II SA/Bk 978/14
WyrokWSA w Białymstoku2015-01-29
Skład orzekający: Małgorzata Roleder, Grażyna Gryglaszewska, Marek Leszczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dochód z gospodarstwa rolnego, które zostało wydzierżawione, powinien być uwzględniany przy ustalaniu prawa do zasiłku okresowego, nawet jeśli dzierżawca nie wywiązuje się z obowiązku opłacania podatku rolnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że dochód z gospodarstwa rolnego należy uwzględniać przy ustalaniu prawa do zasiłku okresowego, zgodnie z art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, niezależnie od faktycznego użytkowania gruntu czy wywiązywania się dzierżawcy z obowiązków. Dochód ten, obliczany jako iloczyn hektarów przeliczeniowych i kwoty ustalonej rozporządzeniem, wraz z dodatkiem mieszkaniowym, przekroczył kryterium dochodowe, co skutkowało odmową przyznania zasiłku.Stan faktyczny
K. M. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku okresowego z powodu trudnej sytuacji finansowej. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że dochód skarżącej z gospodarstwa rolnego i dodatku mieszkaniowego przekracza kryterium dochodowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Po stwierdzeniu nieważności poprzedniej decyzji SKO przez WSA, Kolegium ponownie rozpoznało sprawę i ponownie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Skarżąca kwestionowała sposób wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego oraz możliwość pomniejszenia go o składki na ubezpieczenie społeczne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder, Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję wydaną przez Prezydenta Miasta B. z dnia [...] października 2013 r., znak: [...], którą odmówiono przyznania K. M. świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego.
Decyzja SKO w B. wydana została przy następujących ustaleniach stanu faktycznego i ocenie prawnej sprawy.
Wnioskiem z dnia [...] września 2013 r. K. M. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o przyznanie na jej rzecz zasiłku okresowego, motywując wniosek trudną sytuacją finansową.
Decyzją wydaną przez Prezydenta Miasta B. z dnia [...] października 2013 r., znak: [...], odmówiono przyznania K. M. świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego.
W uzasadnieniu niniejszej decyzji organ I instancji wskazał, że przepis art. 38 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r., poz. 182, dalej: u.p.s.) stanowi, iż zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość otrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. W niniejszej sprawie zaś, dochód wnioskodawczyni jest wyższy niż ustalone kryterium dochodowe.
W sprawie także nie zachodzi szczególna sytuacja uzasadniająca przyznanie zasiłku na mocy art. 41 u.p.s., albowiem wnioskodawczyni nie wykorzystuje własnych możliwości
w przezwyciężeniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Rozdysponowanie zaś kwotami przeznaczonymi na zasiłki okresowe następuje natomiast stosownie do okoliczności sprawy i posiadanych przez MOPR w B. środków finansowych.
W chwili obecnej zaś posiadane środki własne gminy są niewystarczające na zaspokojenie wszystkich zgłoszonych przez potrzebujących potrzeb i wsparcie nie może zostać przyznane wszystkim wnioskodawcom.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał także, że ustalono, iż wnioskodawczyni jest osobą samotnie gospodarującą, niezdolną całkowicie do pracy z powodu niepełnosprawności. Jest właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. 8,7800 ha, w tym 3,1195 ha przeliczeniowych, z którego osiąga dochód w wysokości 779,88 zł miesięcznie. W okresie od maja 2013 r. do października 2013 r. otrzymywała dodatek mieszkaniowy w wysokości 216,83 zł miesięcznie. Łączny dochód strony w sierpniu 2013 r. wyniósł 996,71 zł i przekroczył kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. Ustalono również, że zainteresowana gruntów rolnych nie użytkuje, gdyż zostały one wydzierżawione na podstawie umowy z dnia [...] grudnia 2009 r., jednak dzierżawca nie wywiązuje się z obowiązku opłacania podatku rolnego. Organ orzekający w I instancji zauważył jednak, że niezależnie od tego, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane czy nie, umieszczenie gruntów w ewidencji przesądza o konieczności wyliczenia dochodu jako wartość odpowiadającą powierzchni gospodarstwa z uwzględnieniem hektarów przeliczeniowych i kwoty dochodu ustalonej dla 1 ha przeliczeniowego, niezależnie od faktycznej jego dochodowości.
Dalej organ wskazał, że wnioskodawczyni w lipcu 2011 r. otrzymała lokal
z Zarządu Mienia Komunalnego do remontu w zakresie własnym i do dnia [...] października 2013 r. remontu tego nie przeprowadziła. Ponadto w dniu [...] maja
2009 r. zawarła ona z ZMK w B. umowę na wynajęcia magazynu
w B. przy ul. [...] bud. [...] pom. 6, w którym przechowuje swoje meble i rzeczy, za który ponosi co miesiąc odpłatność w wysokości 154 zł. W ocenie organu, wnioskodawczyni winna w celu poprawy swojej sytuacji zabrać rzeczy
z magazynu i umieścić je w mieszkaniu, a pieniądze przeznaczone na opłaty za wynajem magazynu przeznaczyć na opłatę np. czynszu za mieszkanie, składek KRUS czy też podatku.
Od decyzji powyższej odwołanie złożyła K. M.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], utrzymało w mocy powyższą decyzję.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 28 maja 2014 r., w sprawie sygn. akt II SA/Bk 177/14, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, zaś w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że przepis art. 138 k.p.a. daje organowi odwoławczemu prawo rozpoznania odwołania i orzeczenia o jego zasadności lub jej braku w jeden ze wskazanych w tym przepisie sposobów, tylko wobec zaskarżonej (wskazanej przez stronę) decyzji (która funkcjonuje w obrocie prawnym), a zatem nie upoważnia do rozpoznania odwołania od decyzji niezaskarżonej przez stronę lub nieistniejącej. Takie rozpoznanie stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Po ponownym rozpoznaniu odwołania, SKO w B. decyzją z dnia
[...] sierpnia 2014 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] października 2013 r., znak: [...], wskazując, że decyzja organu I instancji wydana została prawidłowo. Organ podkreślił, że dla określenia dochodu na potrzeby postępowania w sprawach świadczeń z pomocy społecznej, sam fakt władania gospodarstwem rolnym przesądza o konieczności ustalenia dochodu
z tego gospodarstwa, niezależnie od tego, czy się na nim pracuje, czy się je wydzierżawia. Ponadto Kolegium wskazało, że prawidłowo nie pomniejszono kwoty dochodu osiąganego przez skarżącą o składki na rolnicze ubezpieczenie społeczne
i zdrowotne, gdyż przepis art. 8 ust. 9 u.p.s. nie przewiduje żadnych wyjątków od przyjętej w nim zasady wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego.
Organ odwoławczy stwierdził również, że w sprawie nie zachodzi szczególna sytuacja uzasadniająca przyznanie zasiłku na mocy art. 41 u.p.s., albowiem wnioskodawczyni nie wykorzystuje własnych możliwości w przezwyciężeniu swojej trudnej sytuacji życiowej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku K. M. zakwestionowała wyliczenie dochodu z gospodarstwa rolnego. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca powołała wyroki: WSA w Warszawie
z dnia 15 września 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1215/06 oraz WSA w Łodzi z dnia 22 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 299/09, w uzasadnieniach których sądy stwierdziły, że zryczałtowany sposób wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego, w oparciu
o przepis art. 8 ust. 9 u.p.s., ma zastosowanie jedynie do osób, które prowadzą gospodarstwo rolne lub mają możliwość jego prowadzenia i uzyskiwania tą drogą środków utrzymania (WSA w Warszawie), a więc nie ma zastosowania w stosunku do osoby, która nie ma możliwości osiągania dochodu z gospodarstwa rolnego
z powodu swego stanu zdrowia (WSA w Łodzi). Ponadto skarżąca stwierdziła, że jej dochód winien być pomniejszony o składki na ubezpieczenie społeczne rolników, niezależnie od tego, czy składka ta została przez nią zapłacona. Na poparcie tego poglądu skarżąca przytoczyła fragment uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie, wydanego w jej sprawie w dniu 19 listopada 2013 r., sygn. akt l SA/Wa 2242/13 (kserokopię 1 i 7 strony tego wyroku strona załączyła do skargi).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa zarówno materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zatem kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest natomiast według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zakres tej kontroli wyznaczają zatem nie zarzuty skargi, ale granice sprawy administracyjnej rozstrzygniętej przez organ zaskarżonym aktem. Podkreślenia przy tym wymaga, że uszczegółowieniem zasady niezwiązania sądu granicami skargi jest przepis art. 135 p.p.s.a., zgodnie z którym, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Działania takie służyć mają bowiem zapewnieniu ostatecznego i pełnego załatwienia sprawy, czyli stworzenia takiego stanu, w którym w obrocie prawnym nie będzie funkcjonował żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem.
Na wstępie podnieść należy, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem K. M. z dnia [...] września 2013 r. o przyznanie zasiłku okresowego. Wydane w tym postępowaniu rozstrzygnięcie kończące - decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. - było już przedmiotem kontroli tutejszego Sądu, który wyrokiem z dnia 28 maja 2014 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 177/14 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podjętego orzeczenia Sąd podniósł, że SKO w B. rozpoznało odwołanie od nieistniejącego w obrocie prawnym rozstrzygnięcia, skoro znak: [...] przypisany jest decyzji z dnia [...] października 2013 r., dla którego to numeru nie jest przypisana decyzja z dnia [...] lipca 2013 r. Sąd stwierdził, że stanowi to rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W związku z powyższym WSA w Białymstoku zalecił Kolegium ponowne rozpoznanie odwołania K. M., tym razem od decyzji z dnia [...] października 2013 r. znak: [...].
Zgodnie zaś z art. art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Związanie zaś samego sądu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku w razie stwierdzenia braku zastosowania do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Konsekwencją powyższego, jest również to, iż Sąd nie może powracać do kwestii już wcześniej przesądzonych (vide: wyrok NSA z dnia 22 marca 1999 r., IV SA 527/97, LEX nr 47275). Ocena prawna, o której mowa w powołanym wyżej przepisie dotyczy zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego, natomiast wskazania mają wytyczyć kierunek działalności organu przy ponownym rozpoznawaniu sprawy.
Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, iż organ odwoławczy przy ponownym rozpoznaniu sprawy zastosował się do wyżej przedstawionych wytycznych Sądu i rozpoznał odwołanie K. M. od decyzji z dnia
[...] października 2013 r., znak: [...].
Przedmiotem kontroli dokonywanej przez Sąd w niniejszej sprawie z punktu widzenia kryterium legalności jest zaskarżona decyzja SKO w B. z dnia
[...] sierpnia 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta B.
z dnia [...] października 2013 r., którą odmówiono przyznania K. M. świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego.
Podstawę prawną przyznania zasiłku okresowego stanowi art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 182, dalej u.p.s.), zgodnie z którym zasiłek okresowy przysługuje
w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Przysługuje on osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.
Zdaniem Sądu, zasadnie organy uznały, że skarżąca nie spełnia kryterium dochodowego i tym samym nie kwalifikuje się do przyznania zasiłku okresowego. Jest ona właścicielem gospodarstwa rolnego. Zasady ustalania dochodu
z gospodarstwa rolnego zostały uregulowane w art. 8 ust. 9 u.p.s., zgodnie z którym dochód stanowi iloczyn ilości ha przeliczeniowych i kwoty dochodu z ha przeliczeniowego ustalanej przez Radę Ministrów drogą rozporządzenia.
W rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej
(Dz. U. z 2012 r., poz. 823) kwotę dochodu z 1 ha przeliczeniowego ustalono
w wysokości 250 zł. W wymienionym rozporządzeniu ustalono również kryterium dochodowe, które wynosi obecnie 542 zł.
W ocenie Sądu, orzekające w sprawie organy prawidłowo przyjęły, że przy obliczaniu dochodu skarżącej należy uwzględnić kwotę kryterium dochodowego aktualną na dzień wydawania decyzji, czyli w sprawie niniejszej 542 zł oraz kwotę dochodu z 1 ha przeliczeniowego nie z daty orzekania, jak w przypadku kryterium dochodowego, ale z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku tj. w sprawie niniejszej z sierpnia 2013 r. (250 zł). Dla ustalania dochodu obowiązuje bowiem szczególna regulacja art. 8 ust. 3 u.p.s., zgodnie z którym za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Prowadziło to do ustalenia, że miesięczny dochód skarżącej z gospodarstwa rolnego, na dzień wydawania decyzji zaskarżonej, stanowił iloczyn ilości ha przeliczeniowych (3,1195 ha) i kwoty dochodu z 1 ha przeliczeniowego wskazanej w § 1 pkt 2 "d" rozporządzenia z dnia 17 lipca 2012 r. i wyniósł 779, 88 zł. Należy przy tym także uwzględnić, że na dochód skarżącej, oprócz dochodu z gospodarstwa rolnego, składała się również kwota dodatku mieszkaniowego w wysokości 216,83 zł, co daje łączny dochód z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, czyli z sierpnia 2013 r. w kwocie 996,71 zł. Przekroczone zatem zostało kryterium dochodowe wynoszące na dzień rozstrzygania kwotę 542 zł.
Należy podzielić dokonaną przez organ odwoławczy wykładnię przepisu art. 8 ust. 9 u.p.s., zgodnie z którą w przypadku ustalania prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej należy przyjąć, iż każdy właściciel nieruchomości rolnej uzyskuje dochód miesięczny w wysokości z 1 ha przeliczeniowego wskazanej we właściwym rozporządzeniu określającym zweryfikowane kryteria dochodowe oraz kwoty świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, niezależnie od tego, w jaki sposób korzysta
z nieruchomości lub w jaki sposób nią rozporządził. Stanowisko to jest zgodne
z dominującą linią orzeczniczą sądów administracyjnych, którą skład orzekający
w sprawie niniejszej w pełni podziela (vide wyrok z dnia 4 stycznia 2011 r., I OSK 1327/10 oraz z dnia 24 listopada 2011 r., I OSK 1154/11 i powołane w nich orzecznictwo NSA w sprawach: I OSK 1292/09, I OSK 724/09, I OSK 928/10 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej w skrócie jako CBOSA). Odosobnione pozostaje odmienne stanowisko, na które powołuje się skarżąca, wynikające z wyroku z dnia 15 września 2006 r. w sprawie I SA/Wa 1215/06 (CBOSA). Sąd pragnie też w tym miejscu zaznaczyć, że NSA wyrokiem z dnia 17 lutego 2012 r. sygn. akt I OSK 1292/09 uchylił z kolei powoływany przez ww. wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 maja 2009 r. sygn. akt II SA/Łd 299/09 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania (CBOSA). Argumentując swoje stanowisko Sąd kasacyjny stwierdził, że odmienne stanowisko Sądu pierwszej instancji odnośnie wykładni art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej stanowiło naruszenie tego przepisu skutkujące uchyleniem zaskarżonego wyroku.
Stąd też twierdzenie skarżącej, kwestionującej ryczałtowe ustalanie wysokości dochodu z gospodarstwa rolnego, nie miało wpływu na ocenę trafności podjętego rozstrzygnięcia w sprawie. Należy również podzielić stanowisko organu odnośnie braku wpływu na rozstrzygnięcie sprawy okoliczności wydzierżawiania przez skarżącą gospodarstwa rolnego na podstawie umowy dzierżawy.
W tych okolicznościach zaakceptować należy stanowisko organu, że skarżącej zasiłek okresowy nie przysługiwał, bowiem nie spełniła ona warunku niskiej dochodowości.
