II SAB/Bk 12/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Dudar (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 24 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. T. na bezczynność Wójta Gminy B. w przedmiocie zbadania problemu zablokowania infrastruktury wód opadowych na skutek zbudowania drogi p o s t a n a w i a 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu L. T. uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 (sto) złotych. , L. T. wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na bezczynność Wójta Gminy B. w przedmiocie zbadania problemu zablokowania infrastruktury wód w związku z budową drogi. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia [...] listopada 2021 r. skarżący zwrócił się do Wójta Gminy B. o zbadanie problemu zablokowania infrastruktury odpływu wód opadowych na skutek zbudowania drogi asfaltowej. Wójt Gminy B. P. w odpowiedzi wyznaczył termin spotkania na [...] grudnia 2021 r. Ze spotkania, w którym uczestniczył również skarżący, sporządzono notatkę służbową. W dniu [...] grudnia 2021 r. skarżący złożył ponaglenie w zakresie rozpatrzenia ww. wniosku. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. stwierdziło, że Wójt Gminy B. nie dopuścił się bezczynności. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy B. wniósł o jej nieuwzględnienie. Pismem z dnia 23 lutego 2022 r. skarżący potrzymał skargę oraz podniósł dodatkowe argumenty wskazujące na jej zasadność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna. Badanie merytorycznej zasadności skargi, poprzedzone jest każdorazowo analizą jej dopuszczalności, mającą na celu stwierdzenie, czy nie zachodzą podstawy do jej odrzucenia. Analiza przeprowadzona przez sąd doprowadziła do wniosku, że skarga na bezczynność Wójta Gminy B. wniesiona przez skarżącego jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Przedmiot skargi do sądu administracyjnego został ściśle określony przepisami prawa, w ten sposób, że sąd administracyjny kontroluje legalność działalności organów administracji publicznej sprawowanej we władczych formach wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 7 p.p.s.a. oraz jest właściwy do rozpoznania skargi na bezczynność (przewlekłość postępowania) organów w przypadkach, gdy mają one obowiązek działania, natomiast nie czynią tego w ustawowym terminie wyznaczonym do załatwienia sprawy (art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a.). Zgodnie bowiem z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8); bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego k.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a.). Jak wynika z powyższego, skarga do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organu, może być skutecznie wniesiona tylko wówczas, gdy organ jest zobowiązany do podjęcia określonego aktu lub czynności, tj. gdy wpłynie w tym zakresie konkretne żądanie podlegające załatwieniu rozstrzygnięciem władczym, lub gdy organ jest zobowiązany podjąć takie rozstrzygnięcie z urzędu w określonym terminie, a także gdy wydanie takiego rozstrzygnięcia przewiduje przepis prawa. Natomiast kontrola sprawowana przez sąd administracyjny nie obejmuje spraw zainicjowanych skargami na zaniechanie organów, gdy przepis prawa nie przewiduje obowiązku podjęcia działania przez organ. Właściwość sądu administracyjnego nie obejmuje również spraw zainicjowanych skargami na działalność organów, a więc takich, których przedmiotem jest krytyka nienależytego wykonywania lub organizacji zadań przez organy i ich pracowników, skarg zawierających zarzuty wadliwej działalności organu, wyrażających niezadowolenie z jego pracy, wytykających zaniechania i inne nieprawidłowości – a więc tzw. skarg i wniosków powszechnych (obywatelskich), o których mowa w dziale VIII k.p.a. Prawo składania skarg i wniosków do organów państwowych, organów jednostek samorządu terytorialnego, organów samorządowych jednostek organizacyjnych oraz do organizacji i instytucji społecznych zostało zagwarantowane każdemu w Konstytucji RP, zaś realizowane jest ono właśnie na zasadach opisanych przepisami działu VIII k.p.a. – o czym stanowi art. 221 § 1 k.p.a. Takie skargi i wnioski można składać w interesie publicznym, własnym lub innej osoby za jej zgodą (vide: art. 221 § 3 k.p.a.). Wedle zaś art. 222 k.p.a. o tym, czy pismo jest skargą albo wnioskiem nie decyduje jego forma zewnętrzna, lecz jego treść. Zgodnie z art. 241 k.p.a. przedmiotem wniosku mogą być w szczególności sprawy ulepszenia organizacji, wzmocnienia praworządności, usprawnienia pracy i zapobiegania nadużyciom, ochrony własności, lepszego zaspokajania potrzeb ludności. Postępowanie w sprawie wniosków wnoszonych na podstawie art. 241 k.p.a. cechuje się tym, że nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do skarżącego, lecz jedynie zawiadamia się go o czynnościach wewnętrznych zmierzających do wyjaśnienia okoliczności podniesionych w skardze. Celem tego postępowania jest ocena skutków działania, czy też bezczynności organów, a nie wydawanie wiążących w sprawie rozstrzygnięć. Postępowanie takie nie kończy się władczym aktem podlegającym ocenie sądu administracyjnego z punktu widzenia legalności. Zakończenie postępowania z wniosku przybiera formę zawiadomienia o sposobie załatwienia wniosku, zawierającego informację o czynnościach organu załatwiającego wniosek i ich rezultatach. Skoro zatem wniosek skarżącego o zbadanie problemu zablokowania infrastruktury wód uruchomił jednoinstancyjne postępowanie administracyjne o charakterze uproszczonym, kończące się czynnością faktyczną zawiadomienia skarżącego o sposobie załatwienia sprawy - pozbawioną formy aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a., to zarówno sposób procedowania, jak i załatwienia owego wniosku, a przy tym i bezczynność organu w załatwieniu takiego wniosku, pozostaje poza właściwością sądów administracyjnych. Działania administracji publicznej będące przedmiotem tego typu wniosków, nie mieszczą się bowiem w zakresie kontroli sądowej, która obejmuje m.in. akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w tych przypadkach. W konsekwencji należało uznać, że skarga na bezczynność Wójta Gminy B., jako niedotycząca bezczynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 – 9 p.p.s.a., nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Powyższe skutkuje uznaniem wywiedzionej w niniejszej sprawie skargi za niedopuszczalną i w konsekwencji jej odrzuceniem na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że skarga podlega odrzuceniu, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wobec powyższego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji niniejszego postanowienia. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.