II SAB/Bk 112/21
WyrokWSA w Białymstoku2021-11-04
Skład orzekający: Małgorzata Roleder, Grażyna Gryglaszewska, Elżbieta Lemańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda dopuścił się bezczynności w sprawie zameldowania na pobyt stały, pomimo przekazania wniosku do właściwego organu po wniesieniu skargi do sądu?Ratio decidendi
Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody do rozpoznania wniosku, stwierdzając jednocześnie, że organ dopuścił się bezczynności, która jednak nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Bezczynność organu ustała z chwilą przekazania wniosku właściwemu organowi, co nastąpiło po wniesieniu skargi do sądu, czyniąc tym samym postępowanie sądowoadministracyjne bezprzedmiotowym w zakresie zobowiązania do działania. Sąd uznał jednak, że samo przekroczenie terminu załatwienia sprawy uzasadnia stwierdzenie bezczynności.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o zameldowanie na pobyt stały do Wojewody, który uznał się za niewłaściwy rzeczowo i miejscowo. Wojewoda poinformował o tym skarżącego pismem skierowanym do pełnomocnika do doręczeń, wskazując na nieistnienie gminy G. i właściwość Burmistrza Gminy S. Wniosek został formalnie przekazany właściwemu organowi dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność do WSA. WSA w Białymstoku pierwotnie umorzył postępowanie, stwierdził bezczynność, ale nie rażące naruszenie prawa. Po skardze kasacyjnej NSA uchylił wyrok WSA z powodu wadliwości uzasadnienia i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Rozstrzygnięcie
1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody P. do rozpoznania wniosku J.K. z dnia [...] lipca 2020 roku; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżącego J.K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Elżbieta Lemańska, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 listopada 2021 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J.K. na bezczynność Wojewody P. w przedmiocie zameldowania na pobyt stały 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody P. do rozpoznania wniosku J.K. z dnia [...] lipca 2020 roku; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżącego J.K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W dniu [...] lipca 2020 r. J. K. zwrócił się do Wojewody P. (dalej: "Wojewoda") o rozpatrzenie załączonego do wniosku formularza zgłoszenia pobytu stałego pod adresem: ul. [...], G. i dokonanie zgłoszenia zgodnie z treścią zawartą w formularzu. Jednocześnie wnioskodawca zwrócił się o wydanie zaświadczenia potwierdzającego dokonanie zgłoszenia pobytu stałego oraz wskazał, aby korespondencję kierować na wskazany w piśmie adres pełnomocnika do doręczeń (T. K. ul. [...], G.).
Pismem z dnia [...] lipca 2020 r., skierowanym do pełnomocnika do doręczeń, Wojewoda poinformował wnioskodawcę, że zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2015 r. uchylającego rozporządzenie w sprawie utworzenia gminy Szczawa i gminy G. (Dz.U. 2015 r., poz. 2312; dalej: "rozporządzenie uchylające") nie doszło do powstania gminy G.,
a pełnomocnik do spraw utworzenia zakończył swoją działalność z dniem wejścia
w życie rozporządzenia uchylającego. W piśmie zawarto ponadto informację o braku właściwości Wojewody do załatwiania spraw meldunkowych, wskazując na organ gminy właściwy ze względu na położenie nieruchomości, w której zamieszkuje wnioskodawca oraz na brak możliwości przekazania zgłoszenia pobytu stałego właściwej gminie, ze względu na fakt, że wskazana w zgłoszeniu gmina G. nie została utworzona.
Skargą złożoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku
w dniu 17 sierpnia 2020 r. J. K. zarzucił Wojewodzie bezczynność polegającą na niezałatwieniu sprawy zgłoszenia pobytu stałego, przejawiającą się
w niedokonaniu żadnej przewidzianej prawem czynności zmierzającej do załatwienia sprawy w terminie, przez dokonanie czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt stały zgodnie z dokonanym zgłoszeniem, bądź wydanie decyzji
w przedmiocie zameldowania na pobyt stały. Zdaniem skarżącego niezałatwienie przedmiotowego wniosku w terminie naruszyło: art. 35 § 1 i 2 k.p.a., względnie art. 35 § 3 k.p.a., przez niedokonanie czynności przewidzianej prawem bez zbędnej zwłoki; art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. przez załatwienie sprawy pismem informacyjnym nieposiadającym formy przewidzianej prawem
i z niedopuszczalnym wskazaniem jako adresata pisma - pełnomocnika do doręczeń; art. 5 ust. 1 lit. f. w zw. z art. 24 ust. 1 i art. 32 Rozporządzenia Parlament Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz.U.UE.L.2016.119.1; dalej: "RODO") przez skierowanie pisma informacyjnego do pełnomocnika do doręczeń z załączeniem w jego treści wykazu wszystkich wnioskodawców, co doprowadziło do ujawnienia ich danych osobowych; art. 12 k.p.a. przez podjęcie działań nieprowadzących do prawidłowego załatwienia sprawy, tj. posługiwanie się środkami nieprzewidzianymi prawem. Skarżący wniósł
o zobowiązanie Wojewody do wydania aktu albo do dokonania czynności dotyczącej zgłoszenia pobytu stałego, zgłoszonego przez skarżącego pismem z dnia [...] lipca 2020 r., w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżący pozostawił do uznania sądu orzeczenie na podstawie art. 149 § 1a i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.").
Skargę poprzedziło ponaglenie złożone do Wojewody równolegle ze skargą, tj. w dniu 17 sierpnia 2020 r., a skierowane do Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji (dalej: "MSWiA"). Jak wynika z akt sprawy, ponaglenie to zostało rozpatrzone przez MSWiA w dniu [...] września 2020 r. postanowieniem nr [...], stwierdzającym przewlekłość postępowania Wojewody w zakresie załatwienia spraw dotyczących zgłoszeń zameldowania pobytu stałego wniesionych do organu wojewódzkiego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wskazując na niezasadność skierowania do niego wniosku o zameldowanie jako do pełnomocnika do spraw utworzenia Gminy G. ze wskazaniem, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 lipca 2015 r. w sprawie utworzenia gminy Szczawa i gminy G. (Dz.U. 2015., poz.1085; dalej: "rozporządzenie o utworzeniu") zostało uchylone rozporządzeniem uchylającym, co spowodowało, że nie dokonała się zmiana w systemie podziału terytorialnego kraju i nie doszło do powstania gminy G., a pełnomocnik do spraw utworzenia tej gminy zakończył swoją działalność z dniem [...] grudnia 2015 r. Organ podał także, że nie było możliwe przekazanie wniosku o zameldowanie do organu wykonawczego nieutworzonej gminy G., o czym wnioskodawca został poinformowany pismem z dnia [...] lipca 2020 r. skierowanym do pełnomocnika do doręczeń. Jednocześnie Wojewoda stwierdził, że po ponownej analizie wniosku, uwzględniając treść art. 28 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. 2019, poz. 1397; dalej: "u.e.l."), pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r., wniosek skarżącego został przekazany do załatwienia właściwemu organowi, tj. Burmistrzowi Gminy S., w której to gminie położone jest miejsce stałego pobytu skarżącego oraz wyjaśnił, że skarżący jest zameldowany pod adresem wskazanym w zgłoszeniu pobytu stałego (G., ul. [...]). Organ podkreślił, że nie jest i nie był pełnomocnikiem do spraw utworzenia gminy G., zaś osoba pełniąca tą funkcję zakończyła swoją działalność związaną z przygotowaniem organizacyjnym i prawnym gminy G., z dniem [...] grudnia 2015 r. Wojewoda nadmienił również, że właściwy rzeczowo i miejscowo Burmistrz Gminy S., wydał w dniu [...] września 2020 r. postanowienie o odmowie wszczęcia postepowania w sprawie zgłoszenia pobytu stałego skarżącego.
Wyrokiem z dnia 29 października 2020 r. wydanym w sprawie sygn. akt
II SAB/Bk 126/20, WSA w Białymstoku umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody do rozpoznania wniosku J. K. z dnia [...] lipca 2020 r. a także stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności oraz, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu sąd wskazał, że skarga została uznana za zasadną bowiem do załatwienia sprawy w sposób wymagany przepisami procedury administracyjnej, doszło już po złożeniu skargi do sądu i z naruszeniem terminów załatwienia sprawy określonych w k.p.a. Mając na względzie art. 28 ust. 1 pkt 1 u.e.l. oraz rozporządzenie uchylające, sąd wskazał, że względem skarżącego, zamieszkującego w budynku usytuowanym na nieruchomości położonej w G., organem właściwym w sprawach meldunkowych jest Burmistrz Gminy S., która to okoliczność musiała być znana Wojewodzie, będącemu organem niewłaściwym rzeczowo i miejscowo do rozpatrzenia wniosku o zameldowanie złożonego przez skarżącego. Wskazując na art. 65 § 1 k.p.a. sąd wyjaśnił, że w takiej sytuacji Wojewoda powinien był niezwłocznie przekazać wniosek skarżącego do organu właściwego, zawiadamiając o tym wnoszącego podanie. Tymczasem formalne przekazanie przez Wojewodę podania skarżącego organowi właściwemu do jego rozpatrzenia nastąpiło dopiero dnia [...] sierpnia 2020 r., a więc po upływie miesiąca, podczas gdy przekazanie podania właściwemu nie wymagało przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, a świadomość braku właściwości Wojewody była w sprawie oczywista. Co więcej, zdaniem sądu, za stwierdzeniem bezczynności organu przemawia również fakt, że do załatwienia sprawy doszło po złożeniu skargi do sądu administracyjnego. Sąd nie dopatrzył się rażącego charakteru bezczynności organu.
W skardze kasacyjnej od ww. wyroku J. K. m.in. zwrócił uwagę na omyłki sądu I instancji zawarte w uzasadnieniu ww. wyroku, takie jak błędna sygnatura sprawy przywołana w nagłówku na jego 1 stronie, co w jego ocenie oznacza, że sąd I instancji, przy wydawaniu przedmiotowego rozstrzygnięcia, nie oparł się na aktach sprawy oraz nie orzekł w jej granicach. Skarżący kasacyjnie wskazał, że z treści uzasadnienia doręczonego mu wyroku wynika bowiem, że zapadł on na skutek skargi "R. D.", który zaskarżył bezczynność Wojewody w przedmiocie zameldowania na pobyt stały pod adresem "w G. przy ulicy [...]". Pomyłka ta nie ma w ocenie J. K. charakteru oczywistej omyłki pisarskiej, gdyż konsekwentnie w motywach wyroku, przywołuje się "R. D." jako skarżącego. Wobec powyższego sentencja wyroku nie koresponduje z jego uzasadnieniem. Ponadto skarżący zwrócił uwagę, że skierowane do niego pismo Wojewody nie miało formy przewidzianej prawem, nie zawierało podstawy prawnej, zostało skierowane do pełnomocnika do doręczeń ze wskazaniem jako adresata pisma tego pełnomocnika, a w treści pisma załączono wykaz osób składających analogiczne podania. Takie działanie organu, w ocenie skarżącego kasacyjnie naruszało zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Ponadto skarżący kasacyjnie podniósł brak odniesienia się przez sąd I instancji do oznaczonych zarzutów skargi.
Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2020 r. WSA w Białymstoku sprostował oczywistą omyłkę w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 października 2020 r. w ten sposób, że omyłkowy wpisany numer sygn. akt: "II SAB/Bk 132/20" zastąpiono:
"II SAB/Bk 126/20". W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że w uzasadnieniu ww. wyroku sąd omyłkowo wpisał sygn. "II SAB/Bk 132/20" zamiast "II SAB/Bk 126/20", co wynika jednoznacznie z akt sprawy, zaś wysłane stronom nieprawidłowe odpisy uzasadnienia wyroku powstały z omyłki przy wprowadzaniu do systemu teleinformatycznego i ich drukowaniu. Postanowieniem z dnia 28 lipca 2021 r., wydanym w sprawie sygn. akt II OZ 145/21, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie J. K. na ww. postanowienie WSA w Białymstoku w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki.