W ocenie Sądu, prawidłowo nie pomniejszono również, co zarzucono
w skardze, kwoty dochodu o składki na rolnicze ubezpieczenie społeczne
i zdrowotne. Wprawdzie, zgodnie z treścią art. 8 ust. 3 pkt 2 u.p.s., wyliczony dochód należy pomniejszyć o składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, jednak, w ocenie Sądu, odliczeniu podlegają jedynie wpłacone składki na ubezpieczenia społeczne czy zdrowotne (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia
16 maja 2013 r., II SA/Bk 47/13). Tymczasem jak wynika z akt sprawy (oświadczenie skarżącej z dnia [...] października 2013 r., k. 12 i 14 akt adm.) strona nie opłacała tych składek od IV kwartału 2012 r. do dnia składania oświadczenia. W tej sytuacji (nieopłacania składek) brak jest podstaw, by o kwoty wyliczonych przez KRUS składek pomniejszać jej przychód. Nawet jednak w sytuacji przyjęcia, że przedmiotowe składki (także nieopłacane) powinny być odliczone od dochodu (takie stanowisko zaprezentował WSA w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 listopada 2013 r. w sprawie I SA/Wa 2242/13, CBOSA), na które powołuje się skarżąca, nie mogłoby to zmienić końcowej oceny o braku podstaw o przyznania skarżącej zasiłku stałego. Również bowiem i wówczas jej dochód (996,71 zł – 122 zł = 874, 71 zł) przekraczałby kryterium ustawowe (542 zł).
Organ dokonał również prawidłowej analizy sytuacji skarżącej pod kątem możliwości przyznania zasiłku okresowego pod warunkiem zwrotu, na podstawie
art. 41 pkt 2 u.p.s. W myśl tej regulacji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Przepis art. 41 pkt 2 u.p.s. nie wymaga spełnienia kryterium dochodowego (może ono być przekroczone), jednak konieczną przesłanką jest zaistnienie "szczególnie uzasadnionego przypadku". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku
z dnia 25 stycznia 2012 r. (sygn. akt III SA/Kr 401/11) stwierdził, że szczególnie uzasadniony przypadek, o jakim mowa w art. 41 u.p.s., musi być na tyle wyrazisty
i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnej sytuacji, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na okazjonalność, nadzwyczajność występującego zdarzenia, które jest na tyle dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w sytuację życiową danej osoby, że nie jest ona sama w stanie jej pokonać, nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości. Podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 listopada 2011 r. (sygn. akt I OSK 1083/11) wyraził pogląd, że szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 u.p.s. to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości
Skład orzekający w sprawie niniejszej podziela zaprezentowane wyżej poglądy i stwierdza, że istotnie nie zachodzi w tym przypadku tak interpretowany szczególnie uzasadniony przypadek, co trafnie ustaliły organy. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżąca nie jest zainteresowana poprawą sytuacji materialnej. Świadczy o tym chociażby treść umowy dzierżawy, która została zawarta wyłącznie za "opłacanie podatku rolnego". Nie podejmuje też ona innych działań mogących tę sytuację poprawić, np. nie przenosi rzeczy z wynajmowanego magazynu (za którego korzystanie opłaca czynsz w wysokości 154 zł miesięcznie) do mieszkania i nie obniża w ten sposób ponoszonych wydatków. Również umiarkowany stopień niepełnosprawności (do [...] października 2013 r.) nie wyklucza skarżącej zupełnie
z rynku pracy. Nawet jeśli nie jest ona w stanie prowadzić gospodarstwa rolnego, to mogłaby czynić starania celem podjęcia pracy w warunkach chronionych (taka możliwość wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności), czy korzystać z możliwości wykonywania prac sezonowych. O szczególnie uzasadnionym przypadku z art. 41 u.p.s. można natomiast mówić wówczas, gdy brak jest możliwości poprawy sytuacji strony, która to okoliczność nie występuje w sprawie niniejszej. Od kilku lat skarżąca nie podejmuje żadnych kroków, by swoją sytuację poprawić, ukierunkowując swoje działania wyłącznie na pozyskiwanie wsparcia od państwa (pomoc społeczna, oddłużanie, dodatek mieszkaniowy).
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak
w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło