II SAB/Bk 107/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 14 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. W. na bezczynność Spółdzielni Mieszkaniowej "R." w B. w przedmiocie informowania mieszkańców w zakresie możliwości zmniejszenia wydatków z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami p o s t a n a w i a: odrzucić skargę W dniu 19 października 2022 r. L. W. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę "na działanie i bezczynność" Spółdzielni Mieszkaniowej "R." w B. w sprawie "nieinformowania członków Spółdzielni – mieszkańców w zakresie możliwości zmniejszenia wydatków z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi". Podniosła, że zarząd i administracja Spółdzielni, naliczając w czynszu od właścicieli mieszkań opłaty za gospodarowanie odpadami, nie poinformowali jej ani innych mieszkańców o przysługujących ulgach w związku z przyjętą przez Radę Miasta Białystok uchwalę o gminnym programie osłonowym na lata 2021 – 2023. Skarżąca argumentuje, że chociaż Spółdzielnia nie jest podmiotem ustalającym wysokość stawek i sposób naliczania opłat za gospodarowanie odpadami, to nalicza te opłaty w czynszu mieszkańcom, realizując w tym zakresie stosowną uchwałę Rady Miasta. Z powodu niedopełnienia tego obowiązku skarżąca została narażona na stratę finansową. Kilkakrotnie zwracała się do Zarządu Spółdzielni z prośbą o naprawienie straty i zwrot pobranej kwoty, jednak spotkała się z odpowiedzią, że informacja była wywieszana na klatce w gablocie ogłoszeniowej. W odpowiedzi na skargę Spółdzielnia Mieszkaniowa "R." w B. wniosła o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie. Zdaniem Spółdzielni, skarżącej nie przysługuje w sprawie droga postępowania sądowoadministracyjnego. Spółdzielnia nie jest organem administracji, a przedsiębiorcą wpisanym do KRS. Nie jest również instytucją publiczną, więc nie obowiązuje jej rozporządzenie Rady Ministrów z 8 stycznia 2002 r. w sprawie przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków. Jest natomiast dobrowolnym zrzeszeniem osób fizycznych, które zmierza do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych swoich członków i ich rodzin. Członkowie Spółdzielni sami ustalają zasady przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków i zapisują je w statucie. Powyższe wynika z art. 5 § 1 Prawa spółdzielczego i art. 8 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", kontrola sądów administracyjnych polega na sprawdzaniu zgodności z prawem działalności administracji publicznej i polega na orzekaniu w sprawach skarg wniesionych przez uprawnione podmioty w sprawach podlegających właściwości sądów administracyjnych. Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie, z wyłączeniem określonej kategorii postanowień; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Katalog rozstrzygnięć organu, które podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego, zawarty w powołanych wyżej przepisach, ma charakter zamknięty. Zaskarżenie aktów lub czynności niewymienionych w art. 3 § 2, § 2a i § 3 p.p.s.a. oznacza, że zainicjowana przez dany podmiot sprawa nie jest objęta właściwością sądu administracyjnego i skarga podlega odrzuceniu. Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest bezczynność Spółdzielni Mieszkaniowej "R." w B. w przedmiocie informowania mieszkańców w zakresie możliwości zmniejszenia wydatków z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami. Z treści skargi wynika, że skarżąca zarzuca w szczególności niepodejmowanie przez Spółdzielnię Mieszkaniową odpowiednich działań informacyjnych w związku z naliczaniem i pobieraniem opłat za gospodarowanie odpadami. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że spółdzielnia mieszkaniowa nie może być uznana za organ administracji publicznej ani w znaczeniu ustrojowym, ani funkcjonalnym. Spółdzielnie mieszkaniowe działają w oparciu o przepisy ustawy z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2020, poz. 275 ze zm.) oraz ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2018 r., poz. 845 z późn. zm.). Stosownie do art. 1 ustawy – Prawo spółdzielcze, spółdzielnia jest dobrowolnym zrzeszeniem nieograniczonej liczby osób o zmiennym składzie osobowym i zmiennym funduszu udziałowym, która w interesie swoich członków prowadzi wspólną działalność gospodarczą. Spółdzielnia może również prowadzić działalność społeczną i oświatowo-kulturalną na rzecz swoich członków i ich środowiska. W świetle przytoczonego przepisu, spółdzielnie mieszkaniowe nie są organami administracji publicznej. Nie są "władzą publiczną", tj. organami państwowymi lub samorządowymi albo innymi podmiotami sprawującymi w ich imieniu funkcje publiczne. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, celem spółdzielni mieszkaniowej jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członków oraz ich rodzin, przez dostarczanie członkom samodzielnych lokali mieszkalnych lub domów jednorodzinnych, a także lokali o innym przeznaczeniu. Zgodnie z art. 1 ust. 3, spółdzielnia ma obowiązek zarządzania nieruchomościami stanowiącymi jej mienie lub nabyte na podstawie ustawy mienie jej członków. Podkreślić należy, że stosunki prawne między spółdzielnią mieszkaniową i jej członkami mają charakter cywilnoprawny, a nie administracyjnoprawny, co nie budzi wątpliwości w doktrynie i orzecznictwie. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie sposób przyjąć, że z jakichkolwiek przepisów prawa wynika obowiązek Spółdzielni Mieszkaniowej "R." w B. podejmowania aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, których adresatem byłby członek spółdzielni. Nie istnieją też przepisy prawa publicznego, które zobowiązywałyby Spółdzielnię do informowania członków o zasadach opłacania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w tym o wprowadzonych przez Miasto B. ulgach. Z dołączonej dokumentacji wynika, że Spółdzielnia pismem z 17 czerwca 2022 r. informowała skarżącą o uchwale Rady Miasta Białegostoku nr XLI/606/21 wprowadzającej program osłonowy w zakresie zmniejszenia wydatków mieszkańców Miasta Białegostoku z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na lata 2021 – 2023. Działanie Spółdzielni nie wynikało jednak z nałożonego na nią przepisami prawa publicznego obowiązku. Przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracji publicznej zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności z zakresu administracji publicznej i tego zaniechał. Taka okoliczność w sprawie niniejszej nie zachodzi. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że Spółdzielnia Mieszkaniowa nie jest organem administracji publicznej, na którym ciążyłby obowiązek wydania aktu (decyzji administracyjnej czy postanowienia) albo podjęcia określonych czynności z zakresu administracji publicznej w przedmiocie opłat za gospodarowanie odpadami. Działanie, bezczynność, jak i przewlekłe prowadzenie sprawy przez organy spółdzielni nie stanowią działania lub zaniechania, które podlegałoby kontroli sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Z tej przyczyny Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a.