Wyrokiem z dnia 28 lipca 2021 r. wydanym w sprawie sygn. akt II OSK 407/21 NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę WSA w Białymstoku do ponownego rozpoznania, wskazując w uzasadnieniu wyroku, że skuteczny jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaś wadliwość uzasadnienia zaskarżonego wyroku ma źródło w doręczonym skarżącemu odpisie wyroku sądu I instancji, gdzie jako skarżącego wskazano: "R. D.", a jako przedmiot skargi: bezczynność w rozpatrzeniu wniosku dotyczącego zameldowania tak określonego skarżącego pod adresem :G. ul. [...] NSA przyznał rację skarżącemu kasacyjnie, że omyłka ta nie ma charakteru oczywistego, skoro konsekwentnie wadliwie sąd I instancji posłużył się takim określeniem podmiotowym, zarówno w części rekonstruującej stan faktyczny sprawy w wyroku, jak i w jego tzw. części zważeniowej. W drodze sprostowania oczywistej omyłki, sąd wojewódzki skorygował wyłącznie oznaczenie sygnaturowe na uzasadnieniu oryginału wyroku znajdującym się w aktach sądowych, podczas gdy doręczone stronie skarżącej kasacyjnie odpisy zawierały prawidłowe oznaczenie sygnaturowe. Dopuszczalność takiego sprostowania jako oczywistej omyłki, nie prowadzi jednak, w ocenie NSA, do usunięcia zasadniczej kolizji w funkcjonowaniu w obrocie prawnym wyroku II SA/Bk 126/20 o odmiennej treści, gdy idzie o egzemplarz odpisu tego wyroku pozostający w dyspozycji strony postępowania, w porównaniu do oryginału wyroku znajdującego się w aktach sprawy. Z tych przyczyn NSA uznał za usprawiedliwioną tą podstawę kasacyjną, w której podniesiono zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie wskazano, że w takiej sytuacji przedwczesne byłoby ustosunkowanie się do alternatywnie sformułowanych podstaw kasacyjnych podnoszących inne zarzuty. NSA wskazał, że WSA w Białymstoku raz jeszcze rozpozna skargę, uwzględniając potrzebę prawidłowości sformułowania uzasadnienia wyroku odnoszącego się do sprawy wyznaczonej przedmiotem skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli zgodności z prawem w niniejszym postępowaniu jest skarga J. K. na bezczynność Wojewody P., która to bezczynność polega na nie załatwieniu w ustawowym terminie sprawy zainicjowanej jego wnioskiem z dnia [...] lipca 2020 r. o zameldowanie na pobyt stały.
Rozważania dotyczące zasadności skargi w rozpoznawanej sprawie rozpocząć jednakże należy od przypomnienia, że sprawa ta była już przedmiotem rozstrzygnięcia przed tutejszym Sądem oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 lipca 2021 r. sygn. akt II OSK 407/21 uchylił bowiem wyrok WSA w Białymstoku z dnia 29 października 2020 r. sygn. akt II SAB/Bk 126/20 umarzający postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody P. do rozpoznania wniosku J. K. z dnia [...] lipca 2020 r., a także stwierdzający, że organ dopuścił się bezczynności oraz, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi.
W tym miejscu zaznaczyć należy, że wyrok kasacyjny II instancji powoduje określone konsekwencje dla dalszego postępowania w konkretnej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 190 p.p.s.a., sąd któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Owe związanie sądu oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z poglądem wyrażonym we wcześniejszym orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania. W praktyce oznacza to, że przy niezmienionym stanie faktycznym
i prawnym sprawy odstąpienie od wykładni dokonanej przez sąd II instancji jest niedopuszczalne. Podobnie niedopuszczalne jest na nowo rozważanie kwestii, które już wcześniej przesądzono.
W uzasadnieniu zaś wyżej powołanego wyroku, NSA wskazał na wadliwość uzasadnienia zaskarżonego wyroku, która ma swoje źródło w doręczonym skarżącemu odpisie wyroku sądu I instancji, gdzie jako skarżącego wskazuje się "R. D.", a jako przedmiot skargi: bezczynność w rozpatrzeniu wniosku dotyczącego zameldowania tak określonego skarżącego pod adresem "G. ul. [...]". Zdaniem NSA, omyłka ta nie ma charakteru oczywistego, skoro sąd ten konsekwentnie wadliwie posługuje się takim określeniem podmiotowym, zarówno w części rekonstruującej stan faktyczny sprawy w wyroku, jak i w jego tzw. części zważeniowej. NSA wskazał, że w drodze sprostowania oczywistej omyłki sąd wojewódzki skorygował wyłącznie oznaczenie sygnaturowe na uzasadnieniu oryginału wyroku znajdującym się w aktach sądowych, podczas gdy doręczone odpisy stronie skarżącej kasacyjnie zawierało prawidłowe oznaczenie sygnaturowe. Dopuszczalność takiego sprostowania jako oczywistej omyłki nie prowadzi jednak do usunięcia zasadniczej kolizji w funkcjonowaniu w obrocie prawnym wyroku odmiennej treści, gdy idzie o egzemplarz odpisu tego wyroku w dyspozycji strony postępowania, w porównaniu do oryginału wyroku znajdującego się w aktach sprawy. W tym stanie rzeczy NSA uznał, że wprowadzenie uzasadnienia wyroku w takiej postaci do obrotu prawnego nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Z uwagi na powyższe NSA zalecił WSA w Białymstoku, aby ten raz jeszcze rozpoznał skargę, uwzględniając potrzebę prawidłowości sformułowania uzasadnienia wyroku odnoszącego się do sprawy wyznaczonej przedmiotem skargi.
Przechodząc zatem do meritum sprawy wskazać należy, że zgodnie z art. 3
§ 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Przedmiotem kontroli sądowej w tym zakresie nie jest jednak objęty określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie, w określonym przez prawo terminie.
Z bezczynnością zaś organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (por. pogląd wyrażony w Komentarzu do ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi autorstwa T. Wosia, H. Krysiak - Molczyk i M. Romańskiej, Wydawnictwo Prawnicze "Lexis-Nexis", Warszawa 2005, str. 86). Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie mają znaczenia 0przyczyny braku podjęcia aktu lub braku dokonania czynności, jak również to, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Istota skargi na bezczynność polega na tym, że sąd uwzględniając taką skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa lub stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Instytucja skargi na bezczynność ma więc na celu, doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Oceniając zaś, czy organ pozostaje
w bezczynności, Sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania.
Z powyższego przepisu wynika zatem, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność. Tym samym, jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania
w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to przestaje on być
w bezczynności. Oznacza to, że postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie jego bezczynności staje się bezprzedmiotowe (vide: uchwała 7 sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009/4/63).
Terminy załatwiania spraw administracyjnych określają przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Jak stanowi § 2 art. 35 k.p.a., niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane
z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Z kolei zgodnie z § 3 art. 35 k.p.a., załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś
w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania, przy czym – stosownie do treści § 4 art. 35 k.p.a. – przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3.
W konkretnym przypadku nie budzi wątpliwości, że wniosek skarżącego J. K. złożony do Wojewody P., a zawierający żądanie dokonania czynności materialno-technicznej zameldowania pod adresem wskazanym we wniosku, wpłynął do Wojewody w dniu [...] lipca 2020 r. Bezspornym również jest, że stosownie do treści art. 28 ust. 1 pkt 1 u.e.l., organem właściwym do zameldowania jest organ gminy, na którego obszarze właściwości położona jest nieruchomość, na której znajduje się budynek zamieszkiwany przez osobę spełniającą obowiązek meldunkowy. W przypadku zatem skarżącego zamieszkującego w budynku usytuowanym na nieruchomości położonej w G., organem właściwym w sprawach meldunkowych jest Burmistrz Gminy S. Gmina G. wskazana przez skarżącego we wniosku jako właściwa dla położenia miejsca stałego pobytu, nie została utworzona. Rozporządzenie o utworzeniu zostało bowiem uchylone rozporządzeniem uchylającym, co spowodowało, że nie dokonała się zmiana w systemie podziału terytorialnego kraju i nie doszło do powstania Gminy G., a pełnomocnik do spraw utworzenia tej gminy, zakończył swoją działalność z dniem [...] grudnia 2015 r. Adresat wniosku skarżącego o zameldowanie, był zatem - od momentu złożenia tego wniosku, organem niewłaściwym rzeczowo i miejscowo do jego rozpatrzenia. Z kolei organ właściwy do rozpatrzenia wniosku (rzeczywista gmina miejsca położenia nieruchomości zamieszkiwanej przez skarżącego) musiał być znany Wojewodzie, na co wskazuje pismo informacyjne skierowane do strony w dniu [...] lipca 2020 r., zgodnie z przepisami prawa obowiązującymi w procedurze administracyjnej.
Stosownie zatem do treści art. 65 § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy organ administracji publicznej, do którego wniesiono podanie, jest w sprawie niewłaściwy, niezwłocznie przekazuje podanie do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Formalne przekazanie przez Wojewodę P. podania skarżącego, właściwemu do rozpatrzenia organowi, nastąpiło dopiero [...] sierpnia 2020 r. z jednoczesnym zawiadomieniem skarżącego o powyższej czynności. Od daty wpływu wniosku do daty załatwienia sprawy minął zatem ponad miesiąc, podczas gdy przekazanie podania właściwemu organowi nie wymagało przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, a świadomość braku swojej właściwości w sprawie, była po stronie Wojewody oczywista. Sformułowanie "bez zbędnej zwłoki", o którym mowa w art. 35 § 1 k.p.a., oznacza zakaz nieuzasadnionego przedłużania postępowania i powinność dążenia przez organ do niezwłocznego załatwienia sprawy. Niezwłocznemu załatwieniu podlegają sprawy, których stan faktyczny i prawny może być od razu wiarygodnie ustalony przy wszczęciu postępowania, na podstawie istniejącego materiału dowodowego. Materiał dowodowy tworzą bowiem dowody dostarczone przez stronę wraz z żądaniem wszczęcia postępowania, fakty notoryjne (notoria powszechne i urzędowe), które stosownie do art. 77 § 4 k.p.a. nie wymagają dowodu oraz dane z ewidencji, rejestrów i z innych materiałów gromadzonych z urzędu przez organ administracji.
W niniejszej sprawie Wojewoda P., któremu we wniesionej skardze zarzucano bezczynność w załatwieniu sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego z dnia [...] lipca 2020 r. - w dniu [...] sierpnia 2020 r., tj. już po wniesienia skargi, a przed wydaniem orzeczenia przez Sąd, podjął czynności mające na celu jego załatwienie. Jak wynika bowiem z akt sprawy Wojewoda w dniu [...] sierpnia 2020 r. przekazał podanie skarżącego właściwemu do rozparzenia organowi (Burmistrzowi Gminy S.) z jednoczesnym zawiadomieniem skarżącego o powyższej czynności (okoliczność nie kwestionowana przez skarżącego).
W tym stanie rzeczy przyjąć należy, że bezczynność organu ustała po złożeniu skargi do sądu, a dokładnie z dniem doręczenia skarżącemu zawiadomienia o przekazaniu jego podania wedle właściwości. Powyższe skutkowało tym, że
w momencie rozpoznawania sprawy przez Sąd, Wojewoda P. nie pozostawał już w bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2020 r., tym samym brak było podstaw do orzekania o obowiązku podjęcia stosownego aktu czy czynności we wskazanym terminie. Nałożenie bowiem przez Sąd obowiązku dokonania żądanej czynności, w sytuacji gdy strona uzyskała jej spełnienie, stanowiłoby działanie bezprzedmiotowe, bowiem dublujące to, co zostało już zrealizowane. W konkretnej sprawie podjęcie przez skarżony organ wyżej opisanej czynności - przekazania podania skarżącego według właściwości, stanowi
o załatwieniu sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego. Czynność ta, o czym była już mowa wyżej, nie podlega jednak ocenie Sądu w niniejszym postępowaniu, którego przedmiotem jest bezczynność organu w załatwieniu wniosku inicjującego postępowanie w sprawie administracyjnej opisanej na wstępie. W konsekwencji skoro postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe, konieczne było jego umorzenie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w pkt 1 sentencji wyroku.
Zaistnienie powyższej sytuacji nie zwalnia jednak Sądu z obowiązku orzekania, czy do bezczynności organu (lub przewlekłości postępowania organu) doszło - stosownie do treści art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., ani od oceny charakteru bezczynności lub przewlekłości postępowania - stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a.
Odnośnie pierwszej kwestii wskazać należy, że w sprawie bezspornym jest, że załatwienie sprawy zainicjowanej wnioskiem z dnia [...] lipca 2020 r. nastąpiło
z naruszeniem art. 35 k.p.a. w zw. z art. 12 k.p.a. Z okoliczności niniejszej sprawy bezspornie bowiem wynika, że organ rozpoznał wniosek z przekroczeniem powyższego ustawowego terminu, dlatego też Sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku. Jednocześnie, mając na uwadze § 1a przepisu art. 149 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Jak wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
w tezie wyroku z dnia 8 października 2013 r. sygn. II SAB/Bk 65/13, ocena charakteru naruszenia prawa powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Każda bezczynność jest bowiem naruszeniem prawa. Nie można jednak przyjąć, że w każdej bezczynności mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa. Samo zatem przekroczenie terminu załatwienia sprawy nie świadczy o rażącym charakterze opóźnienia. W okolicznościach niniejszej sprawy należy bowiem mieć na uwadze negatywne skutki przekroczenia terminu załatwienia sprawy dla strony, których jednakże nie sposób dopatrzeć się w sprawie niniejszej. Skarżący był osobą zameldowaną pod adresem wskazanym we wniosku o zameldowanie, więc przekazanie wniosku do załatwienia właściwemu organowi z czterotygodniowym opóźnieniem, obiektywnie nie mogło mu szkody wyrządzić. Jak wynika z akt administracyjnych zaniechanie formalnego przekazania sprawy niezwłocznie nie było celowe, ale wynikało z błędnego przekonania, że nieutworzenie gminy G., wskazanej w formularzu zgłoszenia zameldowania, jest równoznaczny z brakiem organu, któremu wniosek należy przekazać. Ponadto, zdaniem Sądu, okres zaniechania Wojewody nie był długotrwały.
Brak przymiotu rażącego naruszenia prawa przy stwierdzonej bezczynności organu wykluczył orzekanie z urzędu o nałożeniu grzywny, zaś strona o nałożenie grzywny nie wnosiła.
Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów opisanych w pkt 2, 3 i 4 skargi, dotyczących: formy, podstawy prawnej i sposobu doręczenia pisma informującego Wojewody P. z dnia [...] lipca 2020 r. skierowanego do skarżącego, ponownie wyjaśnić należy, że w zakresie skargi na bezczynność Sąd nie jest władny dokonywać oceny zgodności z prawem podejmowanych w tym postępowaniu aktów, czy czynności. W omawianym postępowaniu Sąd bada jedynie, czy organ podjął jakiekolwiek czynności w celu załatwiania sprawy w kontekście przyjęcia, czy okoliczności faktyczne wskazują na wystąpienie stanu bezczynności, czy też nie. Z tych też względów zarzuty te nie mogły podlegać ocenie w niniejszym postępowaniu, albowiem nie dotyczyły one przedmiotu sprawy.
Końcowo sąd nadmienia, że złożenie skargi równocześnie z ponagleniem, nie czyniło skargi niedopuszczalną. Niedopuszczalna bowiem byłaby skarga na bezczynność organu, co do której ponaglenie wniesiono po złożeniu skargi, a taka sytuacja nie wystąpiła w sprawie.
Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku (art. 149 § 1 pkt 1, pkt 3 § 1a p.p.s.a.). Konsekwencją uwzględnienia skargi było – stosownie do treści art. 200 w związku z art. 210 § 1 p.p.s.a. - zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego, na które złożył się wpis od skargi (100 złotych), koszty zastępstwa procesowego pełnomocnika (480 złotych) oraz opłata skarbowa od dokumentu pełnomocnictwa (17 złotych).
Sprawa niniejsza została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym może być rozpoznana
w trybie uproszczonym sprawa, w której przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło