłaconych uprawnionemu do alimentów w formie zaliczek alimentacyjnych na podstawie ustawy z 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, może nastąpić w przypadkach określonych art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów tj. w zależności od okresu skuteczności egzekucji w wysokości miesięcznej, nie niższej niż kwota zasądzonych alimentów. Z materiału zebranego przez organ I instancji wynika, że egzekucja alimentów od skarżącego była tylko częściowo skuteczna, gdyż uzyskane w jej trakcie kwoty były niższe od kwot zasądzonych alimentów. Z powodu nieskuteczności egzekucji wobec skarżącego, brak było podstaw do umorzenia zaległych należności alimentacyjnych z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych na córkę. Kolegium dodało, że sytuacja życiowa skarżącego nie ma wpływu na rozstrzygnięcie. W skardze na powyższą decyzję ostateczną, wywiedzionej do sądu administracyjnego, B. R. wyraził zdziwienie faktem zaległości z tytułu wypłacanych córce zaliczek alimentacyjnych z uwagi na to, że regulował na bieżąco alimenty wypłacając je do rąk przedstawicielki ustawowej K. R. Postępowanie pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej w S., Komornika nazwał działaniem w zmowie, skierowanym przeciwko jego osobie. Postawa pracowników doprowadziła go do podejmowania prób samobójczych. Wskazał, że znalazł się w tragicznej sytuacji. Jest osobą nieposiadającą środków do życia i nie jest w stanie uzyskać żadnych dochodów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Skarga podlegała oddaleniu. Przedmiotem postępowania był wniosek skarżącego B. R. o umorzenie jego zaległości jako dłużnika alimentacyjnego powstałej z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłacanych uprawnionej do alimentów córce S. R. na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postepowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Zadłużenie to wyniosło kwotę 5 697,40 złotych. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Ustawa ta weszła w życie z dniem 1 października 2008r. i w przepisach przejściowych nie uregulowała wprost kwestii dotyczących umarzania należności dłużników alimentacyjnych z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłacanych osobom uprawnionym na podstawie przepisów dotychczasowych tj. ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postepowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. (Dz. U. nr 86, poz. 732 ze zm.). Regulację taką ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów zamieściła w art. 30 ust. 1 poprzez określenie na jakich przesłankach może być oparte umorzenie należności między innymi z tytułu zaliczek alimentacyjnych tj. świadczeń wymienionych w art. 28 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy. W myśl art. 30 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ właściwy dłużnika alimentacyjnego, może umorzyć należności wymienione w art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy (tj. z tytułu zaliczek alimentacyjnych) w łącznej wysokości: 1) 30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 2) 50 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; 3) 100 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasadzonych alimentów. Treść powyższego przepisu nie pozwala stwierdzić, by umorzenie zaległości z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych było oparte na aktualnej sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego. Umorzenie takiej zaległości jest powiązane wyłącznie ze skutecznością postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec dłużnika w związku z egzekwowanymi przez uprawnioną alimentami. Nie ma przy tym znaczenia, czy poza trwającym postępowaniem egzekucyjnym dłużnik regulował zobowiązanie względem uprawnionej wpłacając bezpośrednio do jej rąk (lub do rąk przedstawicielki ustawowej) alimenty z ominięciem pośredniczącego w ich egzekwowaniu komornika. Dla umorzenia takiej zaległości dłużnika alimentacyjnego istotna jest wyłącznie informacja właściwego komornika, czy i w jakim zakresie egzekucja alimentów była skuteczna. Bez wniosku wierzycielki (przedstawicielki ustawowej wierzycielki) skierowanego do organu egzekucyjnego (komornika) nie mógł on zarachowywać dobrowolnych wpłat alimentów na poczet zaległości dłużnika. Ani organy administracji rozpatrujące wniosek o umorzenie zaległości dłużnika alimentacyjnego z tytułu zaliczek alimentacyjnych, ani sąd administracyjny kontrolujący decyzję wydaną po rozpatrzeniu takiego wniosku, nie mogą oceniać postawy wierzycielki (jej przedstawicielki ustawowej) nieograniczającej egzekwowania alimentów mimo dobrowolnego regulowania przez dłużnika. Zarówno organy, jak i sąd administracyjny nie mogą też weryfikować treści informacji organu egzekucyjnego o wysokości zaległości dłużnika alimentacyjnego i skuteczności egzekucji. Decyzja w sprawie umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych uprawnionej do alimentów zaliczek alimentacyjnych jako oparta na informacji organu egzekucyjnego o wysokości zaległości i zakresie skuteczności postepowania egzekucyjnego przestaje mieć charakter uznaniowy, zależny cd oceny sytuacji życiowej dłużnika alimentacyjnego. Z tych przyczyn zarzuty skargi skierowane wokół wykazywania dramatycznej sytuacji życiowej skarżącego i nieetycznej postawy przedstawicielki ustawowej uprawnionej do alimentów, nie mogły skutecznie prowadzić do uchylenia decyzji. Mając na uwadze powyższe Sąd administracyjny skargę oddalił (art. 151 ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi).